Thủng màng nhĩ: Nguyên nhân, dấu hiệu, cách điều trị và phòng tránh

Thủng màng nhĩ là một bệnh lý tai mũi họng thường gặp ở nhiều lứa tuổi, gây ra bởi các nguyên nhân như nhiễm trùng tai, chấn thương, tiếng ồn... Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn thêm những kiến thức thú vị về dấu hiệu, nguyên nhân cũng như cách điều trị thủng màng nhĩ.

1Thủng màng nhĩ là gì?

Màng nhĩ là một màng mỏng nằm sâu trong tai, ngăn cách giữa ống tai ngoài và tai giữa. Màng nhĩ có hai chức năng quan trọng, đó là là tiếp nhận âm thanh và bảo vệ tai giữa khỏi những tác nhân gây bệnh như vi khuẩn, nấm, vi-rút hay kí sinh trùng.

Thủng màng nhĩ là tình trạng màng nhĩ bị tổn thương bởi nhiều nguyên nhân, gây mất tính liên tục của màng nhĩ, tạo ra lỗ thông giữa ống tai ngoài và tai giữa. Từ đó làm ảnh hưởng đến thính lực và tạo điều kiện cho các tác nhân gây bệnh xâm nhập vào tai giữa và tai trong.

Thủng màng nhĩ tạo lỗ thông giữa ống tai ngoài và tai giữa

2Nguyên nhân gây thủng màng nhĩ

Nhiễm trùng

Viêm tai giữa là nguyên nhân gây thủng màng nhĩ phổ biến, đặc biệt xảy ra nhiều trẻ nhỏ. Khi bị viêm tai giữa, các tế bào tăng tiết các chất dịch lỏng và tích tụ trong tai giữa. Tình trạng này kéo dài làm tăng áp lực lên màng nhĩ và nếu áp lực này quá lớn sẽ dẫn đến thủng màng nhĩ.

Viêm tai giữa có thể gây thủng màng nhĩ ở trẻ nhỏ

Thay đổi áp suất

Màng nhĩ rất mỏng và nhạy cảm nên thay đổi áp suất đột ngột có thể gây thủng, rách màng nhĩ. Một số hoạt động làm tăng sự chênh lệch áp suất giữa môi trường ngoài và trong tai như: đi máy bay, lặn biển, thổi trực tiếp vào tai hoặc lái xe tốc độ cao...

Một số hoạt động làm thay đổi áp suất có thể gây thủng màng nhĩ

Chấn thương âm thanh

Các âm thanh lớn như tiếng nổ hoặc tiếng súng đạn có thể gây chấn thương lên màng nhĩ mỏng manh. Theo Keller, một tiếng nổ lớn từ 199 dB trở lên có thể làm tổn thương tai trong và thủng màng nhĩ.

Âm thanh lớn có thể gây chấn thương tai và thủng màng nhĩ

Dị vật tai

Nguyên nhân này thường xảy ra với trẻ nhỏ vì chúng chưa nhận biết được nguy hiểm và thường nhét đồ chơi nhỏ, kẹp tóc hoặc tăm bông... vào sâu trong tai. Những dị vật này có thể làm thủng màng nhĩ và tăng nguy cơ nhiễm trùng tai.

Dị vật tai có thể đâm thủng màng nhĩ bất kỳ lúc nào

Chấn thương đầu nghiêm trọng

Chấn thương đầu gặp trong té ngã, tai nạn giao thông hoặc ẩu đả... có thể gây tổn thương nghiêm trọng đến xương sọ. Chấn thương này có thể gây ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến cấu trúc bên trong tai như trật khớp chuỗi xương con, rách màng nhĩ...

Chấn thương đầu có thể gây tổn thương trực tiếp hoặc gián tiếp lên tai

3Dấu hiệu thủng màng nhĩ

Rách màng nhĩ

Rách màng nhĩ đột ngột sẽ gây ra cảm giác đau đớn, ù tai, chảy máu tai hoặc có thể có chóng mặt và giảm thính lực. Trong trường hợp, chỗ rách màng nhĩ lớn và sâu thì có thể dẫn đến điếc nặng.

Thủng màng nhĩ do nhiễm trùng

Thủng màng nhĩ do viêm tai giữa cấp không khó để chẩn đoán vì thường biểu hiện triệu chứng nhiễm trùng rầm rộ như: sốt, đau nhức tai, ù tai và nghe kém. Các triệu chứng này sẽ giảm nhanh sau thủng màng nhĩ và mủ thoát ra ngoài.

Ngược lại, với viêm tai giữa thanh dịch gây thủng màng nhĩ thì rất khó phát hiện vì triệu chứng rất mơ hồ, đôi khi chỉ có cảm giác ù tai, bít lấp lỗ tai. Vì không được điều trị sớm nên thủng màng nhĩ do viêm tai giữa thanh dịch diễn tiến rất phức tạp.

Triệu chứng nhiễm trùng sẽ giảm khi mủ chảy ra ngoài

4Biến chứng thủng màng nhĩ

Nếu màng nhĩ bị thủng lỗ nhỏ và triệu chứng nhẹ thì có thể tự lành mà không ra bất kỳ biến chứng nào. Tuy nhiên, khi màng nhĩ thủng nặng hoặc không tự lành sau 3 - 6 tháng thì có thể gây ra nhiều biến chứng như:

• Mất thính lực: đa số giảm thính lực trong thủng màng nhĩ chỉ là tình trạng tạm thời. Trường hợp mất thính lực hoàn toàn xảy ra khi thủng màng nhĩ nghiêm trọng và không thể hồi phục hoặc cũng có thể kèm thêm một tổn thương cấu trúc khác của tai.
• Nhiễm trùng tai: viêm tai giữa vừa có thể là nguyên nhân và biến chứng của thủng màng nhĩ. Thủng màng nhĩ tạo điều kiện cho tác nhân gây bệnh như vi khuẩn, vi-rút, nấm... tấn công vào sâu trong tai qua lỗ thủng.[1]
• Biến chứng khác: một số biến chứng khác có thể xảy ra sau nhiễm trùng tai như viêm màng não, viêm xoang tĩnh mạch bên, liệt mặt ngoại biên...

