Sẹo lồi: Các nguyên nhân gây triệu chứng sẹo và cách điều trị hiệu quả

Sẹo lồi được hình thành do quá trình hồi phục những thương tổn của da. Tuy đây là quá trình sinh lý nhưng lại ảnh hưởng nhiều đến thẩm mỹ khiến cho nhiều người mất tự tin. Vậy nguyên nhân gây nên tình trạng này là gì, có cách nào điều trị không? Cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé!

1Sẹo lồi là gì?

Sẹo bình thường là vùng da được hình thành trên vết thương hở với hình dạng và kích thước, màu sắc tương tự vùng da tổn thương. Sẹo bằng phẳng không nổi gồ lên hay lõm vào bề mặt da.

Sẹo lồi là tổn thương xơ hóa da. Vài tháng đầu sau tổn thương, sẹo hình thành tạo một khối màu đỏ hồng, gồ lên so với bề mặt da xung quanh. Bề mặt của sẹo căng bóng, thấy rõ các mạch máu giãn.

Sau một năm, sẹo có xu hướng phát triển lớn dần tạo thành khối, lan rộng ra khỏi ranh giới vết thương, xâm lấn phần da xung quanh. Khối này hình dạng xù xì, sậm màu, cứng hơn bề mặt da xung quanh.

Đa số sẹo lồi đều không gây cảm giác khó chịu. Tuy nhiên tùy thuộc vào từng vết thương cũng như từng cơ địa vùng sẹo này có thể gây ngứa, đau và căng cứng.[1]

Sẹo lồi là tình trạng xuất hiện những vết nổi gồ trên bề mặt da ở vết thương cũ

2Các nguyên nhân gây ra sẹo lồi

Bất cứ tổn thương nào trên da cũng có thể gây ra sẹo lồi. Một số căn nguyên có thể kể đến là:

• Chấn thương rách da, các vết thương gãy xương hở, vết trầy xước trên da.
• Các vết tích nặn mụn trứng cá, mụn bọc, mụn đầu đen.
• Vị trí rạch trong quá trình tiểu phẫu, phẫu thuật.
• Các vết sẹo thủy đậu.
• Vùng da bị bỏng.[2]

Thủy đậu nếu không chăm sóc đúng cách rất dễ hình thành sẹo lồi

3Yếu tố tăng nguy cơ sẹo lồi

Thông thường, thành phần collagen trong da sẽ tăng sinh giúp tái tạo da tổn thương. Tuy nhiên nếu thành phần này sản sinh quá nhiều có thể dẫn tới sẹo lồi.
Một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng hình thành sẹo lồi đó là:

• Nhiễm trùng hoặc dị vật: làm hình thành tổn thương thứ phát khiến cho vết thương lâu lành, đồng thời chồng chéo hình thành collagen.
• Cơ địa sẹo lồi: có những người có nguy cơ mắc sẹo lồi cao hơn những người khác nên việc điều trị với những người này là đặc biệt quan trọng.
• Không xử lý vết thương, mụn mủ đúng cách: cần phải lưu ý rằng để vết thương nhanh lành thì cần phải giữa cho vết thương sạch. Trong trường hợp không rửa hết bụi bẩn sẽ gây ra tình trạng nhiễm trùng.
• Vết thương khâu không đúng lớp giải phẫu: khiến cho lớp da co kéo, không có điều kiện phát triển bình thường.
• Chế độ ăn: trong thời gian điều trị người bệnh sử dụng nhiều thực phẩm kích thích phát triển sẹo lồi như rau muống, thịt gà, trứng, đồ nếp,...
• Tuổi tác: những người trẻ từ 20 đến 30 tuổi thường dễ mắc sẹo lồi.[3]

Vết thương nhiễm trùng rất dễ hình thành sẹo lồi

4Triệu chứng sẹo lồi

Sẹo lồi hình thành theo thời gian với những đặc điểm sau:

