Chụp cộng hưởng từ (MRI) là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh sử dụng từ trường mạnh và sóng vô tuyến để tái tạo chi tiết các cấu trúc bên trong cơ thể. Phương pháp này hỗ trợ đánh giá não, cột sống, khớp và nhiều mô mềm mà không sử dụng bức xạ ion hóa như chụp X-quang. Cùng tìm hiểu chi tiết qua bài viết sau!
Chụp cộng hưởng từ (MRI) là gì?
Hình ảnh cộng hưởng từ được tái tạo theo từng lát cắt, giúp quan sát rõ nhiều cấu trúc như não, dây thần kinh, tủy sống và đĩa đệm mà không cần can thiệp phẫu thuật.
MRI hoạt động dựa trên đặc tính từ của các proton hydro có nhiều trong nước và mô cơ thể. Từ trường mạnh làm các proton này sắp xếp theo một hướng nhất định, sau đó xung sóng vô tuyến khiến chúng tạm thời thay đổi trạng thái. Khi xung vô tuyến ngừng, proton trở về trạng thái cân bằng và phát ra tín hiệu. Hệ thống máy thu nhận, xử lý các tín hiệu khác nhau giữa từng loại mô để tạo thành hình ảnh chi tiết.
Cơ thể con người chứa hơn 60% là nước, nghĩa là mật độ nguyên tử Hydro rất phong phú ở các mô mềm. Vì vậy, chụp cộng hưởng từ thể hiện ưu thế vượt trội ở những vùng cơ quan giàu nước và mỡ, điều mà kỹ thuật X-quang khó quan sát chi tiết.
| Tiêu chí | Chụp cộng hưởng từ (MRI) | Chụp cắt lớp vi tính (CT scan) |
|---|---|---|
| Nguồn năng lượng | Sóng từ trường và sóng radio | Bức xạ tia X |
| Thế mạnh chẩn đoán | Mô mềm, hệ thần kinh, khớp, dây chằng | Cấu trúc xương, chảy máu cấp tính, tổn thương phổi |
| Thời gian thực hiện | Thường kéo dài 15 đến 45 phút | Nhanh chóng, khoảng 3 đến 10 phút |
Khi nào được chỉ định chụp cộng hưởng từ?
Chụp cộng hưởng từ thường được chỉ định khi bác sĩ cần khảo sát chi tiết mô mềm, hệ thần kinh, mạch máu hoặc những tổn thương chưa được đánh giá đầy đủ bằng phương pháp khác. Với các triệu chứng như đau đầu kéo dài, co giật, rối loạn thăng bằng hoặc tê yếu tay chân, loại kỹ thuật hình ảnh phù hợp sẽ được lựa chọn dựa trên biểu hiện lâm sàng và mức độ khẩn cấp.
Chụp cộng hưởng từ não và hệ thần kinh trung ương
Chụp cộng hưởng từ não cung cấp hình ảnh chi tiết về nhu mô não, dây thần kinh và hệ thống mạch máu. Kỹ thuật này có thể hỗ trợ đánh giá đột quỵ, chấn thương hoặc xuất huyết não, khối u, dị tật phát triển, nhiễm trùng, bệnh đa xơ cứng và một số nguyên nhân gây động kinh.
Trong trường hợp nghi ngờ bệnh đa xơ cứng hoặc suy giảm nhận thức, chụp cộng hưởng từ não có thể hỗ trợ phát hiện tổn thương chất trắng, đánh giá tình trạng teo não và loại trừ một số nguyên nhân khác. Kết quả MRI cần được phân tích cùng triệu chứng lâm sàng và các xét nghiệm liên quan, không dùng riêng lẻ để kết luận bệnh.
Chụp MRI cột sống và hệ xương khớp
MRI thường được sử dụng để khảo sát cột sống cổ, cột sống thắt lưng và các khớp lớn. Hình ảnh thu được giúp đánh giá đĩa đệm, tủy sống, mức độ chèn ép rễ thần kinh, tổn thương dây chằng, sụn khớp hoặc sụn chêm. Nhiều bất thường ở mô mềm có thể khó quan sát đầy đủ trên phim X-quang thông thường.
