Bà bầu 3 tháng đầu kiêng ăn gì và nên ăn gì? Lưu ý cho mẹ bầu

Tam cá nguyệt đầu tiên là thời điểm quan trọng đối với sự phát triển của bé. Một số loại thuốc, thực phẩm cũng như thói quen sinh hoạt có thể gây hại cho bạn và có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của thai nhi. Hãy cùng tìm hiểu bà bầu 3 tháng đầu kiêng ăn gì và nên ăn gì qua bài viết sau nhé!

1Tìm hiểu về 3 tháng đầu của thai kỳ

3 tháng đầu của thai kỳ là gì?

Quá trình mang thai có 3 tam cá nguyệt hoặc 3 giai đoạn. Mỗi tam cá nguyệt kéo dài khoảng 13 tuần hoặc 3 tháng. Ba tháng đầu của thai kỳ thường kéo dài hết tuần thứ 13.

3 tháng đầu của thai kỳ thường kéo dài đến tuần thứ 13

3 tháng đầu của thai kỳ bắt đầu khi nào?

Tam cá nguyệt đầu tiên bắt đầu trước khi bạn mang thai. Giai đoạn này bắt đầu vào ngày đầu tiên của kỳ kinh nguyệt cuối cùng của bạn và kéo dài hết tuần thứ 13 (13 tuần 6 ngày) của thai kỳ.

Tam cá nguyệt đầu tiên bắt đầu trước khi bạn mang thai

Vì sao 3 tháng đầu thai kỳ lại quan trọng

3 tháng đầu thai kỳ rất quan trọng vì hầu hết các cơ quan và hệ thống trong cơ thể thai nhi đang phân chia, hình thành. Các chất độc, vi sinh vật độc hại có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến sự tăng trưởng và phát triển của thai nhi trong thời gian này. Chúng làm tăng nguy cơ trẻ sinh ra bị các bệnh rối loạn bẩm sinh.

3 tháng đầu là thời điểm cơ quan và hệ thống trong cơ thể thai nhi bắt đầu phát triển

2Bà bầu 3 tháng đầu nên kiêng ăn gì?

Các loại thực phẩm dễ gây co thắt tử cung

Ba tháng đầu thai kỳ là thời gian thai nhi đang thành hình, chưa được ổn định. Ngoài ra, thời gian này mẹ bầu cũng cơ nguy cơ sảy thai cao nhất. Do đó, bạn cần tránh các loại thức ăn gây co thắt tử cung như: dứa, rau ngót, đu đủ xanh,...

Mẹ bầu nên tránh ăn đu đủ xanh bởi nó gây co thắt tử cung

Không dùng thức ăn chưa chế biến

Thực phẩm tươi sống chứa vi khuẩn có hại gây nhiễm trùng và ngộ độc thực phẩm. Trong 3 tháng đầu mang thai, nếu mẹ bầu ăn hải sản và thịt chưa nấu chín có thể làm tăng nguy cơ nhiễm các loại vi khuẩn gây ngộ độc như toxoplasmosis, salmonella hoặc listeria,... gây ảnh hưởng tới cả em bé và mẹ.

Các thực phẩm dành cho mẹ bầu cần được nấu chín hẳn, không nấu tái hoặc ăn sống. Điều này sẽ giúp tiêu diệt vi khuẩn gây ngộ độc.

Để đảm bảo an toàn thực phẩm, mẹ bầu cần hạn chế ăn những loại thực phẩm chế biến không dùng nhiệt như lên men chua, hun khói vì chúng có thể chứa những độc tố tiềm ẩn. Chẳng hạn:

• Hải sản hun khói.
• Hải sản đông lạnh.
• Thịt nguội tươi.
• Nem chua, thịt ủ chua.
• Động vật có vỏ chưa nấu chín.
• Sushi.

Nem chua có thể chứa vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm

Không uống quá nhiều caffeine

Mẹ bầu nạp vào cơ thể lượng cafein dư thừa có thể làm tăng nguy cơ sảy thai trong 3 tháng đầu tiên mang thai. Tốt nhất là nên kiêng hẳn cà phê trong thời kỳ đầu mang thai.

Nếu không thể kiêng được hoàn toàn, bạn chỉ nên tiêu thụ lượng cafein ít hơn 200mg. Đồng thời, nên kiểm tra nhãn của nước uống có ga, nước tăng lực, thức uống đóng chai vì chúng cũng có thể chứa cafein để tránh tiêu thụ quá nhiều.

• Một tách cà phê 240ml chứa khoảng 95mg cafein.
• Một tách trà 240ml chứa khoảng 47mg cafein.
• Một tách coca cola 240ml chứa khoảng 22 mg cafein.

