Ung thư tinh hoàn là ung thư thường gặp ở nam giới trong độ tuổi từ 15 - 35. Bệnh có tiên lượng khá tốt nếu được điều trị sớm, ngược lại có thể gây nhiều biến chứng, thậm chí là vô sinh. Cùng tìm hiểu về ung thư tinh hoàn qua bài viết dưới đây nhé!
Tinh hoàn là gì?
Tinh hoàn là cơ quan sinh dục nam có dạng hình quả trứng và được bao phủ bởi lớp da bìu (ngay dưới dương vật) ở phía ngoài cơ thể.[1]
Tinh hoàn có nhiệm vụ chính là
- Sản xuất tinh trùng.
- Tạo điều kiện thuận lợi cho tinh trùng trưởng thành và phát triển, sẵn sàng tham gia vào quá trình thụ tinh.
- Sản xuất hormone sinh dục nam testosterone giúp duy trì sinh lực, nét nam tính, cơ bắp và sức mạnh.
1Ung thư tinh hoàn là gì?
Ung thư tinh hoàn là tình trạng xuất hiện tế bào ác tính với khả năng phân chia mất kiểm soát và tạo ra khối u tăng sinh bất thường ở 1 hoặc cả 2 tinh hoàn.[2]
Ung thư tinh hoàn được phân chia thành 3 giai đoạn tùy theo mức độ xâm lấn của khối u:
- Giai đoạn 1: khối u kích thước nhỏ, chưa xâm lấn ra ngoài tinh hoàn.
- Giai đoạn 2: các tế bào ung thư theo đường bạch mạch và xâm lấn vào hạch bạch huyết bụng dưới.
- Giai đoạn 3: tế bào ung thư di căn, xâm lấn khắp cơ thể.
Ung thư tinh hoàn là sự xuất hiện tế bào tăng sinh không kiểm soát ở 1 hoặc 2 bên tinh hoàn
2Nguyên nhân gây ung thư tinh hoàn
Hiện nay, vẫn chưa thể xác định được chính xác nguyên nhân gây bệnh ung thư tinh hoàn. Tuy nhiên, bệnh có thể xuất hiện do một số nguy cơ:
Tinh hoàn ẩn
Tinh hoàn cần nhiệt độ từ 36 - 36.5 để có thể phát triển và thực hiện chức năng bình thường của nó. Do vậy, tinh hoàn đã di chuyển từ ổ bụng xuống dưới bìu trong quá trình phát triển bào thai.
Tinh hoàn ẩn (tinh hoàn lạc chỗ) xuất hiện khi quá trình phát triển thai nhi gặp bất thường dẫn đến việc các tế bào mầm sinh dục sống trong điều kiện không phù hợp và làm tăng nguy cơ chuyển sang ung thư tinh hoàn.[3]
Tinh hoàn ẩn là một trong những yếu tố nguy cơ gây ra bệnh
Tiền sử bệnh
Những gia đình có bố hoặc anh em trai bị ung thư tinh hoàn sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn (có thể gấp 4 - 8 lần so với bình thường).[4]
Ngoài ra, bệnh nhân đã từng điều trị ung thư tinh hoàn sẽ có nguy cơ tái phát bệnh lên đến 12 - 18 lần. Do đó, người bệnh ung thư sau điều trị vẫn cần theo dõi sát trong từ 5 - 10 năm.[3]
Độ tuổi
Ung thư tinh hoàn có thể liên quan đến mức độ hoạt động chức năng của tinh hoàn như sản xuất tinh trùng hoặc hormone testosterone.[2]
Do đó, ung thư tinh hoàn có thể gặp ở mọi lứa tuổi, tuy nhiên thường gặp nhất ở nam giới trong độ tuổi 15 - 35.[5]
Chủng tộc
Tỷ lệ mắc ung thư tinh hoàn ở những chủng tộc, quốc gia khác nhau sẽ có những điểm khác biệt. Bệnh thường gặp ở người da trắng sống tại Châu Âu hoặc Châu Mỹ hơn những chủng tộc khác.[2]
3Phân loại
Seminoma (U tinh bào)
U tinh bào là khối u có xuất phát từ tế bào mầm sinh dục (có nhiệm vụ sản xuất tinh trùng). Đây là dạng ung thư tinh hoàn phổ biến nhất (chiếm từ 90% - 95%) bao gồm u tế bào Leydig hoặc Sertoli.[3]
Non-Seminoma
Ung thư tinh hoàn dạng Non-Seminoma thường ít gặp hơn và có nguồn gốc từ các tế bào và mô khác trong tinh hoàn như:[3]
- Ung thư biểu mô phôi.
- Ung thư túi noãn hoàng.
- Ung thư màng đệm.
- U quái.
4Dấu hiệu nhận biết ung thư tinh hoàn
Ung thư tinh hoàn sớm thường không có nhiều triệu chứng đặc trưng nên dễ bị bỏ qua. Bạn có thể nhận diện bệnh thông qua một số dấu hiệu như:[6]
- Có cảm giác tức nặng vùng bìu.
- Sờ thấy một khối u cục bất thường ở 1 hoặc 2 bên tinh hoàn.
- Đau âm ỉ vùng bìu có khối u, đau có thể lan lên bụng hoặc ra quanh vùng hậu môn.
- Đau tức vùng thắt lưng.
- Ngực to và mềm hơn bình thường do sự cường hóa tuyến vú ở nam.
- Người bệnh sờ thấy tinh hoàn căng phồng, chứa nhiều dịch do tràn dịch màng tinh hoàn.
