Hoại tử chỏm xương đùi: Dấu hiệu nhận biết và cách phòng ngừa

Hoại tử chỏm xương đùi thường tiến triển một cách thầm lặng và không có triệu chứng trong giai đoạn ban đầu. Khi bệnh diễn tiến nghiêm trọng có thể gây xẹp xương đùi dẫn đến mất chức năng hoàn toàn của khớp háng. Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết sau để biết đâu là nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng ngừa hoại tử chỏm xương đùi nhé!

1Hoại tử chỏm xương đùi là gì?

Hoại tử chỏm xương đùi là tình trạng xảy ra khi máu không cung cấp đủ nuôi cho xương. Thiếu máu khiến mật độ chỏm xương thưa dần, hình thành nang xương, hoại tử chỏm xương đùi, mất chức năng khớp háng.

Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, người bệnh có thể bị tàn phế suốt đời.[1]

Hoại tử chỏm xương đùi là tình trạng xảy ra khi máu không cung cấp đủ cho xương

2Nguyên nhân

Tự phát

Đây là nguyên nhân thường gặp nhất ở những người mắc hoại tử chỏm xương đùi, chiếm tới 50% trường hợp. Những người tuổi trung niên, nam giới thường có nguy cơ mắc hoại tử chỏm xương đùi do tự phát nhiều hơn giới nữ.

Thứ phát

Chấn thương: Các chấn thương như trật khớp và gãy cổ xương đùi có thể gây ảnh hưởng đến cung cấp máu cho xương, dẫn đến hoại tử xương. Thường thì hoại tử chỏm xương đùi nếu có sẽ phát triển sau khoảng hai năm kể từ chấn thương.

Không do chấn thương:

Trong các nguyên nhân, rượu bia và corticoid chiếm 2/3 nguyên nhân hoại tử chỏm xương đùi thứ phát không do chấn thương.

• Dùng Corticoid liều cao kéo dài lâu dài: Corticoid có thể gây co mạch máu, làm giảm lưu lượng máu đến xương. Corticoid cũng ức chế sự hình thành và phát triển các tế bào xương mới làm tăng nguy cơ hoại tử xương. Bên cạnh đó, sử dụng corticoid kéo dài cũng làm suy giảm hệ miễn dịch, tăng nguy cơ nhiễm trùng gây hoại tử mô xương.
• Sử dụng rượu bia, thuốc lá: Các sản phẩm này có thể làm phát triển các mảng xơ vữa động mạch cản trở sự lưu thông máu từ tim đi tới xương đùi. Điều này làm tăng nguy cơ mắc hoại tử chỏm xương đùi ở người tuổi trung niên.
• Các bệnh lý mạn tính: Đái tháo đường, cao huyết áp, rối loạn chuyển hóa lipid có thể dẫn đến tình trạng lưu thông máu kém, là nguy cơ gây ra hoại tử chỏm xương đùi.
• Tuổi tác: Khi lão hóa, khả năng cơ thể phục hồi và tái tạo mô xương bị suy giảm. Khi xảy ra tổn thương do tắc nghẽn mạch máu hoặc chấn thương, khả năng tự phục hồi của xương đùi không còn hiệu quả như khi còn trẻ dẫn tới nguy cơ hoại tử chỏm xương đùi.[1]

Trong các nguyên nhân trên, rượu bia và corticoid chiếm 2/3 nguyên nhân hoại tử chỏm xương đùi thứ phát không do chấn thương.

3Dấu hiệu

Một số dấu hiệu dễ nhận biết của bệnh lý hoại tử chỏm xương đùi là:

• Đau khớp háng hoặc khớp gối, đau tăng lên khi vận động.
• Khó thực hiện các động tác xoay trong, xoay ngoài, dạng và khép háng.
• Khó khăn hoặc không thể ngồi xổm.
• Hạn chế các động tác gấp, duỗi khớp háng khi triệu chứng đau tăng nhiều.

Đau khớp háng là dấu hiệu thường gặp ở người bệnh hoại tử chỏm xương đùi

4Các bệnh lý liên quan

Triệu chứng hoại tử chỏm xương đùi có thể quan tới những bệnh lý sau:

• Tăng huyết áp.
• Đái tháo đường.
• Rối loạn chuyển hóa lipid.
• Viêm khớp dạng thấp.
• Viêm khớp vẩy nến.
• Lupus ban đỏ.
• Hồng cầu hình liềm.[1]

5Biến chứng

Khi xảy ra hoại tử chỏm xương đùi, dù được phát hiện sớm và điều trị bằng phương pháp nội khoa hoặc vật lý trị liệu, tuy nhiên vẫn không mang lại hiệu quả cao vì tế bào xương và sụn ở xương đùi đã bị hoại tử hoàn toàn do không có nguồn cung cấp máu để nuôi dưỡng chúng.

Ở giai đoạn cuối của hoại tử chỏm xương đùi, người bệnh sẽ bị thoái hoá của khớp và không đáp ứng với thuốc, đồng thời xảy ra lún sụp đầu xương đùi dẫn tới tình trạng teo cơ, tàn phế.

