Thuốc điều trị giang mai: Nguyên tắc và lưu ý khi sử dụng

Giang mai do xoắn khuẩn Treponema pallidum gây ra, có thể gây biến chứng nếu không điều trị kịp thời. Cùng tìm hiểu các loại thuốc điều trị giang mai theo phác đồ chuẩn, dùng đúng liều, hạn chế biến chứng và tránh kháng thuốc qua bài viết sau!

1Nguyên tắc chung khi sử dụng thuốc điều trị giang mai

Giang mai là bệnh lây truyền do xoắn khuẩn Treponema pallidum gây ra. Để quá trình điều trị đạt hiệu quả cao nhất và tiêu diệt xoắn khuẩn hoàn toàn, người bệnh cần tuân thủ các nguyên tắc điều trị:

• Điều trị sớm và đủ liều: Việc dùng thuốc đúng theo phác đồ chuẩn giúp ngăn chặn bệnh tiến triển thành giang mai thần kinh hoặc giang mai bẩm sinh ở thai phụ.
• Ưu tiên kháng sinh Penicillin: Đây là loại kháng sinh với hiệu quả vượt trội, bởi hiện tại, xoắn khuẩn vẫn chưa kháng thuốc này.
• Tuyệt đối tuân thủ điều trị: Việc ngừng thuốc sớm hoặc tự ý thay đổi liều lượng (tăng giảm liều) là nguyên nhân chính dẫn đến thất bại điều trị và nguy cơ kháng kháng sinh rất cao.[1]

2Các loại thuốc điều trị giang mai hiện nay

Thuốc điều trị giang mai Benzathine penicillin (Penicillin G)

Benzathin Penicillin là thuốc hiệu quả nhất và được ưu tiên hàng đầu trong điều trị giang mai, đặc biệt cho thai phụ để ngăn ngừa giang mai bẩm sinh. Đây là kháng sinh nhóm beta-lactam, chưa ghi nhận tình trạng kháng thuốc và có đặc tính an toàn cao.[2]

Cơ chế hoạt động: Thuốc thuộc nhóm beta-lactam, tiêu diệt trực tiếp xoắn khuẩn Treponema pallidum

Dạng dùng: Thuốc được dùng bằng cách tiêm bắp sâu, giúp duy trì nồng độ thuốc trong máu đủ lâu để tiêu diệt xoắn khuẩn hiệu quả.

Liều dùng:

• Giai đoạn sớm (≤ 2 năm): Benzathin penicillin 2,4 triệu đơn vị, tiêm bắp sâu, liều duy nhất
• Giai đoạn muộn (>2 năm hoặc không rõ thời gian mắc): Benzathin penicillin 2,4 triệu đơn vị, tiêm bắp sâu, 1 lần/ tuần trong 3 tuần liên tiếp, thời gian giữa 2 lần tiêm không quá 14 ngày
• Giang mai bẩm sinh: Benzyl penicillin 100.000 – 150.000 đơn vị/kg/ngày, tiêm tĩnh mạch chậm trong 10-15 ngày

Chỉ định đặc biệt cho phụ nữ có thai: Benzathin Penicillin là thuốc duy nhất được khuyến cáo cho thai phụ, giúp ngăn ngừa lây truyền giang mai bẩm sinh từ mẹ sang con. Việc sử dụng đúng liều và thời gian đảm bảo an toàn cho cả mẹ và thai nhi.

Thuốc kháng sinh điều trị giang mai Benzathine Penicillin

Thuốc điều trị Procain Penicillin

Trường hợp Benzathin penicillin không có sẵn, bác sĩ có thể chỉ định thay thế bằng Procain penicillin. Loại kháng sinh này cũng được xem là một lựa chọn hiệu quả, có thể áp dụng cho nhiều giai đoạn của bệnh giang mai và đặc biệt là an toàn, dùng được cho phụ nữ có thai.[2]

Liều dùng:

• Giai đoạn sớm: Procain penicillin 1,2 triệu đơn vị, tiêm bắp sâu, 1 lần/ngày, trong 10-14 ngày.
• Giai đoạn muộn: Procain penicillin 1,2 triệu đơn vị, tiêm bắp sâu, 1 lần/ngày, trong 20 ngày.
• Giang mai bẩm sinh: Procain penicillin 50.000 đơn vị /kg/ngày, tiêm bắp 10-15 ngày.

