Trà lài có tác dụng gì? Lợi ích sức khỏe và lưu ý khi dùng

Trà lài chứa chất chống oxy hóa, có thể hỗ trợ thư giãn và chăm sóc sức khỏe tim mạch.

• Cung cấp polyphenol, nhóm chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào trước tác động của gốc tự do.
• Hương thơm tự nhiên từ hoa lài có thể hỗ trợ thư giãn tinh thần và giảm cảm giác căng thẳng.
• Nên hãm trà ở khoảng 80°C đến 85°C để giữ hương thơm, tinh dầu tự nhiên và hoạt chất trong trà.

Phụ nữ mang thai, người bị viêm loét dạ dày hoặc nhạy cảm với caffeine nên kiểm soát lượng trà lài dùng mỗi ngày để hạn chế ảnh hưởng không mong muốn.

Trà lài là thức uống quen thuộc, được nhiều người lựa chọn nhờ hương thơm dịu nhẹ và lợi ích đối với sức khỏe tim mạch, tinh thần. Hiểu rõ đặc tính sinh học và cách hãm trà phù hợp giúp giữ lại hoạt chất có lợi, hạn chế tác dụng phụ không mong muốn khi sử dụng. Cùng tìm hiểu chi tiết qua bài viết sau!

Thành phần hoạt chất trong trà lài

Hương thơm dịu nhẹ của trà lài, hay trà nhài, đến từ các hợp chất tinh dầu tự nhiên trong hoa lài. Khi được hãm đúng cách, lá trà xanh và hoa lài có thể giải phóng các hoạt chất đặc trưng, tạo nên thức uống có hương vị thanh nhẹ và giá trị dinh dưỡng nhất định.

Polyphenol trong trà xanh ướp hoa lài

Quá trình ướp hương đúng cách giúp giữ lại hàm lượng polyphenol trong lá trà xanh, đặc biệt là Epigallocatechin Gallate (EGCG). Đây là nhóm chất chống oxy hóa có khả năng hỗ trợ trung hòa gốc tự do, một trong những yếu tố liên quan đến tổn thương màng tế bào và quá trình lão hóa.

Với trà xanh ướp hoa lài được thu hái thủ công, lớp lông tơ mịn trên búp trà non là phần chứa nhiều catechin. Để hạn chế hao hụt hoạt chất, nên bảo quản trà trong hũ thủy tinh sẫm màu hoặc hũ gốm kín khí, tránh ánh sáng trực tiếp và nơi có độ ẩm cao.

Tinh dầu tự nhiên từ hoa lài khô

Tinh dầu tự nhiên trong hoa lài chứa các hợp chất hữu cơ như linalool, benzyl acetate và một lượng nhỏ indole. Khi cảm nhận qua khứu giác, các phân tử hương này có thể tác động nhẹ đến thụ thể thần kinh, hỗ trợ thư giãn và giảm cảm giác căng thẳng.

Một số ghi nhận về khứu giác cho thấy hương trà lài ấm có thể hỗ trợ cơ thể bước vào trạng thái thư giãn tự nhiên, giúp tinh thần dễ chịu hơn sau thời gian làm việc căng thẳng.

Uống trà lài có tác dụng gì đối với cơ thể?

Sự kết hợp giữa trà xanh và hoa lài tạo nên thức uống có hương thơm dịu nhẹ, chứa các hoạt chất có lợi cho sức khỏe tim mạch và quá trình chuyển hóa khi dùng với lượng phù hợp.

Hỗ trợ huyết áp và sức khỏe tim mạch

Catechin trong trà lài có thể hỗ trợ quá trình sản sinh oxit nitric (NO) trong máu. Hoạt chất này tham gia vào cơ chế giãn mạch, góp phần hỗ trợ điều hòa huyết áp và giảm áp lực lên thành mạch.

Tác dụng này chỉ mang tính hỗ trợ chăm sóc sức khỏe tim mạch. Người bị tăng huyết áp mạn tính không tự ý ngưng hoặc thay thế thuốc điều trị bằng trà lài, cần duy trì chế độ ăn giảm muối và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ.

Hỗ trợ kiểm soát cân nặng và chuyển hóa

EGCG kết hợp với một lượng caffeine vừa phải trong trà lài có thể hỗ trợ quá trình sinh nhiệt và oxy hóa chất béo tự nhiên. Một tách trà lài không đường sau khi vận động có thể giúp duy trì hoạt động trao đổi chất mà không làm tăng đường huyết đột ngột.

Trà lài không đường có thể là lựa chọn hỗ trợ kiểm soát cân nặng lành mạnh hơn so với các loại trà giảm cân cấp tốc chứa chất nhuận tràng, dễ gây mất nước và rối loạn điện giải. Không nên thêm đường, sữa, thạch hoặc hạt đác rim đường vào trà để hạn chế nạp thêm năng lượng rỗng.

Một số nghiên cứu về hoạt tính sinh học của trà ghi nhận polyphenol trong trà xanh ướp nhài có thể hỗ trợ bảo vệ cơ thể tương tự các thực phẩm giàu flavonoid trong chế độ ăn hằng ngày.