Chụp MRI vùng bụng, chậu và mô mềm
MRI vùng bụng và chậu hỗ trợ khảo sát gan, đường mật, thận, tụy, tử cung, buồng trứng, tuyến tiền liệt cùng các mô mềm xung quanh. Độ tương phản mô mềm cao giúp bác sĩ xác định vị trí, kích thước và đặc điểm của tổn thương. MRI không phải lúc nào cũng phân biệt chắc chắn tổn thương lành tính và ác tính, một số trường hợp cần kết hợp thêm xét nghiệm hoặc phương pháp chẩn đoán khác.
Chống chỉ định và các lưu ý bảo vệ sức khỏe khi chụp MRI
Nhiều người cho rằng máy chụp cộng hưởng từ phát ra tia bức xạ nguy hại như máy chụp X-quang. Thực tế, từ trường mạnh trong phòng máy mới là yếu tố cần kiểm soát chặt chẽ đối với các vật dụng bằng kim loại.
Để đảm bảo quá trình thăm khám diễn ra thuận lợi, các trường hợp chống chỉ định được phân loại rõ ràng:
- Chống chỉ định bắt buộc: Bệnh nhân mang máy tạo nhịp tim, máy phá rung tự động, kẹp mạch máu não bằng kim loại từ tính, hoặc mảnh đạn kim loại gần các cơ quan quan trọng.
- Chống chỉ định cân nhắc: Phụ nữ mang thai trong 3 tháng đầu, người mang niềng răng kim loại, khớp nhân tạo, hoặc người mắc hội chứng sợ không gian hẹp.
Quy trình chụp cộng hưởng từ
Trong quá trình chụp MRI, máy có thể phát ra những tiếng gõ hoặc tiếng rung lớn theo từng đợt. Đây là hoạt động bình thường của thiết bị. Việc tìm hiểu trước quy trình giúp người thực hiện chuẩn bị tâm lý và phối hợp tốt hơn với kỹ thuật viên.
Chuẩn bị trước khi vào phòng chụp
Người được chụp có thể được yêu cầu thay trang phục chuyên dụng và cung cấp thông tin về tiền sử bệnh, dị ứng, thai kỳ, thiết bị cấy ghép hoặc kim loại trong cơ thể. Trang sức, điện thoại và các vật dụng kim loại phải được tháo bỏ trước khi vào phòng MRI.
Thực hiện trong phòng chụp
Người chụp nằm trên bàn trượt và được đưa vào khoang máy. Kỹ thuật viên có thể sử dụng đệm hoặc dây hỗ trợ để giữ đúng tư thế. Nút tai hoặc tai nghe được cung cấp nhằm giảm tiếng ồn của máy. Trong lúc ghi hình, cơ thể cần hạn chế cử động để tránh làm mờ hình ảnh.
Sau khi kết thúc quá trình chụp
Nếu không dùng thuốc an thần, người chụp thường có thể sinh hoạt bình thường ngay sau khi hoàn tất. Trường hợp tiêm thuốc tương phản hoặc sử dụng thuốc an thần sẽ được theo dõi và hướng dẫn theo quy định của cơ sở y tế; người dùng thuốc an thần không nên tự lái xe về nhà. Bác sĩ chẩn đoán hình ảnh sẽ phân tích dữ liệu và gửi kết quả cho bác sĩ chỉ định.
Chụp cộng hưởng từ là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại, ít xâm lấn và đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm các bệnh lý phức tạp. Khi có các dấu hiệu bất thường về sức khỏe hoặc được chỉ định chụp, bạn nên đến các cơ sở y tế uy tín để thực hiện.
Nguồn tham khảo
- Mayo Clinic (2024). MRI (Magnetic Resonance Imaging) Overview - https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/mri/about/pac-20384768
- National Institute of Biomedical Imaging and Bioengineering - NIH (2022). Magnetic Resonance Imaging (MRI) - https://www.nibib.nih.gov/science-education/science-topics/magnetic-resonance-imaging-mri
- NHS (2024). MRI scan - How it is performed - https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/mri-scan/