Cà phê làm tăng nguy cơ sảy thai trong 3 tháng đầu

Không ăn hải sản chứa thủy ngân

Hải sản là một nguồn protein tuyệt vời và có trong nhiều loại cá đặc biệt chứa acid béo omega 3 có thể thúc đẩy sự phát triển não và mắt của bé. Tuy nhiên, một số loại cá và động vật có vỏ chứa hàm lượng thủy ngân nguy hiểm tiềm tàng.

Mẹ bầu hấp thụ nhiều thủy ngân có thể gây hại cho sự phát triển hệ thần kinh của trẻ. Cá càng lớn và càng già thì khả năng chứa thủy ngân càng nhiều.

Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) khuyến khích mẹ bầu nên tránh ăn các loại cá sau: cá ngừ mắt to, cá thu to, cá cờ, cá cam nhám, cá kiếm, cá mập, cá ngói,...

Hải sản chứa thủy ngân ảnh hưởng đến sự phát triển hệ thần kinh của trẻ

Không uống sữa chưa qua tiệt trùng

Mẹ bầu nên sử dụng sữa đã được tiệt trùng để diệt vi trùng và kéo dài thời gian sử dụng. Sữa chưa tiệt trùng và các sản phẩm từ sữa như phô mai có thể chứa vi khuẩn như listeria gây ngộ độc thực phẩm. Điều này có thể ảnh hưởng đến mẹ bầu và thai nhi, thậm chí có thể dẫn đến sảy thai hoặc thai chết lưu.

Kiểm tra nhãn sản phẩm kỹ càng để đảm bảo rằng sản phẩm bạn mua đã được tiệt trùng. Nhiều sản phẩm từ sữa ít chất béo chẳng hạn như: sữa tách béo, phô mai mozzarella, phô mai tươi,... có thể là một phần lành mạnh trong chế độ ăn uống của mẹ bầu.

Tuy nhiên, bất cứ thứ gì có chứa sữa chưa tiệt trùng đều là không nên, trừ khi chúng được dán nhãn rõ ràng là đã được tiệt trùng hoặc được làm bằng sữa tiệt trùng.

Sữa chưa tiệt trùng có thể chứa vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm

Tránh ăn rau mầm sống

Rau mầm có thể chứa vi khuẩn bên trong, rất khó rửa sạch. Mẹ bầu nên tránh ăn rau mầm sống để phòng nhiễm trùng. Mẹ bầu nên sử dụng rau mầm đã rửa sạch sẽ và nấu kỹ để tiêu diệt hết mọi vi trùng gây bệnh.

Rau mầm sống chưa rửa sạch chứa vi khuẩn gây nhiễm trùng

Tránh ăn rau hoặc trái cây chưa rửa kỹ

Rau và trái cây là một phần thiết yếu trong chế độ ăn uống của bạn. Trước khi ăn, hãy đảm bảo rằng chúng phải được rửa sạch sẽ.

Rau và trái cây chưa rửa sạch có thể chứa bụi bẩn và vi khuẩn gây bệnh như toxoplasma gây hại cho cả mẹ và bé. Tuyệt đối không nên ăn salad đóng gói sẵn, salad tự chọn hoặc salad được mua sẵn ở quán vì chúng có thể bị nhiễm vi khuẩn listeria.

Để loại bỏ bất kỳ vi khuẩn có hại nào, hãy rửa kỹ tất cả các loại trái cây và rau sống. Tuyệt đối mẹ bầu không nên ăn mầm sống: cỏ ba lá, củ cải, đậu xanh,... có thể chứa vi khuẩn gây bệnh.

Trái cây rửa chưa kỹ dễ nhiễm vi khuẩn listeria

Không sử dụng vitamin A liều cao

Trong 3 tháng đầu, mẹ bầu tuyệt đối không nên bổ sung quá nhiều vitamin A và tránh tiêu thụ các thực phẩm giàu vitamin A. Hàm lượng vitamin A cao có thể gây độc cho em bé và gây dị tật bẩm sinh do gan của bé vẫn chưa phát triển đầy đủ và không thể xử lý nhiều vitamin A.

Bổ sung quá nhiều vitamin A có thể gây dị tật bẩm sinh ở thai nhi

3Bà bầu 3 tháng đầu nên ăn gì?

