Hoa hòe có tác dụng gì? 7 công dụng đối với sức khỏe và những lưu ý

Hoa hòe là dược liệu quen thuộc trong y học cổ truyền, được trồng phổ biến tại Việt Nam. Nhờ chứa nhiều hoạt chất có lợi như rutin, hoa hòe mang đến nhiều công dụng đối với sức khỏe. Vậy hoa hòe có tác dụng gì và cần lưu ý gì khi sử dụng? Cùng tìm hiểu qua bài viết sau!

Infographic - Tác dụng của hoa hoè

1Đặc điểm của cây hoa hòe

Hoa hòe là gì?

Tên khoa học: Styphnolobium japonicum (L.) Schott(Sophora japonica L.), thuộc họ Đậu (Fabaceae). Đây là dược liệu được trồng phổ biến tại Việt Nam

Hoa hòe là cây thân gỗ, sống lâu năm, có thể cao tới khoảng 10 m. Thân cây có lớp vỏ hơi nứt nẻ, nhiều nhánh; cành hình trụ, nhẵn và có các chấm trắng nhỏ.

Lá thuộc dạng kép lông chim lẻ, gồm khoảng 9–13 lá chét mọc đối nhau, hình trứng, đầu nhọn. Các lá chét phía gần ngọn thường có kích thước lớn hơn. Gân lá nổi rõ ở mặt dưới với 3–5 cặp gân phụ.

Hoa nhỏ, màu trắng hoặc vàng lục nhạt, mọc thành chùm ở đầu cành. Cánh hoa có hình dạng giống cánh bướm, màu trắng ngà. Quả hòe có vỏ dày, màu xanh, không tự nứt khi chín và bên trong chứa vài hạt.

Trong Y học, các bộ phận được sử dụng làm thuốc gồm nụ hoa, hoa đã nở và quả.

Hoa hoè là cây gỗ, to, cao và sống lâu năm

Thành phần dược tính của cây hoa hòe

Nụ hoa chứa nhiều rutin, ngoài ra còn có betulin, sophoradiol, sophorin A, sophorin B và sophorin C. Hiệu suất chiết xuất rutin trong nụ hoa hoè có thể đạt tới 34%.

Hạt của cây hoa hòe có chứa 1,75% flavonoid toàn phần bao gồm rutin 0,5% và một số alkaloid khác như cytisine, sophocarpine 0,035%.

Hoa hoè chứa nhiều rutin

2Công dụng của hoa hòe

Chữa bệnh trĩ

Hoa hoè có tác dụng điều trị bệnh trĩ hiệu quả do chứa troxerutin giúp cải thiện tuần hoàn máu trong mao mạch, giảm phù nề, sưng tấy, giảm đau.

Tuy nhiên, việc dùng hoa hoè chữa bệnh trĩ có hiệu quả chậm nên cần phải kiên trì thực hiện kết hợp với chế độ dinh dưỡng khoa học và tăng cường vận động.

Hoa hoè giúp điều trị bệnh trĩ

Tốt cho tim mạch và trị cao huyết áp

Hoa hòe chưa hàm lượng rutin cao, đây là thành phần có tác dụng hỗ trợ lưu thông tuần hoàn và làm bền thành mạch máu, từ đó giúp bảo vệ và cải thiện chức năng hệ tim mạch.

Ngoài ra, trong nụ hoa hòe còn chứa các chất chống oxy hóa khác như quercetin, kaempferol, glucoside,... giúp cải thiện, tăng cường hoạt động hệ tuần hoàn.

Hoa hoè còn có tác dụng ổn định, hạ huyết áp và phòng ngừa các biến chứng khác liên quan đến hệ tim mạch như xơ vữa động mạch, tai biến mạch máu não.

Tác dụng cầm máu

Hoa hoè có tác dụng cầm máu trong các trường hợp trĩ ra máu, chảy máu cam và đại tiện ra máu. Rutin có trong hoa hoè có tác dụng giảm tính thẩm thấu các mao mạch và tăng cường độ bền các mao mạch.