• Xuất hiện từ từ: thông thường người bệnh bắt đầu nhận ra sẹo lồi sau khi xảy ra vết thương khoảng 1 năm bằng sự dày lên của vùng da tổn thương.
• Gây cảm giác ngứa, mềm, đau: thường dừng khi sẹo lồi bắt đầu phát triển.
• Thay đổi màu sắc: ban đầu màu đỏ hồng, theo thời gian phát triển sẽ đổi màu trở nên sậm hơn.[4]

Vết sẹo thay đổi màu sắc sậm hơn vùng da lành bên cạnh

5Những vị trí nào thường bị sẹo lồi

Sẹo lồi hay xuất hiện ở các vị trí như dái tai, cổ, bả vai, ngực (giữa xương ức), vùng lưng, mu bàn tay, mu bàn chân,...

Một số vị trí ít xuất hiện sẹo lồi như ở mí mắt, vùng da ở bộ phận sinh dục, lòng bàn tay và lòng bàn chân.[1]

6Thời gian phát triển của sẹo lồi

Thời gian xuất hiện sẹo lồi thường không cố định do phụ thuộc nhiều vào các yếu tố như có xuất hiện vết thương thứ phát hay không, hệ miễn dịch thế nào, cơ địa ra sao.

Thông thường, sẹo lồi sẽ xuất hiện trong khoảng thời gian từ 3 đến 12 tháng. Tuy nhiên, có một số trường hợp sau 1 năm, sẹo mới bắt đầu xuất hiện.

7Biến chứng của sẹo lồi

Nang có thể hình thành bên trong sẹo lồi. Các nang này có thể bị vi khuẩn tấn công chứa nhiều dịch rỉ viêm có thể là nguyên nhân gây bùng phát các ổ viêm cấp tính.

Khi sẹo lồi phát triển trong một diện tích rộng lớn gây nên co kéo da, mô mềm xung quanh khiến khó khăn trong việc vận động. Nếu có sẹo co rút, sẹo sau bỏng tại vị trí khớp sẽ gây ảnh hưởng vận động.[4] [5]

8Chẩn đoán sẹo lồi

Chẩn đoán sẹo lồi chủ yếu dựa trên lâm sàng. Bác sĩ sẽ dựa vào đặc điểm vết sẹo, thời gian hình thành, đồng thời đánh giá kích thước, hình dạng và xu hướng phát triển.

Nếu nghi ngờ tổn thương hình thành trên bề mặt da không phải sẹo, bác sĩ có thể yêu cầu sinh thiết da để xác định chính xác tổn thương đó có phải là sẹo hay không nhằm loại trừ với các bệnh lý ác tính như ung thư da.[6]

9Khi nào cần gặp bác sĩ

Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Sẹo lồi thường không gây ra nhiều biến chứng liên quan đến sức khỏe. Tuy nhiên, sẽ ảnh hưởng nhiều đến thẩm mỹ. Chính vì vậy, khi xuất hiện các vấn đề sau bạn nên đến gặp bác sĩ để được tư vấn:

• Xuất hiện sẹo ở những vị trí dễ nhìn thấy làm cho bạn cảm thấy tự ti.
• Vết sẹo trở nên tăng kích thước không chỉ khu trú ở vùng vết thương nữa.
• Vùng da sẹo cảm giác ngứa ngáy, khó chịu.
• Vết sẹo lớn làm hạn chế vận động cơ, khớp.

Khi sẹo làm giảm khả năng vận động của cơ khớp nên đến gặp bác sĩ để được điều trị

Nơi điều trị sẹo lồi uy tín

Khi muốn điều trị sẹo lồi, bạn nên đến các cơ sở chuyên khoa Da liễu uy tín để được thăm khám và điều trị theo lộ trình phù hợp.

Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện dưới đây:

• Tại Thành phố Hồ Chí Minh: Bệnh viện Da liễu TP.HCM, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, Bệnh viện Chợ Rẫy...
• Tại Hà Nội: Bệnh viện Da liễu Trung Ương, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội...