5Chẩn đoán thủng màng nhĩ

Để chẩn đoán thủng màng nhĩ đầu tiên bác sĩ sẽ khai thác quá trình bệnh lý kể từ lúc có triệu chứng đầu tiên, các yếu tố nguy cơ thủng màng nhĩ và các bệnh lý kèm theo nếu có.

Sau đó, bác sĩ sẽ tiến hành khám tai bằng ống soi tai. Qua ống soi, bác sĩ có thể thấy rõ màng nhĩ còn nguyên vẹn hay đã rách. Ngoài ra, soi tai cũng có thể phát hiện được tai đang bị viêm hoặc có điều gì bất thường khác hay không.

Cuối cùng, một số xét nghiệm có thể thực hiện để kiểm tra thính giác và khả năng rung động của màng nhĩ như đo thính lực (thính lực đồ), tympanometry (nhĩ lượng đồ).

Bác sĩ sẽ kiểm tra tình trạng của màng nhĩ để đưa ra chẩn đoán

6Khi nào cần gặp bác sĩ

Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Hầu hết trường hợp thủng màng nhĩ thường không phải là tình huống khẩn cấp. Tuy nhiên, dưới đây là một số dấu hiệu nghi ngờ thủng màng nhĩ mà bạn cần được khám bác sĩ càng sớm càng tốt:

• Mất thính lực đột ngột ở một hoặc cả hai bên tai.
• Giảm thính lực nhanh chóng chỉ trong vài ngày hoặc vài tuần.
• Giảm thính lực kèm đau tai hoặc tai chảy dịch, máu.[2]

Hãy đi khám bác sĩ tai mũi họng ngay nếu bạn có 1 trong 3 dấu hiệu trên

Nơi khám chữa bệnh tai mũi họng uy tín

Nếu các dấu hiệu như trên, bạn có thể đến các phòng khám chuyên khoa Tai mũi họng hoặc các bệnh viện đa khoa tại địa phương để được thăm khám.

Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện khám Tai mũi họng uy tín để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

• Tp. Hồ Chí Minh: Bệnh viện Tai Mũi Họng Tp.HCM, bệnh viện Đại học Y Dược, bệnh viện Chợ Rẫy...
• Hà Nội: Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, bệnh viện Trung ương Quân đội 108, bệnh viện Bạch Mai...

7Điều trị thủng màng nhĩ

Màng nhĩ tự lành

Đa số thủng màng nhĩ đều ở mức độ nhẹ và có thể tự lành trong vòng 3 tháng. Điều quan trọng mà người bệnh phải lưu ý trong thời gian này chính là giữ cho tai thật sạch sẽ, khô ráo.

Người bệnh có thể tự chăm sóc tai ở nhà như sau: giữ vệ sinh tai vành ngoài sạch sẽ, tránh để nước vào tai và không nên đưa bất kỳ đồ vật nào vào trong tai để tránh làm tổn thương thêm màng nhĩ và nhiễm trùng tai.

Không nên để tai bị ướt nước để tránh nhiễm trùng tai

Phẫu thuật vá nhĩ

Phẫu thuật vá nhĩ áp dụng cho trường hợp lỗ thủng quá lớn và không có khả năng tự liền lại. Bác sĩ sẽ cắt bỏ những mô sẹo và vá lại bằng một mẫu mô tương thích lấy từ chính cơ thể của người bệnh.

Bác sĩ sẽ tiếp cận màng nhĩ bằng đường đi từ sau tai, cuộc phẫu thuật kéo dài khoảng 2 - 3 tiếng. Người bệnh chưa thể nghe rõ luôn được mà cần một thời gian mới có thể phục hồi lại khả năng nghe.[3]

Phẫu thuật vá màng nhĩ tiếp cận từ đường sau tai

8Phòng tránh thủng màng nhĩ

• Giữ cho tai sạch sẽ, khô ráo để ngăn ngừa nhiễm trùng tai.
• Nhét bông vào tai khi tắm để tránh nước dính vào tai.
• Tuyệt đối không bơi lộn hoặc chơi công viên nước khi bị nhiễm trùng tai.
• Điều trị nhiễm trùng tai ngay để tránh bị thủng màng nhĩ.
• Không nên đi máy bay khi bị cảm lạnh hoặc viêm xoang. Nếu bắt buộc phải đi máy bay, hãy sử dụng nút bị tai hoặc nhai kẹo cao su để giữ áp suất trong tai ổn định.
• Tắm rửa hàng ngày và vệ sinh bên ngoài tai là đủ để giữ cho tai sạch sẽ. Nếu bạn có quá nhiều ráy tai thì có thể nhỏ một vài giọt oxy già để làm mềm rái tai.[4]
• Nên đeo nút tai khi bạn ở trong môi trường ô nhiễm tiếng ồn.[5]

Nút tai giúp bảo vệ tai của bạn khỏi tiếng ồn và sự chênh lệch áp suất

Hãy bảo vệ tai của bạn bằng cách vệ sinh tai sạch sẽ và giữ cho tai luôn khô ráo để tránh nhiễm trùng tai vì nó chính là nguyên nhân phổ biến nhất gây thủng màng nhĩ. Chia sẻ bài viết này cho những người xung quanh nếu bạn cảm thấy bài viết này có ích nhé!