Cân nặng trẻ sơ sinh như thế nào đạt chuẩn và tốt cho sức khỏe trẻ?

Cân nặng của trẻ sơ sinh là một trong những yếu tố quan trọng đánh giá sự phát triển của trẻ. Vậy cân nặng khi sinh bao nhiêu là phù hợp, nó ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển sau này, cùng bài viết tìm hiểu sự thay đổi cân nặng trẻ sơ sinh nhé!

1Các yếu tố ảnh hưởng đến cân nặng của trẻ sơ sinh

Có nhiều nguyên nhân có thể ảnh hưởng đến cân nặng khi sinh của trẻ. Các yếu tố đó bao gồm:

• Giới tính của bé: So với các bé trai, các bé gái có xu hướng nhỏ hơn, tuy nhiên sự khác biệt này thường không đáng kể khi mới sinh.
• Thứ tự sinh: Những đứa trẻ đầu lòng đôi khi nhỏ hơn những em bé sinh sau đó.
• Sinh đôi, sinh ba hoặc sinh nhiều hơn: Những cặp sinh đôi, sinh ba hay nhiều hơn thường phải chia sẻ không gian và chất dinh dưỡng của mẹ, hơn nữa chúng thường có nguy cơ cao khiến sinh sớm dẫn đến kích thước nhỏ khi sinh.
• Sức khỏe của bé: Một số trẻ gặp một số bệnh nhiễm trùng trong thời kỳ mang thai hay mang một số dị tật bất thường bẩm sinh có thể ảnh hưởng đến cân nặng sau sinh và sự phát triển sau này.
• Sức khỏe của mẹ khi mang thai: Khi mang thai, bệnh lý của mẹ ảnh hưởng quan trọng đến sự phát triển của em bé. Mẹ có tiền sử mắc một số bệnh lý như tim mạch, tăng huyết áp, nhiễm khuẩn,... hoặc sử dụng chất kích thích như rượu bia, thuốc lá có thể sinh ra những đứa trẻ nhẹ cân. Khi mẹ thừa cân, béo phì, mắc đái tháo đường thai kỳ sẽ sinh ra những đứa trẻ to bất thường.
• Dinh dưỡng khi mang thai: Dinh dưỡng của mẹ trước và sau khi sinh rất quan trọng cho sự phát triển của em bé. Chế độ ăn uống kém khi mang thai có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến cân nặng của trẻ khi sinh. Mẹ tăng cân nhiều, có nguy cơ tăng đường huyết, mắc đái tháo đường thai kỳ có thể khiến em bé khi sinh to cân quá mức.
• Yếu tố di truyền: Yếu tố di truyền trong gia đình cũng có thể gây ảnh hưởng đến cân nặng trẻ sơ sinh. Cha mẹ cao và to có thể sinh ra những đứa trẻ to lớn hơn, trong khi cha mẹ thấp và nhỏ lại có xu hướng đẻ ra những đứa trẻ nhẹ cân hơn.[1]

Mẹ mắc đái tháo đường thai kỳ có thể ảnh hưởng đến cân nặng của trẻ

2Tại sao cân nặng của trẻ sơ sinh lại quan trọng?

Theo dõi cân nặng của trẻ sơ sinh giúp bác sĩ hiểu hơn về sức khỏe của con bạn. Khi mẹ thấy bé tăng cân chậm hay không tăng cân, các bác sĩ sẽ khám và theo dõi xem liệu con bạn có đang chậm phát triển thể chất hay suy dinh dưỡng không.

Nguyên nhân có thể do vấn đề ăn uống hoặc con bạn cũng có thể đang mắc một bệnh lý nào đó khiến không thể hấp thu, sử dụng chất dinh dưỡng. Từ đây các bác sĩ có thể đưa ra những lời khuyên, theo dõi chặt chẽ việc tăng cân và phát triển của bé.[2]

Cân nặng của trẻ sơ sinh có thể báo hiệu một số vấn đề về sức khỏe của bé

3Cân nặng trung bình của trẻ sơ sinh

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cân nặng trung bình khi sinh của một bé trai đủ tháng là 3,3 kg, còn bé gái đủ tháng là 3,2 kg. Cân nặng trung bình của một em bé sinh ở tuần 37- 40 dao động từ 2,5 kg đến 4 kg. Cân nặng khi sinh được coi là thấp khi dưới 2,5 kg.

Thông thường, trẻ sơ sinh sẽ giảm khoảng 10% cân nặng trong 7 ngày đầu sau sinh. Sự giảm này thường là do sinh lý của cơ thể bé, các ba mẹ không phải quá lo lắng về vấn đề này, hầu hết trẻ sẽ tăng cân lại trong khoảng 1 tuần.[3]

Cân nặng của trẻ sơ sinh phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi thai, dinh dưỡng của mẹ,...

