Bệnh Alzheimer và sa sút trí tuệ: Khác biệt như thế nào?

Bệnh Alzheimer và sa sút trí tuệ thường bị nhầm lẫn, nhưng thực chất chúng không hoàn toàn giống nhau. Hãy cùng tìm hiểu sự khác biệt của Alzheimer và sa sút trí tuệ qua bài viết dưới đây nhé.

1Khác nhau về định nghĩa Alzheimer và sa sút trí tuệ

Alzheimer là gì?

Bệnh Alzheimer là một rối loạn não bộ thường gặp ở người lớn tuổi, gây suy giảm trí nhớ, tư duy và hành vi theo thời gian. Đây không phải là một phần tự nhiên của lão hóa mà là nguyên nhân phổ biến nhất gây sa sút trí tuệ, chiếm 60 - 80% các trường hợp và gây ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống hàng ngày của người bệnh.

Hiện nay, có khoảng 24 triệu người mắc Alzheimer trên toàn thế giới, trong đó 10% trên 65 tuổi.

Bệnh Alzheimer là một rối loạn não bộ thường gặp ở người lớn tuổi, gây suy giảm trí nhớ, tư duy và hành vi

Sa sút trí tuệ là gì?

Sa sút trí tuệ là sự suy giảm chức năng nhận thức (tư duy, trí nhớ, lý luận) đến mức ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày. Người mắc có thể thay đổi cảm xúc, tính cách và nghiêm trọng sẽ dần mất khả năng tự chăm sóc.

Sa sút trí tuệ phổ biến hơn ở người cao tuổi ( ⅓ số người từ 85 tuổi trở lên) nhưng không phải là một phần bình thường của lão hóa. Có nhiều dạng sa sút trí tuệ, trong đó Alzheimer là phổ biến nhất.[1]

Sa sút trí tuệ là sự suy giảm chức năng nhận thức ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày

2Khác nhau về nguyên nhân gây bệnh sa sút trí tuệ và Alzheimer

Nguyên nhân gây bệnh Alzheimer

Nguyên nhân của bệnh Alzheimer rất phức tạp, trong đó sự tích tụ của hai protein amyloid và protein tau trong não đóng vai trò quan trọng. Khi các protein này kết tụ thành mảng bám và đám rối, chúng cản trở hoạt động của não dẫn đến sự chết dần của tế bào thần kinh và teo não.

Hiện chưa có cách chữa khỏi Alzheimer, nhưng một số phương pháp điều trị có thể giúp giảm nhẹ triệu chứng hoặc làm chậm tiến trình bệnh ở một số người.[2]

Nguyên nhân của bệnh Alzheimer do sự tích tụ của hai protein amyloid và protein tau trong não

Nguyên nhân gây bệnh sa sút trí tuệ

Bệnh sa sút trí tuệ xảy ra khi xuất hiện những rối loạn và yếu tố thoái hóa thần kinh khiến tế bào và chức năng não không thể phục hồi như:[2]

• Sa sút trí tuệ mạch máu: Loại phổ biến thứ hai, xảy ra do vấn đề về lưu thông máu não.
• Sa sút trí tuệ thể Lewy: Gây ra bởi sự tích tụ protein alpha-synuclein (Lewy), gồm hai dạng chính là sa sút trí tuệ thể Lewy (DLB) và sa sút trí tuệ do Parkinson khi bệnh Parkinson tiến triển.
• Sa sút trí tuệ trán - thái dương: Ít gặp hơn, thường xảy ra ở những người dưới 60 tuổi. Bệnh ảnh hưởng đến thùy trán và thái dương.
• Sa sút trí tuệ hỗn hợp: Khi một người có triệu chứng của hai hoặc nhiều loại sa sút trí tuệ khác nhau.

Sa sút trí tuệ mạch máu là loại phổ biến thứ hai, xảy ra do lưu thông máu trong não

3Khác nhau về các vùng bị ảnh hưởng của não

Các vùng não bị ảnh hưởng trên bệnh Alzheimer và các loại sa sút trí tuệ khác có sự khác biệt rõ rệt, dẫn đến biểu hiện triệu chứng cũng khác nhau.

