Thiếu Vitamin B12: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Vitamin B12 là một vi chất quan trọng và cần thiết cho cơ thể. Sự thiếu hụt vitamin B12 do nhiều nguyên nhân khác nhau có thể gây thiếu máu, suy nhược, tổn thương thần kinh. Vậy thiếu vitamin B12 là gì? Cùng tìm hiểu nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị khi bị thiếu vitamin B12 trong bài viết dưới đây!

1Thiếu vitamin B12 là gì?

Vitamin B12 (hay còn gọi là cobalamin) là một loại vitamin tan trong nước quan trọng, có mặt chủ yếu trong các sản phẩm động vật như thịt đỏ, sữa và trứng. Nó đóng vai trò thiết yếu trong việc sản xuất hồng cầu, tổng hợp ADN, phát triển tế bào thần kinh và duy trì các chức năng của não bộ.

Người lớn cần khoảng 2,4 mcg vitamin B12 mỗi ngày và nhu cầu này có thể tăng lên ở phụ nữ mang thai hoặc cho con bú. Hầu hết các chế độ ăn uống cân bằng đều cung cấp đủ lượng vitamin B12, nhưng điều quan trọng là vitamin B12 chỉ có trong thực phẩm có nguồn gốc từ động vật.

Do đó, những người ăn chay trường hoặc theo các chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt có nguy cơ cao bị thiếu hụt loại vitamin này, có thể gây ra các vấn đề về sức khỏe như mệt mỏi, tổn thương thần kinh và thiếu máu. Vì vậy, việc bổ sung vitamin B12 thông qua thực phẩm chức năng hoặc các nguồn thay thế là cần thiết cho những người không tiêu thụ đủ các sản phẩm từ động vật.

Vitamin B12 đóng vai trò thiết yếu trong việc sản xuất hồng cầu, tổng hợp ADN, phát triển tế bào thần kinh

2Nguyên nhân thiếu vitamin B12

Chế độ ăn thiếu hụt vitamin B12

Những người không ăn đủ thực phẩm có chứa vitamin B12 hay chế độ ăn thuần chay (không ăn bất kỳ sản phẩm động vật nào bao gồm thịt, sữa, pho mát và trứng) có thể bị thiếu vitamin B12. [1]

Chế độ ăn thuần chay hoặc không đủ chất dinh dưỡng gây nên tình trạng thiếu vitamin B12

Viêm dạ dày

Tình trạng viêm niêm mạc dạ dày là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự thiếu hụt vitamin B12. Khi dạ dày bị viêm do dùng thuốc giảm tiết kéo dài làm hạn chế quá trình tách vitamin B12 ra khỏi thực phẩm. Điều này khiến cơ thể khó hấp thụ đủ lượng vitamin B12 cần thiết, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, đặc biệt là chức năng thần kinh và sự hình thành hồng cầu. [1]

Viêm dạ dày là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến thiếu hụt vitamin B12

Thiếu máu ác tính

Yếu tố nội tại là một glycoprotein do các tế bào thành của dạ dày sản xuất, đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thu vitamin B12. Đối với những người mắc bệnh thiếu máu ác tính, cơ thể họ sản xuất kháng thể làm ức chế hoặc phá hủy yếu tố nội tại, khiến quá trình hấp thu vitamin B12 bị gián đoạn.

Điều này dẫn đến sự thiếu hụt nghiêm trọng vitamin B12, ảnh hưởng tiêu cực đến hệ thần kinh và quá trình sản xuất hồng cầu.

[1], [2]

Thiếu máu ác tính dẫn đến thiếu yếu tố nội tại, giảm hấp thu vitamin B12

Một số bệnh lý ở tiêu hóa

Các bệnh lý ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa như bệnh Crohn và bệnh Celiac có thể làm suy giảm khả năng hấp thụ vitamin B12 của cơ thể, dẫn đến tình trạng thiếu hụt vitamin quan trọng này.

Các bệnh lý gây rối loạn tiêu hóa dẫn đến giảm hấp thu vitamin B12

Phẫu thuật

Những người đã trải qua phẫu thuật cắt bỏ dạ dày hoặc các thủ thuật can thiệp vào đường tiêu hóa thường gặp khó khăn trong việc hấp thụ vitamin B12.

Nguyên nhân là do việc loại bỏ hoặc thay đổi cấu trúc dạ dày làm giảm sản xuất yếu tố nội tại, một protein cần thiết để cơ thể hấp thụ vitamin B12 từ thực phẩm, dẫn đến nguy cơ thiếu hụt vitamin này.

Phẫu thuật cắt bỏ dạ dày làm giảm hấp thụ vitamin B12

Nghiện rượu, bia

Uống quá nhiều rượu bia trong thời gian dài có thể gây tổn thương hệ tiêu hóa, làm suy giảm khả năng hấp thụ dinh dưỡng, đặc biệt là vitamin B12. Điều này dễ dẫn đến tình trạng thiếu hụt vitamin B12, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tổng thể, bao gồm hệ thần kinh và sự sản sinh tế bào hồng cầu.