Trong 3 tháng đầu thai kỳ, sự phát triển của thai nhi hoàn toàn phụ thuộc vào chế độ dinh dưỡng của người mẹ, do đó việc bổ sung các vitamin tổng hợp như Pregnacare plus, Elevit là rất cần thiết. Đặc biệt trong giai đoạn này nhu cầu về vitamin và khoáng chất của phụ nữ cũng tăng lên đáng kể. Do vậy, mẹ bầu cần bổ sung một số loại vitamin và khoáng chất như:

Folic acid

Acid folic là một trong những nhóm vitamin B rất quan trọng trong việc ngăn ngừa dị tật ống thần kinh ở thai nhi. Một số loại thực phẩm bổ sung acid folic mẹ bầu nên ăn như ngũ cốc, gan, bột mì, rau cải màu xanh đậm…

Gan bò chứa nhiều acid folic giúp ngăn ngừa dị tật ống thần kinh ở thai nhi

Canxi

Canxi tốt cho sự phát triển xương của mẹ bầu và thai nhi. Khoáng chất này hấp thu vào cơ thể tốt hơn khi được bổ sung cùng với vitamin D. Một số thực phẩm giàu canxi mẹ bầu nên sử dụng như sữa và chế phẩm từ sữa, hải sản, đậu phụ.

Đậu phụ giàu canxi tốt cho sự phát triển xương của mẹ bầu và thai nhi

Vitamin D

Thiếu vitamin D làm tăng nguy cơ mắc tiểu đường thai kỳ, tiền sản giật, sinh non và tình trạng em bé sinh ra nhẹ cân. Do đó, mẹ bầu nên bổ sung đủ lượng vitamin D được khuyến nghị bằng việc tiếp xúc với ánh nắng mặt trời vào buổi sáng hoặc qua các thực phẩm như cá, trứng, sữa, sữa đậu nành, phô mai.

Bổ sung thực phẩm giàu vitamin D giúp phòng ngừa tiểu đường thai kỳ, tiền sản giật và sinh non

Sắt

Sắt là nguồn nguyên liệu quan trọng để hình thành huyết sắc tố, cấu tạo nên hồng cầu, cung cấp oxy đến cơ thể thai nhi. Mẹ bầu sẽ bị thiếu sắt nếu thường xuyên ốm nghén, nôn mửa trong 3 tháng đầu thai kỳ. Do đó, mẹ có thể bổ sung thêm một số thực phẩm giàu sắt như các loại thịt đỏ, gan, cá mòi cơm, nghêu, ráu lá xanh đậm (ngót, dền, rau khoai, rau bí,...)

Nhu cầu hàng ngày cho thai phụ cần tới 30-60mg sắt nguyên tố/ngày, mà bữa ăn hàng ngày đôi khi không đáp ứng đủ, khi đi khám thai bạn sẽ được kê đơn uống bổ sung sắt - axit folic (hoặc viên đa vi chất cho phụ nữ mang thai).

Thực phẩm giàu sắt cung cấp oxy đến cơ thể thai nhi

Omega 3

Các loại acid béo omega 3 như DHA và EPA rất quan trọng cho sự phát triển của não, mắt ở trẻ sơ sinh. Chúng cũng giúp phòng ngừa tình trạng trầm cảm sau sinh ở phụ nữ. Một số thực phẩm giàu omega 3 bao gồm cá thu, cá hồi, cá trích, hạt chia, đậu nành, hạt hạnh nhân, hạt hướng dương.

Các loại cá béo giúp phòng ngừa tình trạng trầm cảm sau sinh ở phụ nữ

DHA

DHA là một trong hai loại acid béo omega 3 chính. Chất này rất tốt cho sự phát triển trí não của thai nhi, đặc biệt trong 3 tháng đầu thai kỳ khi não mới được hình thành. Một số thực phẩm giàu DHA mẹ bầu có thể tham khảo như cá và các loại hải sản.

DHA đặc biệt cần thiết cho sự phát triển trí não của thai nhi, đặc biệt trong 3 tháng đầu thai kỳ

Choline

Choline là chất dinh dưỡng quan trọng ngay cả trước, trong và sau quá trình mang thai. Nó có lợi cho quá trình phát triển trí não của thai nhi và đặc biệt quan trọng trong 3 tháng đầu thai kỳ. Một số thực phẩm chứa nhiều choline như trứng, gan bò, gan gà.

Choline tốt cho sự phát triển trí não của thai nhi

Vitamin B12

Vitamin B12 rất quan trọng đối với cả mẹ và bé trong việc duy trì và phát triển hệ thần kinh. Đặc biệt, những phụ nữ ăn chay hoặc có tiền sử phẫu thuật các bệnh về đường ruột thường có mức vitamin B12 thấp khi mang thai. Do đó, mẹ bầu có thể bổ sung dưỡng chất này qua một số thực phẩm như cá, động vật có vỏ, gan, thịt, trứng, thịt gia cầm.

Vitamin B12 quan trọng với cả mẹ và bé trong việc duy trì, phát triển hệ thần kinh

Đạm

Chất đạm (Protein) rất cần thiết cho mọi chức năng sống. Mẹ bầu có thể bổ sung đủ lượng đạm khi mang thai bằng cách ăn thịt nạc, cá, tôm, cua, ốc, trứng, các loại đậu, sữa và các chế phẩm từ sữa.