10Điều trị sẹo lồi

Sẹo lồi vẫn là một vấn đề gây khó khăn cho bác sĩ điều trị. Nếu không điều trị đúng cách sẽ rất dễ dẫn đến những tổn thương thứ phát. Các vết thương cần phải tiến hành điều trị ngăn cản phát triển sẹo lồi là lựa chọn tối ưu nhất.

Chăm sóc vùng bị sẹo lồi tại nhà

Sử dụng kem dưỡng ẩm bôi lên da để giữ độ ẩm nhất định trên da, hỗ trợ da lành vết thương. Việc làm này có thể khiến cho vết thương giảm kích thước.

Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định băng ép vết thương khi sẹo lồi mới hình thành trong khoảng 12 - 24 giờ mỗi ngày. Phương pháp này có hiệu quả từ từ, sau 3 tháng mới có thể nhận thấy hiệu quả.[2]

Bôi kem dưỡng ẩm cho vùng da bị sẹo giúp hỗ trợ hồi phục

Băng đàn hồi

Băng đàn hồi thường được sử dụng trong trường hợp điều trị sẹo lồi ở dái tai hoặc vành tai. Băng đàn hồi phù hợp với các kích thước sẹo lồi khác nhau và được khuyến cáo đeo 24 giờ mỗi ngày.

Đây cũng là phương pháp được sử dụng khi các tế bào tổn thương bắt đầu tái tạo bằng cách thay thế bằng những tế bào khác.

Băng bịt kín

Băng bịt kín được sử dụng phối hợp với các phương pháp khác (sử dụng corticoid, băng keo hóa chất) trong điều trị sẹo sau phẫu thuật hoặc sau bỏng.

Một số loại băng thường được sử dụng để điều trị là băng ace, băng nén (Coban), băng có ống hỗ trợ.[1]

Băng bịt kín vết thương tránh vi khuẩn xâm nhập gây nhiễm khuẩn

Liệu pháp áp lạnh

Sử dụng nitơ lỏng (nhiệt độ thấp) đóng băng phần da chứa sẹo lồi nhằm ngăn cản sự phát triển và trao đổi chất ở vùng này. Sau 1 - 2 tháng, tế bào sẽ chết đi và bong ra để lại một vùng da nhạt màu.

Người ta sẽ phun nitơ lỏng trong 10 - 20 giây, thực hiện 2 - 3 lần mỗi đợt. Hai đợt cách nhau từ 20 - 30 ngày.

Phương pháp này ít được sử dụng do chỉ có thể thực hiện trên một vùng nhỏ của da và có thể làm cho vùng da sau điều trị phồng rộp, đau, không thẩm mỹ.[7]

Dùng corticosteroid dạng kem bôi hoặc tiêm

Đây là phương pháp thường xuyên được áp dụng trong điều trị sẹo lồi vì tính hiệu quả của nó. Thuốc có tác dụng giảm tổng hợp collagen, giúp giảm sự dày lên của da. Mặt khác corticosteroid còn giúp giảm viêm và tình trạng ngứa của cơ thể.

Cách này thường được dùng để điều trị những vết sẹo kích thước nhỏ. Thời gian điều trị dao động từ 6 - 12 tháng. Mỗi lần tiêm cách nhau 1 - 2 tháng.

Lưu ý, khi dùng thuốc này cần phải có chỉ định của bác sĩ, không nên lạm dụng để tránh những tác dụng phụ như teo mô dưới da, nhạt màu da, suy giảm miễn dịch, chảy máu tại chỗ, sốc phản vệ...[1]

Tiêm corticosteroid là phương pháp thường xuyên được áp dụng để điều trị sẹo lồi

Phẫu thuật

Phẫu thuật được sử dụng khi đã dùng các phương pháp khác nhưng không đem lại hiệu quả. Bác sĩ sẽ cắt phần mô bị sẹo, khâu các lớp da lại với nhau theo giải phẫu.