Ở bệnh Alzheimer, tổn thương bắt đầu từ hồi hải mã chịu trách nhiệm về trí nhớ và học tập, khiến bệnh nhân suy giảm trí nhớ ngắn hạn và tiến triển làm suy giảm khả năng tư duy, phán đoán và giao tiếp. Tuy nhiên, những tình trạng sa sút trí tuệ khác có thể tác động đến các vùng khác nhau, gây ra các triệu chứng đặc trưng như rối loạn hành vi (trán - thái dương), vấn đề vận động (thể Lewy) hoặc suy giảm tư duy (mạch máu), thường liên quan đến đột quỵ.[2]

Các vùng não bị ảnh hưởng trên bệnh Alzheimer và sa sút trí tuệ có sự khác biệt

4Khác nhau về các yếu tố nguy cơ gây bệnh

Các yếu tố nguy cơ của bệnh Alzheimer và sa sút trí tuệ có điểm chung nhưng cũng có sự khác biệt quan trọng. Alzheimer chủ yếu liên quan đến tuổi tác, di truyền và sự tích tụ protein amyloid và protein tau trong não. Ngoài ra, các bệnh mạn tính như tiểu đường, cao huyết áp và lối sống ít vận động cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Sa sút trí tuệ có nhiều nguyên nhân khác nhau tùy theo loại bệnh như bệnh tim mạch, đột quỵ (sa sút trí tuệ mạch máu) hoặc chấn thương đầu, rối loạn giấc ngủ (sa sút trí tuệ thể Lewy). Ngoài ra, yếu tố di truyền, hút thuốc, uống rượu và lối sống không lành mạnh cũng góp phần làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ.[2]

Các yếu tố nguy cơ của bệnh Alzheimer và sa sút trí tuệ có điểm chung nhưng cũng có sự khác biệt

5Khác nhau về cách điều trị bệnh sa sút trí tuệ và bệnh Alzheimer

Mặc dù cả Alzheimer và các loại sa sút trí tuệ đều chưa có cách chữa khỏi hoàn toàn, nhưng phương pháp điều trị có sự khác biệt:[2]

Điều trị sa sút trí tuệ

Sa sút trí tuệ được điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân cụ thể của từng loại bệnh, mang lại hiệu quả điều trị cao hơn:

• Sa sút trí tuệ mạch máu cần kiểm soát các yếu tố tim mạch như huyết áp, tiểu đường và cholesterol để ngăn bệnh tiến triển.
• Sa sút trí tuệ thể Lewy có thể sử dụng thuốc Alzheimer nhưng phải thận trọng để tránh tác dụng phụ.
• Sa sút trí tuệ trán - thái dương ít đáp ứng với thuốc. Thay vào đó, thực hiện liệu pháp hành vi, ngôn ngữ và tâm lý thường được ưu tiên.

Ngoài ra, các phương pháp hỗ trợ như vật lý trị liệu, môi trường sống an toàn và chăm sóc tinh thần, bổ sung dinh dưỡng đầy đủ giúp cải thiện đáng kể chất lượng sống cho bệnh nhân. Tuy nhiên, phần lớn các trường hợp sa sút trí tuệ không thể chữa khỏi, chỉ có thể cải thiện, kéo dài tuổi thọ.[2]

Sa sút trí tuệ được điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân cụ thể của từng loại bệnh

Điều trị Alzheimer

Đối với bệnh Alzheimer, việc điều trị chủ yếu tập trung vào làm chậm quá trình suy giảm nhận thức và cải thiện chất lượng sống. Thuốc điều trị giúp kiểm soát các triệu chứng bao gồm thuốc chống loạn thần để kiểm soát rối loạn hành vi, thuốc ức chế cholinesterase như Donepezil (Aricept), Rivastigmine (Exelon) và Memantine (Namenda) giúp tăng cường hoạt động của chất dẫn truyền thần kinh, cải thiện trí nhớ. Tuy nhiên, các thuốc trên không tự ý sử dụng mà phải có hướng dẫn, chỉ định và theo dõi của bác sĩ.

Ngoài ra, xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh, bổ sung omega-3 có thể hỗ trợ chức năng não và sức khỏe. Đồng thời, thực hiện liệu pháp kích thích nhận thức, luyện tập trí nhớ và hoạt động thể chất cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát bệnh, nâng cao chất lượng cuộc sống.[2]

Thuốc điều trị giúp kiểm soát các triệu chứng của bệnh Alzheimer

Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn những thông tin về sự khác nhau giữa bệnh Alzheimer và sa sút trí tuệ. Hãy chia sẻ bài viết này đến mọi người nếu bạn thấy hữu ích nhé!