4Bảng cân nặng trẻ sơ sinh theo từng tháng

Trẻ lớn lên và tăng cân từng ngày. Các mẹ có thể theo dõi và đồng hành cùng con qua từng sự thay đổi cân nặng trung bình của bé trong hai tuần kể từ khi sinh. Như đã nói ở trên, trong vài ngày đầu, việc giảm cân ở trẻ là hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, trong vòng hai tuần đầu, hầu hết trẻ sơ sinh sẽ tăng cân trở lại.

Cụ thể, mức độ tăng cân của trẻ sơ sinh bình thường sẽ diễn biến như sau:

Hầu hết trẻ sơ sinh sẽ tăng khoảng 500 - 600 gram vào tháng đầu tiên. Đến tháng thứ hai, trẻ cũng tăng được khoảng 600 gram, có khi lên đến 1 kg mỗi tháng.

Như vậy, đối với trẻ sơ sinh dưới 6 tháng, tăng trung bình mỗi tháng cần đạt ít nhất 600 gram. Còn khi lớn hơn 6 tháng tuổi, tốc độ tăng cân chậm hơn một chút, trẻ tăng trung bình 400 gram/tháng.

Hầu hết trẻ khi được một tuổi, cân nặng trung bình đạt khoảng 9 kg, nặng gấp 3 lần cân nặng khi sinh.[4]

Để thuận tiện theo dõi cân nặng và sức khỏe của bé, bố mẹ có thể xem thêm về bảng cân nặng trung bình theo thời gian cụ thể dưới đây. Bảng có 3 cột bao gồm: bé trai, bé gái và tháng tuổi. Để tra cứu, bố mẹ tiến hành kiểm tra theo hàng "Tháng tuổi" sang cột giới tính tương ứng với bé nhà mình. [3]

Bảng cân nặng của trẻ theo từng tháng

5Cân nặng của trẻ sinh non

Một đứa trẻ được coi là đủ tháng nếu chúng được sinh vừa đủ hoặc sau 37 tuần tuổi thai, ít hơn thời gian này gọi là non tháng. Những trẻ sinh non dù do bất kỳ nguyên nhân gì đều có cân nặng thấp hơn trẻ sinh đủ tháng. Trẻ sinh ra được gọi là nhẹ cân khi cân nặng sơ sinh dưới 2,5 kg và rất nhẹ cân khi dưới 1,5 kg.

Mức độ tăng cân đóng vai trò quan trọng trong sức khỏe của trẻ sơ sinh. Do đó, trẻ sinh non cần được theo dõi, chăm sóc và hỗ trợ y tế đặc biệt tại các phòng dành cho trẻ sơ sinh (NICU) cho đến khi chúng có khả năng tăng cân đều đặn và đủ sức khỏe để về nhà.

Nếu không có vấn đề sức khỏe nặng nề, trẻ hoàn toàn có thể tăng cân tương đương hoặc có xu hướng tăng nhanh hơn trẻ đủ tháng. Trong năm đầu tiên, trẻ đẻ non được đo cân nặng so với tuổi mà chúng được sinh ra đủ tháng thay vì theo ngày sinh thực sự.

Ví dụ: Nếu con bạn chào đời ở tuần 35, tức là khi bé được 5 tuần tuổi, bác sĩ sẽ tham khảo phần trăm cân nặng ở độ tuổi sơ sinh của trẻ đủ tháng thay vì mốc cân nặng cho trẻ 5 tuần.

Nhiều trẻ sơ sinh non tháng được chăm sóc và nuôi dưỡng tốt có thể bắt kịp tăng trưởng trong năm đầu tiên so với trẻ đủ tháng, muộn hơn có thể đến 18 - 24 tháng chúng mới đuổi kịp.[5]

Trẻ sinh non có cân nặng thấp hơn trẻ bình thường

6Vấn đề sức khỏe khi trẻ nhẹ cân

Như vậy cân nặng sơ sinh và quá trình phát triển của con bạn là một thước đo quan trọng cho bác sĩ đánh giá liệu con bạn có đang phát triển như mong đợi. Tuy nhiên, mỗi trẻ sẽ phát triển khác nhau và vấn đề này thường là điều lo lắng với các mẹ.

Em bé nhà bạn có thể chậm hoặc không tăng cân, báo hiệu vấn đề suy dinh dưỡng hoặc đang gặp phải bệnh lý nào đó. Trẻ có thể gặp khó khăn trong bú sữa mẹ, mẹ không đủ sữa nên trẻ phải uống sữa ngoài, sữa đó có thể không phù hợp với trẻ, một số trẻ có thể có tình trạng dị ứng đạm sữa bò khiến trẻ nôn mửa, đại tiện phân nhầy máu.