Hoa hoè có tác dụng cầm máu

Hỗ trợ giảm viêm khớp

Hoa hòe được sử dụng hỗ trợ cho người bị viêm khớp nhờ đặc tính chống viêm và chống oxy hóa. Các hoạt chất trong hoa hòe giúp hạn chế quá trình oxy hóa và giảm phản ứng viêm tại vùng khớp, từ đó có thể góp phần cải thiện tình trạng sưng đau và khó chịu.

Tuy nhiên, hoa hòe chỉ đóng vai trò hỗ trợ. Để kiểm soát viêm khớp hiệu quả, cần kết hợp với các phương pháp khác như tập luyện theo hướng dẫn chuyên môn, duy trì cân nặng hợp lý và xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học.

Hoa hoè có tác dụng điều trị viêm khớp

Giúp ngủ ngon

Theo Đông y, nụ hoa hòe có vị đắng, tính mát, quy vào kinh Can, có tác dụng thanh nhiệt, mát gan và hỗ trợ giải độc cơ thể. Khi tình trạng “nóng trong” hoặc gan hoạt động kém được cải thiện, cơ thể sẽ dễ thư giãn hơn.

Nhờ đó, nụ hoa hòe có thể hỗ trợ cải thiện giấc ngủ, giảm tình trạng trằn trọc, khó ngủ, ngủ không sâu giấc hoặc hay tỉnh giấc giữa đêm. Tuy nhiên, hiệu quả có thể khác nhau tùy cơ địa và nguyên nhân gây mất ngủ.

Ngăn chặn tổn thương ngoài da do bức xạ

Rutin có trong hoa hoè còn có tác dụng bảo vệ cơ thể trước tác động của ánh sáng, nên ngăn chặn tổn thương ngoài da do chiếu xạ. Thử nghiệm tiêm rutin dưới da chuột nhắt trắng với liều 2 mg/kg kết quả làm giảm tỷ lệ chết của chuột khi bị chiếu xạ. [1]

Hoa hoè giúp ngăn chặn tổn thương ngoài da do bức xạ

Chống viêm

Một số nghiên cứu cho thấy hoa hòe có khả năng hỗ trợ giảm viêm nhờ tác động lên các cơ chế gây viêm trong cơ thể. Cụ thể, các hoạt chất như rutin trong hoa hòe có thể làm giảm sự hoạt động quá mức của một số tế bào tham gia vào phản ứng viêm, đồng thời hạn chế sản xuất các chất trung gian gây viêm (cytokine).

Khi các yếu tố gây viêm được kiểm soát, tình trạng sưng, đau và tổn thương mô có thể được cải thiện. Nhờ đó, hoa hòe được đánh giá có tiềm năng hỗ trợ giảm viêm và bảo vệ tế bào trước các tác nhân gây hại. Tuy nhiên, cần thêm nhiều nghiên cứu trên người để xác định rõ hiệu quả khi sử dụng trong thực tế.

Hoa hoè có tác dụng chống viêm

3Liều lượng khi sử dụng

Hoa hòe có thể được sử dụng theo nhiều cách khác nhau tùy mục đích và thể trạng, phổ biến nhất là sắc uống, hãm trà hoặc dùng dưới dạng bột, viên hoàn.

• Dạng sắc hoặc hãm trà: Dùng khoảng 8 - 10 g hoa hòe khô mỗi ngày. Có thể cho dược liệu vào ấm, thêm khoảng 500 - 700 ml nước, đun sôi nhỏ lửa 10 - 15 phút rồi chia uống trong ngày. Nếu hãm trà, có thể đổ nước sôi và ủ trong 15 - 20 phút trước khi sử dụng.
• Dạng bột hoặc viên hoàn: Liều dùng thường từ 0,5 - 3 g mỗi ngày, chia 1 - 2 lần tùy mục đích sử dụng và hướng dẫn của thầy thuốc.

Trong một số trường hợp cần hỗ trợ cầm máu, liều có thể được điều chỉnh cao hơn theo chỉ định chuyên môn. Tuy nhiên, không nên tự ý tăng liều hoặc sử dụng kéo dài nếu chưa có tư vấn từ bác sĩ hoặc dược sĩ.

