Tinh hoàn lạc chỗ: Nguyên nhân, dấu hiệu, cách điều trị

Tinh hoàn lạc chỗ là bệnh lý có thể gặp ở nam giới, đặc biệt là trẻ em. Bệnh cần được điều trị kịp thời để tránh gây ra những hậu quả đáng tiếc. Cùng tìm hiểu nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị tinh hoàn lạc chỗ qua bài viết dưới đây nhé!

1Tinh hoàn lạc chỗ là gì?

Tinh hoàn là cơ quan thường nằm trong bìu, có chức năng sản xuất và dự trữ tinh trùng. Tinh hoàn phát triển và trưởng thành khi bé trai vẫn nằm trong tử cung của mẹ. Trước khi sinh, tinh hoàn di chuyển từ ổ bụng xuống bìu.

Tinh hoàn ẩn là tình trạng tinh hoàn không di chuyển xuống bìu. Theo thống kê, có khoảng 3% trẻ sinh ra có tinh hoàn ẩn, tỷ lệ này tăng lên ở trẻ đẻ non (chiếm 30%). Lưu ý, khoảng 50% trẻ sinh ra với tinh hoàn ẩn, tinh hoàn sẽ tự động hạ xuống trong vài tháng.[1]

Tinh hoàn lạc chỗ là tình trạng tinh hoàn không có trong bìu

2Nguyên nhân gây tinh hoàn lạc chỗ

Để tinh hoàn di chuyển xuống bìu cần sự phối hợp của rất nhiều cơ chế. Vì vậy, bất kỳ thành phần nào bất thường cũng có thể dẫn tới tinh hoàn lạc chỗ:

• Suy tuyến yên: Tuyến yên bị suy khiến cho nồng độ gonadotropin thấp dẫn tới tình trạng tinh hoàn lạc chỗ.
• Nồng độ testosterone thấp: Các men 17α-hydroxylase, 5α-reductase thấp khiến cho nồng độ hormone thấp dẫn tới tinh hoàn phát triển bất thường.
• Khả năng nhận cảm thụ thể androgen giảm: Tình trạng này dẫn tới sự phát triển bất thường của tinh hoàn.
• Nồng độ Estrogen cao: Trong quá trình mang thai mẹ có sử dụng diethylstilbestrol hoặc thuốc kháng androgen.
• Bất thường dây chằng tinh hoàn - bìu: Dây chằng giữ cấu trúc hoạt động bất thường khiến cho tinh hoàn không thể di chuyển xuống đúng vị trí.

3Đối tượng nguy cơ xuất hiện tinh hoàn lạc chỗ

Một số yếu tố tăng nguy cơ mắc bệnh này có thể kể đến là:

• Sinh non.
• Tiền sử gia đình có người bị tinh hoàn ẩn.
• Bệnh lý bẩm sinh như bại não hoặc có vấn đề ở thành bụng.
• Mẹ mắc đái tháo đường thai kỳ.
• Mẹ sử dụng rượu khi mang thai.
• Mẹ tiếp xúc với khói thuốc hoặc thuốc trừ sâu khi mang thai.[2]

4Dấu hiệu của tinh hoàn lạc chỗ

Hầu hết trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ đều không có triệu chứng. Dấu hiệu duy nhất là không sờ thấy tinh hoàn nằm trong bìu. Trong trường hợp sờ thấy tinh hoàn lúc có, lúc không thì đây là tình trạng tinh hoàn co lại và không cần điều trị.[3]

Một số dấu hiệu để nhận biết tình trạng tinh hoàn lạc chỗ có thể kể đến như:

• Không sờ thấy tinh hoàn ở bìu.
• Bìu kém phát triển do tinh hoàn không xuất hiện ở bìu.
• Chỉ sờ thấy một bên tinh hoàn. Có thể sờ thấy tinh hoàn ở bẹn.

5Chẩn đoán tinh hoàn lạc chỗ

Tinh hoàn ẩn có thể chẩn đoán chỉ dựa vào lâm sàng. Khi bác sĩ không sờ thấy tinh hoàn là đã có thể kết luận tình trạng tinh hoàn lạc chỗ. Khoảng 85% trường hợp, bác sĩ có thể sờ thấy tinh hoàn ở bẹn.