Trong trường hợp này, bác sĩ đã tạo ra một tổn thương khác thay thế cho sẹo lồi. Người bệnh sẽ tiến hành chăm sóc kết hợp với một số phương pháp khác như tiêm corticosteroid, băng ép... để ngăn ngừa vết sẹo được tạo ra này chuyển thành sẹo lồi.

Do nếu chỉ phẫu thuật đơn thuần tỷ lệ tái phát của sẹo lồi sẽ dao động từ 45% - 100% nên việc kết hợp với các phương pháp khác là đặc biệt cần thiết.[4]

Điều trị bằng laser

Sử dụng tia có bước sóng hồng ngoại tập trung tại một điểm có thể giúp làm mờ sẹo. Tùy vào từng trường hợp bác sĩ sẽ chỉ định các bước sóng khác nhau, thông thường là 585nm.

Laser không cần điều trị nội trú, thực hiện đơn giản. Mỗi liệu trình kéo dài từ 15 phút đến 2 giờ. Thời gian giữa hai liệu trình liên tiếp là 4 - 6 tuần.

Cần cân nhắc phối hợp điều trị laser với các phương pháp khác như tiêm corticosteroid, hóa chất....[7]

Sử dụng laser giúp làm mờ đi vùng sẹo lồi

Hóa trị

Một số hóa chất có tác dụng giảm sự hình thành của collagen, giúp cho vùng xơ trên da không tăng sinh quá mức. Điều này sẽ làm cho vùng liền lại không lồi ra trên bề mặt.

Các hóa chất khác nhau sẽ được sử dụng khác nhau. Tuy nhiên, cần lưu ý những tác hại trên da của các loại hóa chất này để sử dụng đúng cách và đúng liều.

Hóa trị thường được sử dụng phối hợp với các phương pháp như phẫu thuật, xạ trị... nhằm đạt được hiệu quả tốt nhất, tránh tái phát.[8]

Một số phương pháp khác

Ngoài ra, bác sĩ có thể sử dụng một số phương pháp khác để điều trị như:

• Xạ trị: sử dụng chùm tia năng lượng cao giúp phá vỡ các cấu trúc sẹo lồi, hình thành vết thương mới rồi tiến hành chăm sóc từ đầu các vết thương này ngăn nó biến thành sẹo lồi.
• Tiêm interferon: giúp giảm sự phát triển quá mức của collagen, được sử dụng hỗ trợ các phương pháp điều trị khác.
• Tretinoin: bôi 2 lần/ngày, giảm ngứa, hỗ trợ thoái hóa sẹo lồi.

11Phòng ngừa sẹo lồi

Phòng ngừa là cách tốt nhất trong điều trị sẹo lồi. Chính vì vậy, bạn có thể tham khảo những gợi ý sau để phòng ngừa hiệu quả:

• Luôn giữ vết thương sạch sẽ, tránh để tình trạng nhiễm khuẩn xảy ra.
• Tiến hành băng bó vết thương với một lượng chất dưỡng ẩm, băng ép để tạo áp lực nhỏ lên vết thương hạn chế hình thành sẹo.
• Sau khi vết thương hồi phục, bôi gel silicon lên vùng da tổn thương. Thực hiện trong thời gian từ 2 - 3 tháng để tránh sẹo lồi hình thành.
• Nếu có cơ địa sẹo lồi nên hạn chế xỏ khuyên hoặc xăm mình.
• Khi bị thương tránh các thực phẩm như đồ nếp, thịt gà, rau muống, trứng, sữa.[9]

Khi bị thương cần chăm sóc cẩn thận tránh nhiễm khuẩn

Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn kiến thức cơ bản về sẹo lồi đặc biệt là những lưu ý khi chăm sóc vết thương cũng như các phương pháp chữa sẹo lồi. Nếu thấy bài viết hữu ích, hãy chia sẻ cho người thân và bạn bè nhé!