Việc phát hiện bệnh sớm và tiến hành can thiệp ngoại khoa, chẳng hạn như thay khớp háng, có thể ngăn ngừa nguy cơ tàn phế cho người bệnh.[2]

6Cách chẩn đoán

Bác sĩ sẽ tiến hành các xét nghiệm hình ảnh để có chẩn đoán chính xác nhất về tình trạng hoại tử chỏm xương đùi:

• X-quang: Người bệnh sẽ được tiến hành chụp X-quang xung quanh khớp háng ở tư thế thẳng và nghiêng. Kết quả của X-quang cho thấy trong trường hợp nhẹ, xương trở nên thưa. Trong trường hợp trung bình, xương bị xẹp chỏm từ nhẹ đến nặng. Trong trường hợp nặng, có thể mất một phần hoặc hoàn toàn mất chỏm.
• MRI: Trong trường hợp kết quả X-quang không rõ ràng hoặc không đủ để đưa ra chẩn đoán chính xác, bác sĩ có thể yêu cầu người bệnh tiến hành chụp cộng hưởng từ (MRI) để xác định một cách chính xác tình trạng hoại tử chỏm xương đùi hoặc phát hiện các bệnh lý khác ở giai đoạn sớm.

7Khi nào cần gặp bác sĩ

Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Bạn hãy đến ngay các cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị nếu thấy phần đùi xuất hiện một số dấu hiệu sau:

• Đùi sưng nề, biến dạng.
• Phần đùi ấn vào đau, nghe tiếng lạo xạo.
• Có thể tràn dịch khớp gối.
• Các khớp ở đùi không thể cử động.
• Các khớp ở đùi không thể cử động.

Hãy đến gặp bác sĩ nếu bạn cảm thấy đùi sưng đau

Nơi khám chữa hoại tử chỏm xương đùi

Nếu có các dấu hiệu bất thường, hãy đến các cơ sở y tế gần nhất hoặc các bệnh viện uy tín để được thăm khám và chữa trị kịp thời.

Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây

• Tp. Hồ Chí Minh: Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Đại học Y Dược...
• Hà Nội: Bệnh viện Việt - Đức, Bệnh viện Hữu Nghị...

8Các phương pháp chữa hoại tử chỏm xương đùi

Điều trị bảo tồn

• Sử dụng thuốc kháng viêm, giảm đau: Nhóm thuốc NSAIDS (Giảm đau, chống viêm) giúp giảm viêm và sưng đau quanh khu vực hoại tử xương.
• Calcitonin, bisphosphonate: Calcitonin giảm hấp thụ calcium và tăng cường tái tạo xương, trong khi bisphosphonate ức chế hủy hoại tế bào xương.
• Bổ sung canxi và vitamin D: Bệnh nhân hoại tử xương cần bổ sung canxi và vitamin D để tái tạo xương, giảm nguy cơ gãy xương và hỗ trợ sức khỏe xương.
• Dùng dụng cụ hỗ trợ đi lại: Bệnh nhân hoại tử xương mức độ nặng cần dùng gậy, nạng hoặc xe lăn đi lại vì xương yếu dẫn đến nguy cơ gãy xương cao và khả năng di chuyển bị hạn chế. Các dụng cụ hỗ trợ giúp cung cấp sự ổn định, giảm áp lực lên xương và tăng khả năng tự tin và độc lập trong hoạt động hàng ngày.
• Duy trì cân nặng hợp lý: Giúp giảm áp lực lên xương và hạn chế nguy cơ gãy xương. Cân nặng hợp lý cũng giúp duy trì sức khỏe tổng thể và hỗ trợ quá trình tái tạo và xây dựng xương mới.
• Nghỉ ngơi và hạn chế vận động: Vận động quá mức có thể gây chấn thương và làm suy yếu thêm các cấu trúc xương. Bằng cách nghỉ ngơi hợp lý, hạn chế vận động, bệnh nhân có thể giữ cho xương ở trong tình trạng ổn định và giảm nguy cơ gãy xương.

Phẫu thuật

• Thay khớp háng nhân tạo: Là quá trình loại bỏ khớp háng tổn thương và thay thế bằng một khớp háng nhân tạo. Thủ thuật này được thực hiện khi bệnh nhân gặp vấn đề tổn thương tại khớp háng như hoại tử chỏm xương đùi, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động hàng ngày của người bệnh.

Phẫu thuật thay khớp háng được áp dụng khi điều trị bảo tồn không có tác dụng

9Biện pháp phòng ngừa

• Hạn chế rượu bia, thuốc lá: Rượu bia, thuốc lá làm tăng nguy cơ hoại tử xương đùi vì chúng làm hẹp mạch máu, giảm lưu lượng máu, giảm hấp thụ canxi, tác động tiêu cực lên hormone và tăng nguy cơ loãng xương.
• Duy trì cân nặng hợp lý và tập thể thao thường xuyên: Cân nặng hợp lý giúp duy trì sức khỏe và hỗ trợ quá trình tái tạo và xây dựng xương mới. Bên cạnh đó, tập thể thao thường xuyên giúp cải thiện sự cân bằng và linh hoạt, tăng cường mật độ xương dẫn đến giảm nguy cơ chấn thương gây hoại tử xương.
• Thận trọng khi sử dụng corticoid kéo dài: nếu bạn cần sử dụng corticoid kéo dài, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ để tránh các biến chứng xảy ra.[2]