Nội soi ổ bụng là một trong những phương pháp chẩn đoán kết hợp điều trị được thực hiện để xác định có tinh hoàn trong ổ bụng hay không, có bất thường gì ở tinh hoàn hay không.

Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm như:

• Xét nghiệm NST: Xác định những trường hợp nghi ngờ giới tính.
• Nghiệm pháp HCG: Xác định xem có tinh hoàn hay không trong trường hợp không phát hiện cả 2 bên tinh hoàn.
• Xét nghiệm nội tiết tố: Đánh giá nồng độ của LH, FSH, prolactin, estradiol và testosterone để tìm ra nguyên nhân.
• Chất chỉ điểm khối u: Xét nghiệm αFP, β-HCG nếu có những dấu hiệu ác tính.

Bác sĩ hoàn toàn có thể chẩn đoán tình trạng lạc tinh hoàn chỉ bằng thăm khám lâm sàng

6Khi nào cần gặp bác sĩ?

Dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Tinh hoàn ẩn thường được phát hiện khi khám sàng lọc sau khi sinh. Các bác sĩ có thể tư vấn theo dõi cho đến tháng thứ 4 của bệnh để đánh giá xem tinh hoàn có di chuyển xuống bìu hay không.

Trong trường hợp trẻ đã có tinh hoàn ở bìu nhưng một thời gian sau lại không xuất hiện ở đó nữa thì có thể trẻ đang gặp một số vấn đề như:

• Tinh hoàn co rút: tinh hoàn di chuyển giữa bìu và háng.
• Tinh hoàn di chuyển đến vùng hạ vị: tinh hoàn di chuyển đến vùng hạ vị nhưng không thể thể quay lại về bìu.

Trong những trường hợp không sờ thấy tinh hoàn, gia đình nên đưa trẻ đến các cơ sở chuyên khoa để được thăm khám và điều trị.

Nơi thăm khám bệnh và điều trị

Nếu gặp các dấu hiệu như trên, bạn có thể đến ngay các cơ sở y tế gần nhất, các bệnh viện chuyên khoa Nam khoa. Hoặc bất kỳ bệnh viện đa khoa nào tại địa phương để được thăm khám kịp thời.

Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:

• Tại TP. Hồ Chí Minh: Bệnh viện Từ Dũ, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, Bệnh viện Gia Định, Bệnh viện nhân dân 115, Bệnh viện FV.
• Tại Hà Nội: Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Bạch Mai.

7Điều trị tinh hoàn lạc chỗ

Tình trạng tinh hoàn lạc chỗ cần phải được chẩn đoán và điều trị trước 2 tuổi. Khi tinh hoàn không tự di chuyển xuống bìu trong 6 tháng đầu thì bác sĩ có thể cân nhắc một số can thiệp như:

• Điều trị nội tiết tố: trong một số trường hợp tinh hoàn đã ở gần bìu, bác sĩ sẽ tiêm một mũi hCG để kích thích tinh hoàn đến bìu.
• Phẫu thuật: can thiệp đưa tinh hoàn đến bìu bằng phương pháp ngoại khoa.

Phẫu thuật tinh hoàn lạc chỗ là phẫu thuật bảo tồn nên cần các phẫu thuật viên có kinh nghiệm để tránh làm tổn thương tinh hoàn.

Với những trường hợp lớn tuổi hơn, bác sĩ cần xác định xem tinh hoàn có bị ung thư hóa không để quyết định bổ sung nội tiết tố hay điều trị triệt căn ung thư.

8Phòng ngừa tinh hoàn lạc chỗ

Để phòng ngừa tình trạng tinh hoàn lạc chỗ, cha mẹ nên tuân thủ một số hướng dẫn sau:

• Mẹ nên hạn chế dùng diethylstilbestrol và các hoạt chất kháng androgen.
• Kiểm tra tinh hoàn xem có ở bìu không. Nếu không, phụ huynh nên đưa trẻ đến các cơ sở y tế để được kiểm tra.
• Đến tuổi dậy thì, cha mẹ nên hướng dẫn trẻ tự khám tinh hoàn để hạn chế những biến chứng có thể xảy ra trong quá trình phát triển.

Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn các kiến thức về tinh hoàn lạc chỗ. Nếu phát hiện con bạn không có tinh hoàn ở trong bìu thì bạn nên đưa trẻ đến các bệnh viện chuyên khoa để được điều trị nhé!