Thuốc kháng sinh Doxycyclin

Doxycyclin là một loại kháng sinh đường uống thuộc nhóm tetracyline (có tác dụng kiềm khuẩn - ức chế vi khuẩn tổng hợp protein). Thuốc được sử dụng nếu người bệnh bị dị ứng penicillin và không có lựa chọn thay thế nào khác.

Liều dùng:

• Giai đoạn sớm: Doxycyclin 100mg, uống 2 lần/ ngày, trong 14 ngày.
• Giai đoạn muộn: Doxycyclin 100mg, uống 2 lần/ ngày, trong 30 ngày.

Thuốc kháng sinh điều trị giang mai Doxycylin

Ceftriaxone và Azithromycin: Lựa chọn thay thế khi dị ứng Penicillin

Đối với những bệnh nhân mắc giang mai sớm (giai đoạn đầu) và bị dị ứng Penicillin, Ceftriaxone và Azithromycin có thể được cân nhắc như những phác đồ thay thế và sử dụng được cho phụ nữ có thai.[2]

Liều dùng:

• Ceftriaxon 1g tiêm bắp sâu, 1 lần/ ngày, trong 10-14 ngày.
• Azithromycin được dùng theo dạng uống liều duy nhất (2g).

Thuốc kháng sinh Erythromycin

Erythromycin hiện nay chỉ được xem là một trong những lựa chọn thay thế cuối cùng cho Penicillin, đặc biệt là trong các trường hợp phụ nữ có thai bị dị ứng Penicillin.[2]

• Ưu điểm: Erythromycin có lợi thế là không đi qua hàng rào nhau thai, do đó có thể được sử dụng an toàn cho trẻ sơ sinh có mẹ mắc giang mai.
• Hạn chế: Tuy nhiên, Erythromycin có hiệu quả thấp hơn các kháng sinh khác và có tỷ lệ thất bại cao trong việc điều trị giang mai cho thai phụ, làm tăng nguy cơ giang mai bẩm sinh.

Liều dùng:

• Giai đoạn sớm: Erythromycin 500mg, uống 4 lần/ ngày, trong 14 ngày
• Giai đoạn muộn: Erythromycin 500mg, uống 4 lần/ ngày, trong 30 ngày

Thuốc điều trị giang mai Erythromycin

3Những lưu ý quan trọng khi sử dụng thuốc điều trị giang mai

Khi sử dụng thuốc điều trị giang mai, cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Tuân thủ điều trị: Dùng đủ liều, đúng thời gian theo chỉ định bác sĩ.
• Cần kiên trì điều trị theo phác đồ.
• Theo dõi xét nghiệm: Thời gian điều trị (2-3 tuần) khác với thời gian theo dõi (6-24 tháng tùy giai đoạn bệnh).
• Phản ứng Jarisch-Herxheimer: Có thể xuất hiện trong 24 giờ đầu (sốt, ớn lạnh, nhức đầu), là dấu hiệu xoắn khuẩn đang bị tiêu diệt. Triệu chứng thường nhẹ và tự biến mất.
• Quan hệ tình dục và bạn tình: Tránh quan hệ tình dục cho đến khi kết quả xét nghiệm xác nhận khỏi bệnh, bạn tình cũng cần kiểm tra và điều trị nếu cần.
• Giữ tinh thần lạc quan, tích cực.[1]

Giang mai hoàn toàn có thể điều trị dứt điểm nếu phát hiện sớm và dùng thuốc đúng chỉ định. Nếu bạn có yếu tố nguy cơ hoặc có triệu chứng nghi ngờ, hãy đến cơ sở y tế để được tư vấn, thăm khám và điều trị phù hợp.