Đau âm ỉ vùng bìu có thể là triệu chứng sớm của bệnh
5Biến chứng của ung thư tinh hoàn
Biến chứng nguy hiểm nhất của ung thư tinh hoàn là khối u di căn do phát hiện bệnh muộn hoặc điều trị không đúng cách.[4]
Ung thư màng bụng, trong ổ bụng hoặc ung thư phổi là các biến chứng di căn phổ biến của bệnh với triệu chứng:
Ho khan là triệu chứng khi người bệnh ung thư tinh hoàn di căn phổi
6Cách chẩn đoán
Chẩn đoán ung thư tinh hoàn
Ung thư tinh hoàn có thể được chẩn đoán thông qua:
- Khám lâm sàng: bác sĩ sẽ thăm khám vùng sinh dục nam để xác định tình trạng tinh hoàn ẩn (không nằm trong bìu) hoặc vị trí, kích thước khối u, mức độ xâm lấn và di căn cơ quan khác.
- Siêu âm: nhằm tìm kiếm tinh hoàn lạc chỗ trong ổ bụng, ống bẹn và xác định tính chất của khối ung thư tinh hoàn.
- Xét nghiệm máu: giúp bác sĩ loại trừ các bệnh lý viêm mào tinh, viêm tinh hoàn thông qua chỉ số bạch cầu.
Siêu âm tinh hoàn giúp chẩn đoán bệnh
Xác định giai đoạn ung thư
- Chụp cắt lớp vi tính (CT): thường được chỉ định với những bệnh nhân ung thư tinh hoàn nghi ngờ di căn phổi, ổ bụng hoặc não nhằm phát hiện khối tăng sinh bất thường.
- Xét nghiệm máu: có thể được sử dụng để theo dõi ung thư tinh hoàn tái phát nhờ các dấu ấn chỉ điểm khối u như beta-human chorionic gonadotropin (hCG), alpha-fetoprotein (AFP) và lactate dehydrogenase (LDH).[7]
7Khi nào cần gặp bác sĩ?
Dấu hiệu cần gặp bác sĩ
Ung thư tinh hoàn là bệnh lý cần được phát hiện sớm để được điều trị đúng phác đồ, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm. Do đó, bạn nên đến khám bác sĩ nếu có những triệu chứng sau:
- Đau tức, nặng vùng bìu trên 2 tuần.[6]
- Sờ thấy khối u chắc, ít di chuyển ở 1 hoặc 2 bên tinh hoàn.
- Đau bụng, đau lưng âm ỉ, kéo dài.
Người bệnh đau lưng, đau bụng, sưng tinh hoàn kéo dài có thể đến gặp bác sĩ
Nơi khám chữa ung thư tinh hoàn
Nếu gặp các dấu hiệu như trên, bạn có thể đến ngay các cơ sở y tế gần nhất, các bệnh viện chuyên khoa Ung bướu. Hoặc bất kỳ bệnh viện đa khoa nào tại địa phương để được thăm khám kịp thời.
Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:
- Tp. Hồ Chí Minh: bệnh viện Ung bướu Tp. Hồ Chí Minh, bệnh viện Chợ Rẫy, bệnh viện Đại học Y dược Tp. Hồ Chí Minh.
- Hà Nội: bệnh viện K, bệnh viện Ung bướu Hà Nội, bệnh viện Bạch Mai.
8Điều trị ung thư tinh hoàn
Có rất nhiều phương pháp được sử dụng để điều trị ung thư tinh hoàn với nhiều cơ chế tác dụng khác nhau sẽ được bác sĩ chỉ định cho từng trường hợp như:
- Phẫu thuật cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ tinh hoàn: giúp loại bỏ khối u ra khỏi cơ thể, ngăn chặn sự di căn và thường được áp dụng cho bệnh nhân ung thư tinh hoàn giai đoạn đầu.
- Hoá trị: sử dụng các hóa chất có khả năng tiêu diệt tế bào ung thư truyền vào cơ thể theo từng đợt khác nhau, mỗi đợt kéo dài từ 2 - 3 tuần.
- Xạ trị: là phương pháp sử dụng các tia phóng xạ có mức năng lượng phù hợp chiếu trực tiếp vào tinh hoàn để tiêu diệt tế bào ác tính, làm nhỏ kích thước khối u.
- Liệu pháp trúng đích: đem lại hiệu quả điều trị cao nhờ sử dụng các thuốc sinh học thế hệ mới, có khả năng tìm kiếm và gắn trực tiếp vào tế bào ung thư sau đó tiêu diệt chúng.
Hóa trị giúp điều trị ung thư tinh hoàn
9Biện pháp phòng ngừa
Ung thư tinh hoàn hiện nay không có biện pháp phòng ngừa đặc hiệu. Tuy nhiên, bạn có thể phòng ngừa bệnh lý tinh hoàn nói chung và giảm nguy cơ mắc ung thư tinh hoàn bằng cách:
- Vệ sinh vùng kín sạch sẽ, hàng ngày.
- Sử dụng bao cao su để hạn chế các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
- Không sử dụng chung khăn tắm, đồ lót với người khác.
- Tự kiểm tra và phát hiện bất thường tại tinh hoàn mỗi 2 tuần/lần.
- Khám sức khỏe định kỳ 2 lần/năm.
- Đối với người có tiền sử gia đình mắc bệnh cần được tầm soát ung thư định kỳ.
Sử dụng bao cao su để ngăn ngừa các bệnh tình dục gây ảnh hưởng đến tinh hoàn
Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn những thông tin bổ ích về các dấu hiệu và cách điều trị bệnh ung thư tinh hoàn. Hãy chia sẻ bài viết đến với người thân và bạn bè của bạn nhé!
Nguồn tham khảo
Xem thêm 