Tất cả những nguyên nhân này khiến trẻ không được nhận đủ chất dinh dưỡng và năng lượng, khiến trẻ chậm tăng cân. Một số trẻ có thể gặp một số bệnh lý về đường tiêu hóa như trào ngược dạ dày thực quản, xơ nang bẩm sinh, một số bệnh lý tim bẩm sinh khiến chúng gặp khó khăn trong ăn uống.

Không tăng cân là một điều đáng lo ngại vì nó tác động xấu đến hệ miễn dịch, điều này càng làm trầm trọng hơn các bệnh trẻ đang mắc phải.[5]

Trẻ nhẹ cân có thể do sử dụng sữa không phù hợp

7Vấn đề sức khỏe khi trẻ thừa cân

Khi bạn thừa cân hoặc quá trình mang thai của bạn tăng cân quá mức khuyến cáo hoặc bạn bị đái tháo đường thai kỳ, mẹ có thể sinh ra những đứa trẻ to, nặng cân.

Trẻ sơ sinh có cân nặng lớn cần phải được theo dõi đường huyết thường xuyên để đảm bảo không có dấu hiệu tăng đường huyết. Tăng cân ở trẻ trong khoảng 6 - 12 tháng đầu thường không phải vấn đề đáng lo ngại. Đặc biệt, trong 6 tháng đầu, quá trình tăng cân diễn ra mạnh nhất nếu trẻ được bú sữa mẹ, sau đó chậm lại.

Đôi khi, những bạn nặng cân hơn có thể bò và đi muộn hơn trẻ khác. Điều quan trọng các mẹ cần duy trì cân nặng khỏe mạnh của bé khi lớn và bắt đầu ăn dặm. Điều này sẽ giúp các bé duy trì được cân nặng bình thường khi trưởng thành, tránh tình trạng thừa cân, béo phì.[5]

Trẻ thừa cân có thể tăng nguy cơ béo phì

8Mẹ nên làm gì nếu lo lắng về sức khỏe của bé?

Nếu bạn lo lắng con bạn thừa cân hoặc thiếu cân, hãy nói chuyện với bác sĩ. Họ có thể cho biết tốc độ tăng trưởng của con bạn, nếu cần có thể xây dựng kế hoạch dinh dưỡng thích hợp nhằm giúp bố mẹ xác định số lần nên cho trẻ ăn mỗi ngày.

Nếu con bạn gặp khó khăn khi bú, hãy cân nhắc nên gặp các chuyên gia tư vấn giúp bạn cho con bú đúng cách hoặc khi bạn không đủ sữa, họ sẽ tư vấn giúp bạn chọn lựa loại sữa công thức phù hợp với con.

Ngoài theo cân nặng của con, một điều quan trọng khác để xác định xem con bạn có hấp thu đủ chất dinh dưỡng không, mẹ có thể để ý số lần đi đại tiện và số lần thay tã hàng ngày của con:

• Trẻ sơ sinh có thể chỉ thay 1 - 2 chiếc tã một ngày và ngày đầu đi phân hơi xanh đen.
• Trẻ từ 4 - 5 ngày tuổi thường thay 6 - 8 cái tã mỗi ngày, đại tiện phân mềm, vàng.
• Trẻ 1 - 2 tháng có thể thay 4 - 6 cái tã mỗi ngày, đại tiện phân vàng khoảng từ 3 lần trở lên mỗi ngày.

Số lượng đi đại tiện mỗi ngày có xu hướng giảm dần khi trẻ lớn. Nếu mẹ thấy lượng nước tiểu và phân của con thấp hoặc ít hơn nhiều so với mọi ngày, có thể trẻ đang gặp vấn đề dinh dưỡng, mẹ cần cho trẻ đi đến các cơ sở y tế.

Trẻ có thể gặp tình trạng trào ngược sinh lý trong những tháng đầu đời, dẫn đến lượng thức ăn cung cấp không đủ và làm chậm tăng cân. Chia nhỏ bữa ăn và lượng thức ăn sẽ giúp cải thiện tình trạng trào ngược, đảm bảo trẻ nhận đủ dinh dưỡng.
[5]

Khi cân nặng của trẻ bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đến các cơ sở y tế

Cân nặng của trẻ sơ sinh là một chỉ số quan trọng giúp theo dõi tình trạng sức khỏe của bé. Cha mẹ nên chú ý đến sự thay đổi cân nặng của trẻ ngay từ khi mới sinh để phát hiện kịp thời những bất thường. Nếu thấy bài viết hữu ích, hãy chia sẻ cho người thân và bạn bè nhé!