Việc dùng đúng liều lượng và đúng cách sẽ giúp phát huy hiệu quả của hoa hòe đồng thời hạn chế nguy cơ gặp tác dụng không mong muốn.

Hoa hoè có thể sử dụng bằng cách sắc hoặc hãm với nước sôi hoặc dùng dưới dạng bột, viên hoàn. Mỗi ngày nên sử dụng 8 - 10 g dạng sắc, hãm với nước sôi hoặc 0,5 - 3 g dạng bột hoặc viên hoàn.

Ngày nên uống 5 - 20g hoa hoè để cầm máu

4Một số lưu ý khi sử dụng hoa hòe

Đối tượng nào không nên sử dụng?

Mặc dù hoa hòe mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng không phải ai cũng phù hợp để sử dụng. Việc dùng không đúng đối tượng có thể làm giảm hiệu quả hoặc gây ra những ảnh hưởng không mong muốn. Những trường hợp sau nên thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng:

• Người thường xuyên gặp vấn đề về tiêu hóa như đau bụng, ăn uống kém, chậm tiêu, đại tiện phân lỏng.
• Bệnh nhân đang có các dấu hiệu của thiếu máu hoặc đang điều trị thiếu máu không nên dùng.
• Trẻ em, phụ nữ có thai và phụ nữ đang cho con không được tự ý sử dụng.
• Người có cơ địa huyết áp thấp vì có thể làm tăng nguy cơ chóng mặt, choáng váng.

Phụ nữ có thai không nên sử dụng hoa hoè

Tránh sử dụng hoa hòe kém chất lượng

Hiện nay, trên thị trường xuất hiện không ít sản phẩm hoa hòe kém chất lượng do nhiều nguyên nhân như: không rõ nguồn gốc xuất xứ, quy trình sơ chế - chế biến không đảm bảo vệ sinh, hoặc bảo quản sai cách dẫn đến ẩm mốc, giảm hàm lượng hoạt chất.

Việc sử dụng hoa hòe không đạt chất lượng có thể ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho sức khỏe. Vì vậy, nên lựa chọn mua hoa hòe tại các cơ sở uy tín, có giấy phép kinh doanh đầy đủ và thông tin nguồn gốc rõ ràng để đảm bảo an toàn khi sử dụng.

Sử dụng hoa hoè kém chất lượng sẽ ảnh hưởng đến sức khoẻ

Cân nhắc nguy cơ tương tác với một số loại thuốc

Hoa hòe chứa nhiều hoạt chất sinh học, đặc biệt là flavonoid như rutin, có thể ảnh hưởng đến quá trình hấp thu và chuyển hóa của một số thuốc khi sử dụng đồng thời. Vì vậy, cần đặc biệt lưu ý nguy cơ tương tác thuốc để tránh làm giảm hiệu quả điều trị hoặc gia tăng tác dụng không mong muốn.

Hoa hòe có thể tương tác với một số loại thuốc như aspirin, vitamin B12, sắt, fluphenazin,... Vì vậy, nên sử dụng hoa hòe và thuốc cách nhau ít nhất 2 - 3 giờ và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

Để hạn chế rủi ro, nên sử dụng hoa hòe cách các thuốc điều trị khác tối thiểu 2 - 3 giờ. Đối với người đang điều trị bệnh mạn tính như tim mạch, huyết áp, rối loạn đông máu hoặc thiếu máu, việc tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng là cần thiết nhằm đảm bảo an toàn.

Không nên tự ý kết hợp hoa hòe với thuốc điều trị trong thời gian dài nếu chưa có hướng dẫn chuyên môn.

Nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng hoa hoè

Hoa hòe là dược liệu giàu rutin với nhiều công dụng nổi bật như hỗ trợ cầm máu, bảo vệ tim mạch, chống viêm và cải thiện tuần hoàn. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả và đảm bảo an toàn, cần sử dụng đúng liều lượng, đúng đối tượng và tham khảo ý kiến chuyên môn khi cần thiết. Hy vọng những thông tin trên giúp hiểu rõ hơn về tác dụng của hoa hòe và cách sử dụng phù hợp trong chăm sóc sức khỏe.