Ăn 6-7 phần thức ăn giàu đạm (180-210 gam) mỗi ngày. 1 phần thức ăn giàu đạm tương đương với 30 gam thịt gồm:

• 30 gam thịt nạc, gà hay cá.
• Hoặc 1 quả trứng.
• Hoặc 1 muỗng cà phê bơ đậu phộng.
• Hoặc 15 gam hạt đậu (chưa nấu).
• Hoặc 7,5 gam đậu nấu để khô.

Chất đạm cần thiết với mọi chức năng sống

Vitamin C

Mang thai là thời điểm thích hợp để ăn nhiều trái cây và rau quả giàu vitamin C bởi chất này giúp thai nhi tạo ra mô liên kết mới và cho phép mẹ bầu hấp thụ chất sắt hiệu quả hơn. Một số thực phẩm giàu vitamin C như rau xanh (rau ngót, bông cải, cà chua, khoai tây) và trái cây (chanh, cam, xoài).

Trái cây giàu vitamin C giúp mẹ bầu hấp thu sắt hiệu quả hơn

I-ốt

I-ốt góp phần giúp tuyến giáp quản lý các tín hiệu hormone nhằm kiểm soát một số chức năng trong cơ thể mẹ bầu như trao đổi chất, nhịp tim, nhiệt độ. Mẹ bầu có thể bổ sung một số thực phẩm chứa i-ốt như tảo biển, rau cần, cải thảo, cua, ghẹ, rau chân vịt, cá biển, sò, rong và muối bổ sung iot.

Tảo biển chứa i-ốt giúp kiểm soát một số chức năng trong cơ thể mẹ bầu

4Một số lưu ý trong 3 tháng đầu thai kỳ

Các bài test cần thực hiện trong 3 tháng đầu

Trong 3 tháng đầu thai kỳ, bác sĩ sẽ tính ngày dự sinh cho mẹ bầu và yêu cầu thực hiện một số xét nghiệm như:

• Sàng lọc dị tật thai quý 1.
• Kiểm tra cân nặng và huyết áp.
• Khám vùng chậu.
• Xét nghiệm Pap.
• Các xét nghiệm để kiểm tra một số bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs).
• Xét nghiệm nước tiểu, máu.
• Kiểm tra nhịp tim thai nhi.

Mẹ bầu được yêu cầu làm xét nghiệm Pap trong 3 tháng đầu

Các lưu ý trong sinh hoạt mẹ bầu cần lưu ý

Ba tháng đầu là thời điểm vàng để thai nhi được hình thành và cũng là giai đoạn thai nhi yếu nhất. Do đó, mẹ bầu nên thực hiện một số biện pháp sau để giữ sức khỏe:

• Tập thể dục hoặc vận động nhẹ nhàng phù hợp với tình trạng cơ thể.
• Bổ sung vitamin có chứa acid folic.
• Ăn nhiều loại thực phẩm lành mạnh bao gồm trái cây, rau, thịt, trứng và ngũ cốc nguyên hạt.
• Uống nhiều nước.
• Dành thời gian nghỉ ngơi nhiều hơn.
• Thăm khám thai định kỳ trước khi sinh.

Các bài tập thể dục nhẹ nhàng giúp mẹ bầu nâng cao sức khỏe

Có ít kinh nguyệt trong 3 tháng đầu có sao không?

Chảy máu nhẹ hoặc ra máu lấm tấm khi mang thai thường xảy ra trong vài tuần đầu của thai kỳ. Một số mẹ bầu bị ra máu khi trứng đã thụ tinh và chui vào niêm mạc tử cung. Nếu lượng máu ra nhiều hoặc kéo dài hơn 1 ngày, bạn nên đến bệnh viện kiểm tra để được tư vấn kịp thời.

Mẹ bầu nên đi khám nếu tình trạng chảy máu kéo dài hơn 1 ngày

Một số triệu chứng trong 3 tháng đầu thai kỳ

Ba tháng đầu, triệu chứng các mẹ bầu hay gặp nhất là nghén và đa phần cũng hết sau khi đi qua 3 tháng này. Một số triệu chứng phổ biến nhất là:

• Đau ngực.
• Buồn nôn.
• Tâm trạng thất thường.
• Mệt mỏi.
• Tiểu tiện nhiều.
• Mụn trứng cá.
• Khó thở nhẹ.

Buồn nôn là triệu chứng phổ biến trong 3 tháng đầu thai kỳ

Bài viết trên đã cung cấp thông tin về những thực phẩm bà bầu 3 tháng đầu kiêng ăn gì và nên ăn gì. Nếu bạn thấy bài viết hữu ích, hãy chia sẻ với những người thân yêu của mình nhé!