So sánh trà lài với các loại trà thảo mộc phổ biến

Mỗi loại trà hoa và trà thảo mộc có đặc tính sinh học riêng, phù hợp với từng nhu cầu sử dụng khác nhau. Hiểu rõ điểm khác biệt giữa các loại trà giúp lựa chọn thức uống phù hợp hơn với thể trạng và mục tiêu chăm sóc sức khỏe.

Điểm khác biệt chính nằm ở hàm lượng caffeine. Trà lài và trà sen truyền thống thường dùng nền trà xanh, có chứa chất kích thích nhẹ, phù hợp dùng vào ban ngày để hỗ trợ tỉnh táo. Trà hoa cúc không chứa caffeine, có hoạt chất apigenin giúp làm dịu hệ thần kinh, thường phù hợp dùng vào buổi tối trước khi ngủ khoảng 1 tiếng.

Cách pha trà lài chuẩn vị, giữ hoạt chất tự nhiên

Dùng nước sôi 100°C đổ trực tiếp lên trà có thể làm giảm chất lượng polyphenol nhạy cảm với nhiệt và khiến tinh dầu hoa nhài bay hơi nhanh. Nước trà cũng dễ bị đắng chát hơn. Để giữ hương vị và hoạt chất tự nhiên trong trà lài, có thể áp dụng các bước sau:

• Nhiệt độ nước: Dùng nước ấm khoảng 80°C đến 85°C để hãm trà, giúp hạn chế ảnh hưởng đến các chất chống oxy hóa.
• Định lượng: Dùng khoảng 3g đến 5g trà lài khô cho mỗi 150ml nước để trà có độ đậm vừa phải, giảm nguy cơ kích ứng dạ dày.
• Thời gian hãm: Hãm trà trong khoảng 2 đến 3 phút. Ngâm quá lâu có thể làm tannin giải phóng nhiều hơn, khiến trà chát gắt và ảnh hưởng đến khả năng hấp thu sắt ở đường tiêu hóa.
• Chất lượng nguồn nước: Ưu tiên nước đã lọc. Nước máy chưa lọc hoặc nước cứng chứa nhiều clo có thể làm thay đổi hương thơm tự nhiên của hoa lài và ảnh hưởng đến chất lượng nước trà.

Mẹo nhỏ: Trước khi hãm, có thể đổ một lượt nước ấm khoảng 70°C vừa ngập mặt trà, lắc nhẹ ấm trong 5 giây rồi bỏ phần nước này. Cách này giúp cánh trà nở nhẹ, loại bỏ bụi bẩn cơ học và giúp tinh dầu linalool tỏa hương tốt hơn ở lượt hãm chính.

Uống trà lài có mất ngủ không và tác hại khi lạm dụng

Trà lài thường được ướp trên nền trà xanh nên vẫn chứa một lượng caffeine nhất định, khoảng 20 - 30mg mỗi tách. Caffeine có thể tác động lên các thụ thể adenosine trong não, giúp hệ thần kinh duy trì trạng thái tỉnh táo.

Việc uống trà lài có gây mất ngủ hay không phụ thuộc vào mức độ nhạy cảm với caffeine và thời điểm sử dụng. Người dễ mất ngủ hoặc nhạy cảm với caffeine nên tránh uống trà lài sau 16 giờ để hạn chế ảnh hưởng đến chu kỳ giấc ngủ tự nhiên.

Dấu hiệu cơ thể quá tải hoặc say trà

Khi uống trà quá đậm hoặc uống lúc đói, cơ thể có thể xuất hiện một số phản ứng kích ứng:

• Cảm giác cồn cào, xót ruột, buồn nôn do tannin kích thích niêm mạc dạ dày tiết acid khi bụng rỗng.
• Tim đập nhanh, run nhẹ tay chân, bồn chồn hoặc trằn trọc khó ngủ do tác động của caffeine.
• Chóng mặt, hoa mắt nhẹ, thường được gọi là hiện tượng say trà.

Khi gặp các triệu chứng trên, cần ngừng uống trà, bổ sung một ly nước ấm pha đường hoặc gừng và nghỉ ngơi tại chỗ.

Lưu ý các đối tượng sử dụng:

• Phụ nữ mang thai: Hàm lượng tannin cao trong trà có thể cản trở hấp thu sắt từ thực phẩm và các viên uống bổ sung vi chất. Tiêu thụ quá nhiều caffeine có thể ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển của thai nhi. Thai phụ nên hạn chế sử dụng và tham khảo ý kiến bác sĩ sản khoa trước khi dùng.
• Người bị viêm loét dạ dày: Tannin có thể thúc đẩy bài tiết acid dịch vị. Uống trà khi đói dễ kích hoạt cơn đau dạ dày hoặc làm nặng hơn tình trạng trào ngược dạ dày thực quản.

Trà lài là thức uống tự nhiên có giá trị khi được sử dụng đúng cách. Kiểm soát liều lượng, nhiệt độ pha và thời điểm uống phù hợp giúp giữ hương vị, hoạt chất có lợi và hạn chế tác dụng không mong muốn. Người có vấn đề sức khỏe đặc biệt nên theo dõi phản ứng của cơ thể và tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng thường xuyên.

Nguồn tham khảo

• Linalool and Jasmine Tea Odor: Effects on Behavior and Physiology - https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5198031/
• Green Tea Catechins and Cardiovascular Health - https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2855614/