Hạt tophi xuất hiện vì sao? Nguyên nhân, biến chứng và cách điều trị

Hạt tophi hay nốt tophi là dấu hiệu thường gặp ở bệnh nhân gout. Sự hiện diện của các hạt tophi này khiến các khớp bị biến dạng gây nên tình trạng mất thẩm mỹ. Vậy hạt tophi là gì? Hãy cùng tìm hiểu thông tin qua bài viết dưới đây nhé!

1Hạt tophi là gì?

Hạt tophi là tập hợp các tinh thể mononatri urat lắng đọng ở các mô trong cơ thể, đặc biệt là ở vị trí các khớp.

Khi bệnh nhân gout không được điều trị tốt thì các hạt tophi có thể tiến triển nặng hơn và phá hủy các mô khớp khiến người bệnh bị hạn chế hay gặp khó khăn khi vận động.

Hạt tophi thường xuất hiện nhiều ở các khớp bàn ngón tay và chân, xung quanh mỏm khuỷu hoặc gân Achille. Hạt tophi thường không gây đau, bệnh nhân chỉ đau khi có dấu hiệu viêm hoặc nhiễm trùng tại hạt tophi. [1]

Hạt tophi là tập hợp các tinh thể mononatri urat lắng đọng ở các mô

2Nguyên nhân hình thành hạt tophi

Tăng axit uric

Thận đóng vai trò chính trong việc lọc axit uric ra khỏi máu và đào thải ra ngoài qua nước tiểu.

Bất kỳ bất thường nào ở thận gây cản trở quá trình lọc axit uric hoặc cơ thể tạo ra quá nhiều axit uric có thể gây nên tình trạng tích trữ và lắng đọng axit uric trong cơ thể, đặc biệt là ở các khớp, từ đó dẫn đến hình thành hạt tophi. [2]

Gout

Gout là nguyên nhân chính dẫn đến hình thành hạt tophi. Sinh bệnh học của bệnh gout là do tăng axit uric máu kéo dài dẫn đến tích trữ và lắng đọng các tinh thể muối urat ở các cơ quan, đặc biệt là ở các khớp, từ đó xuất hiện hạt tophi. [1]

Bệnh gout là nguyên nhân chính dẫn đến hình thành hạt tophi

Các yếu tố nguy cơ

Một số yếu tố nguy cơ sau có thể làm tăng nguy cơ bệnh gout cũng như hình thành hạt tophi như: [2]

• Giới tính: nam có nguy cơ nhiều hơn nữ.
• Tuổi: nam có nguy cơ mắc bệnh gout trong độ tuổi từ 30 - 45 tuổi, trong khi nữ giới trong khoảng 55 - 70 tuổi.
• Chế độ ăn: thường xuyên ăn các loại thực phẩm giàu purin như thịt đỏ, hải sản, đồ uống có cồn (bia),... làm tăng nguy cơ mắc bệnh gout.
• Rượu bia: thường xuyên sử dụng quá nhiều rượu bia cũng có thể tăng khả năng bị bệnh gout.
• Tiền sử gia đình: cha mẹ mắc bệnh gout thì nguy cơ cao con cũng bị bệnh gout.
• Sử dụng thuốc: một số loại thuốc như thuốc lợi tiểu, thuốc chẹn beta, aspirin làm tăng nồng độ axit uric, từ đó tăng nguy cơ hình thành hạt tophi.

3Dấu hiệu nhận biết

Hạt tophi là một trong những triệu chứng ở bệnh nhân gout mạn tính. Các triệu chứng đi kèm với hạt tophi thường xuất hiện trong cơn viêm khớp gout cấp như: [1]

• Đau đột ngột, dữ dội, sưng tấy, nóng đỏ ở khớp, thường xuất hiện về đêm.
• Có thể sốt, rét run.
• Mệt mỏi, uể oải.

Một số yếu tố thuận lợi làm xuất hiện cơn viêm khớp gout cấp như:

• Sau bữa ăn thịnh soạn có uống rượu bia.
• Chấn thương.
• Cơ thể bị nhiễm khuẩn.
• Lạnh đột ngột.

Dấu hiệu của hạt tophi bị viêm là sưng tấy, phù nề vị trí khớp có hạt tophi

4Biến chứng nguy hiểm

Mức độ ảnh hưởng của hạt tophi phụ thuộc vào kích thước và số lượng của chúng xuất hiện trên khớp. Một số biến chứng của hạt tophi như:

• Biến dạng các khớp gây nên tình trạng mất thẩm mỹ cho người bệnh.
• Tổn thương, phá hủy nghiêm trọng các khớp và mô khiến người bệnh khó khăn trong việc di chuyển, vận động các khớp.
• Hạt tophi hình thành có thể chèn ép các dây thần kinh gây đau nhức cho người bệnh.
• Tăng nguy cơ nhiễm trùng khớp.