Uống rượu bia gây ra tình trạng thiếu hụt vitamin B12

Thiếu hụt transcobalamin II

Transcobalamin II là một protein vận chuyển vitamin B12 đến các mô trong cơ thể. Khi cơ thể thiếu hụt transcobalamin II, quá trình phân phối và hấp thụ vitamin B12 bị gián đoạn, dẫn đến tình trạng thiếu hụt vitamin B12 ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt là chức năng thần kinh và sự tạo hồng cầu. [1]

3Triệu chứng thiếu Vitamin B12

Thiếu hụt lượng nhỏ vitamin B12 có thể không gây ra triệu chứng rõ ràng. Nhưng nếu không được điều trị, nó có thể dẫn đến các rối loạn như:

Các triệu chứng về thể chất

• Cảm thấy mệt mỏi, yếu.
• Buồn nôn, nôn mửa hoặc tiêu chảy.
• Giảm cảm giác thèm ăn.
• Giảm cân.
• Đau miệng hoặc đau lưỡi.
• Da vàng.

Các triệu chứng về thần kinh

• Tê hoặc ngứa ran ở tay và chân.
• Thị lực kém.
• Hay quên.
• Đi lại khó khăn.

Các triệu chứng về tâm lý

• Cảm thấy chán nản.
• Cảm thấy cáu kỉnh.
• Thay đổi trong cách cảm xúc và hành vi. [1]

Thiếu hụt vitamin B12 dẫn đến nhiều tình trạng rối loạn

4Cách điều trị khi cơ thể thiếu vitamin B12

Khi cơ thể thiếu hụt vitamin B12, cần điều trị bằng cách bổ sung đủ vitamin này. Tùy vào nguyên nhân gây thiếu vitamin B12, bạn có thể chỉ phải dùng thuốc trong một thời gian ngắn hoặc có thể phải dùng thuốc trong suốt quãng đời còn lại.

Những bệnh nhân thiếu hụt do chế độ ăn thuần chay nghiêm ngặt có thể lựa chọn bổ sung bằng những thực phẩm giàu vitamin B12 như rong biển, nấm hương hoặc các loại men dinh dưỡng... Đối tượng này cũng phù hợp với việc bổ sung vitamin tổng hợp có chứa vitamin B12 bằng đường uống.

Người lớn tuổi dễ bị thiếu hụt vitamin B12 do hệ thống tiêu hóa suy giảm, làm giảm hấp thu các chất dinh dưỡng. Đối tượng này có thể sẽ phải bổ sung vitamin B12 hàng ngày hoặc vitamin tổng hợp có chứa vitamin B12.

Đối với bệnh nhân bị thiếu máu ác tính hoặc gặp khó khăn trong việc hấp thụ vitamin B12, bác sĩ có thể chỉ định điều trị bằng đường tiêm.

Ở những bệnh nhân mắc bệnh Crohn hoặc bệnh Celiac, nên theo dõi lượng vitamin B12 trong cơ thể. Nếu tình trạng của bệnh trở nên xấu hơn và mức vitamin B12 bắt đầu giảm thì nên bắt đầu điều trị. Hiện nay chưa có chỉ định điều trị dự phòng cho những bệnh nhân này khi chưa có biểu hiện thiếu hụt vitamin B12. [1], [2]

5Biện pháp phòng ngừa thiếu vitamin B12

Hầu hết mọi người có thể ngăn ngừa tình trạng thiếu vitamin B12 bằng những cách sau:

Tăng cường thực phẩm giàu vitamin B12

Các thực phẩm từ động vật như thịt đỏ, cá, gia cầm, trứng, sữa và các sản phẩm từ sữa đều là nguồn cung cấp dồi dào vitamin B12. Đây là những lựa chọn lý tưởng để bổ sung loại vitamin quan trọng này cho cơ thể, giúp duy trì chức năng thần kinh và hỗ trợ sản xuất tế bào hồng cầu.

Dễ dàng bổ sung vitamin B12 từ thực phẩm

Sử dụng thực phẩm chức năng

Để bổ sung vitamin B12, bạn có thể sử dụng vitamin tổng hợp có chứa loại vitamin này. Tuy nhiên, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi lựa chọn để đảm bảo sản phẩm phù hợp với nhu cầu và tình trạng sức khỏe của bạn.

Cân nhắc bổ sung thực phẩm chức năng có chứa vitamin B12 để khắc phục tình trạng thiếu hụt

Hạn chế uống nhiều rượu, bia

Thường xuyên tiêu thụ rượu bia có thể gây hại cho hệ tiêu hóa, làm suy giảm khả năng hấp thụ vitamin B12 của cơ thể. Điều này dẫn đến nguy cơ thiếu hụt vitamin B12, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe, đặc biệt là chức năng thần kinh và tạo máu.

Hạn chế uống bia rượu để tránh ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa và khả năng hấp thu vitamin B12

Hy vọng bài viết cung cấp cho bạn những hiểu biết về vitamin B12 cũng như những nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị khi thiếu hụt loại vitamin này. Nếu thấy bài viết hữu ích, hãy chia sẻ cho bạn bè và người thân nhé!