Nhìn chung, các biến chứng gây ra do hạt tophi cũng là các biến chứng gây ra do bệnh gout. Do đó, việc chẩn đoán, điều trị và kiểm soát ổn định bệnh gout sẽ giúp làm giảm các biến chứng do hạt tophi gây nên. [2]

5Cách chẩn đoán

Để chẩn đoán hạt tophi, bác sĩ thường dựa vào triệu chứng lâm sàng của bệnh nhân là chính thông qua việc quan sát các tổn thương tại khớp của bệnh nhân, đồng thời khai thác các triệu chứng kèm theo nhờ vào việc hỏi bệnh sử, tiền sử bệnh lý.

Ngoài ra, bác sĩ còn thực hiện một số xét nghiệm để hỗ trợ chẩn đoán và điều trị như: [3]

• Xét nghiệm dịch khớp: tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể thực hiện chọc hút dịch khớp tìm các tinh thể mononatri urat trong dịch khớp của bệnh nhân.
• Định lượng axit uric trong máu: giúp đánh giá mức độ tăng axit uric của bệnh nhân.

Để chẩn đoán hạt tophi, bác sĩ thường dựa vào triệu chứng lâm sàng của bệnh nhân là chính

6Khi nào cần gặp bác sĩ

Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Hạt tophi không thể tự điều trị hết tại nhà, đặc biệt là khi xuất hiện tình trạng viêm tại hạt tophi.

Do đó, khi bạn xuất hiện các hạt tophi ở các khớp trên cơ thể kèm theo các dấu hiệu như sốt, rét run, đau nhức khớp dữ dội, sưng đỏ các khớp,... thì bạn nên đi khám bác sĩ ngay để được thăm khám và điều trị kịp thời. [3]

Nơi khám chữa hạt tophi

Đến các cơ sở y tế gần nhất, các phòng khám chuyên khoa Cơ xương khớp hoặc các bệnh viện đa khoa tại địa phương để được thăm khám.

Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín để được chẩn đoán và điều trị kịp thời:

• Tp. Hồ Chí Minh: Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Bình Dân, Bệnh viện Nhân dân Gia Định...
• Hà Nội: Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Quân đội 108...

7Các phương pháp điều trị hạt tophi

Sử dụng thuốc

Đây là phương pháp điều trị thường áp dụng với các hạt tophi có kích thước nhỏ do các hạt này thường không gây đau hoặc hạn chế vận động quá mức nên việc phẫu thuật là không cần thiết.

Mục tiêu và cốt lõi chính của phương pháp này nằm ở việc làm giảm lượng axit uric trong máu làm giảm sự hình thành của các hạt tophi.

Ngoài ra, trong quá trình điều trị hạt tophi nói riêng hay điều trị gout nói chung, kiểm soát đợt cấp cũng là một vấn đề quan trọng cần lưu tâm, do đó một số thuốc như Colchicine, nhóm thuốc kháng viêm không steroid… cũng có thể được kê đơn. [2]

Thay đổi lối sinh hoạt

Không chỉ đối với hạt tophi, việc thay đổi thói quen sinh hoạt còn là phương pháp điều trị đối với hầu hết các bệnh khác trong cơ thể.

Một số biện pháp được cho là có tác động tích cực trong việc điều trị hạt tophi có thể kể đến như:

• Uống đủ nước, tránh ăn thực phẩm chứa đường hoặc nhiều purin.
• Hạn chế thức uống có cồn như rượu bia.
• Thường xuyên rèn luyện thể chất với các bài tập phù hợp,…

Một lối sống lành mạnh, khoa học chính là chìa khóa quan trọng trong việc điều trị bệnh gout, bao gồm cả hạt tophi. [2]

Thường xuyên rèn luyện thể chất cũng là biện pháp điều trị hạt tophi

Phẫu thuật

Phẫu thuật thường không phải là phương pháp lựa chọn ưu tiên trong điều trị hạt tophi, trừ khi xuất hiện biến chứng.

Phương pháp này có thể kèm theo một số rủi ro cần cân nhắc như nhiễm trùng, vết mổ khó lành,… Tuy nhiên, trong một số trường hợp, phẫu thuật trở thành điều trị bắt buộc: [2]

• Số lượng hạt tophi xuất hiện nhiều, kích thước lớn.
• Vỡ hạt tophi.
• Khớp ảnh hưởng bị biến dạng gây hạn chế khả năng vận động.
• Khi có nhiễm trùng tophi và đây được xem như nhiễm trùng khớp. Đây là một cấp cứu nội khoa, cần được sử dụng kháng sinh và xử trí ngay.

8 Biện pháp phòng ngừa

Hầu hết các biện pháp phòng ngừa Gout đều có tác dụng tích cực trong việc hạn chế sự xuất hiện của hạt tophi.

Mục tiêu chính của quá trình này nằm ở việc giảm acid uric máu thông qua: [2]

• Có một chế độ ăn hợp lý và cân bằng về mặt dinh dưỡng.
• Hạn chế sử dụng thức uống có cồn hoặc thực phẩm giàu protein động vật.
• Kiểm soát tốt cân nặng.
• Tăng cường vận động thể lực.
• Ngưng hút thuốc lá.
• Điều trị tích cực một số bệnh lý nền như tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, đái tháo đường,…

Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn đọc những thông tin bổ ích về các vấn đề xoay quanh hạt tophi. Nếu bạn cảm thấy bài viết hay hãy chia sẻ cho bạn bè và gia đình cùng tham khảo nhé!