Ù tai là một hiện tượng phổ biến do nhiều nguyên nhân gây ra. Ù tai thường gây ảnh hưởng đến tâm lý và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Hãy cùng tìm hiểu về nguyên nhân, cách điều trị và phòng ngừa ù tai qua bài viết dưới đây nhé!
1Ù tai là gì?
Ù tai là tình trạng mà người bệnh cảm nhận được âm thanh không có nguồn gốc từ môi trường bên ngoài, do đó người khác không thể nghe thấy. Âm thanh này thường được mô tả là tiếng chuông reo, tiếng gầm rú, tiếng vo ve hoặc các loại âm thanh khác.
Ù tai là một tình trạng khá thường gặp, ảnh hưởng đến khoảng 10 - 25% người lớn và cũng có thể xảy ra ở trẻ em. Mặc dù nguyên nhân chính xác của ù tai vẫn chưa được xác định rõ ràng, nhưng phần lớn những người bị ù tai đều có một mức độ mất thính lực nào đó.[1]
Ù tai là tình trạng cảm nhận âm thanh không có từ bên ngoài
2Ù tai có nguy hiểm không?
Trong hầu hết các trường hợp, ù tai không liên quan đến các bệnh lý nguy hiểm và thường không ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống.
Tuy nhiên, một số người có thể gặp vấn đề về tâm lý, giấc ngủ hoặc khả năng tập trung do ù tai. Trong những trường hợp nặng, ù tai có thể dẫn đến stress hoặc trầm cảm.[1]
Ù tai thường không liên quan đến các bệnh lý nguy hiểm
3Nguyên nhân gây ù tai
Nguyên nhân chính xác gây ù tai chưa được làm rõ hoàn toàn nhưng có một số yếu tố được xác định là có thể tăng nguy cơ ù tai.
Nguyên nhân gây ù tai
- Tiếp xúc với tiếng ồn: tiếp xúc với tiếng ồn lớn trong thời gian dài như tại nơi làm việc, sự kiện thể thao hoặc buổi hòa nhạc, có thể gây tổn thương tai trong và dẫn đến ù tai.
- Mất thính lực: mất thính lực tuổi già, tiếp xúc với tiếng ồn lâu dài. Tuy nhiên, có một số người mất thính lực nhưng không hề bị ù tai.
- Sử dụng thuốc: một số loại thuốc như thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs), kháng sinh, thuốc chống ung thư, thuốc chống sốt rét và thuốc chống trầm cảm có thể gây ra tác dụng phụ là ù tai.
- Ráy tai hoặc nhiễm trùng tai: sự tích tụ ráy tai hoặc tình trạng nhiễm trùng tai có thể gây tắc nghẽn ống tai, dẫn đến ù tai.
- Chấn thương đầu hoặc cổ: chấn thương đầu hoặc cổ có thể gây tổn thương cấu trúc tai, dây thần kinh thính giác hoặc các vùng não liên quan đến xử lý âm thanh, gây ra ù tai.[1]
Tiếp xúc tiếng ồn lớn thời gian dài có thể dẫn đến ù tai
Các yếu tố nguy cơ khác gây ù tai
- Bệnh Meniere: bệnh Meniere là một rối loạn ở tai trong gây ra chóng mặt, mất thính lực và ù tai.
- Các vấn đề về khớp hàm: rối loạn khớp thái dương hàm có thể gây ra ù tai do nằm gần tai. Động tác nghiến răng hoặc nghiến hàm có thể làm hỏng các mô xung quanh và gây ra hoặc làm nặng thêm chứng ù tai.
- Rối loạn liên quan đến khối u: các khối u như u thần kinh tiền đình hoặc các khối u khác ở đầu, cổ và não có thể gây ra ù tai.
- Các vấn đề về mạch máu: các vấn đề về mạch máu như huyết áp cao, xơ vữa động mạch hoặc dị tật mạch máu có thể ảnh hưởng đến lưu lượng máu đến tai và gây ra ù tai.
- Các bệnh mạn tính: một số bệnh mạn tính như tiểu đường, đau nửa đầu, rối loạn tuyến giáp, thiếu máu và một số bệnh tự miễn cũng có thể liên quan đến ù tai.
Mặc dù có nhiều nguyên nhân tiềm ẩn nhưng trong một số trường hợp, các bác sĩ không thể xác định được nguyên nhân cụ thể gây ra ù tai.[1]
Rối loạn khớp thái dương hàm có thể gây ra ù tai
4Triệu chứng của ù tai
Triệu chứng của ù tai rất đa dạng và khác nhau tùy từng cá nhân.
- Vị trí: một số người có thể nghe thấy âm thanh ở một bên tai, trong khi những người khác nghe thấy ở cả hai tai hoặc trong đầu.
- Âm thanh: các âm thanh này có thể là tiếng chuông, tiếng vo ve, tiếng gầm, tiếng huýt sáo, tiếng rít, tiếng lách cách hoặc nhiều loại âm thanh khác.
- Âm lượng và cao độ: âm lượng và cao độ khác nhau từ nhỏ và trầm đến lớn và cao.
- Tần suất: đôi khi âm thanh ù tai có thể ngắt quãng hoặc xuất hiện liên tục. Một số người thậm chí còn nhận thấy rằng việc cử động đầu, cổ hoặc mắt, hoặc chạm vào một số bộ phận trên cơ thể có thể kích hoạt hoặc thay đổi các triệu chứng ù tai.
Trong phần lớn các trường hợp, ù tai là chủ quan, nghĩa là chỉ người bệnh mới nghe thấy âm thanh. Tuy nhiên, trong một số trường hợp hiếm hoi, âm thanh có thể đập theo nhịp tim và bác sĩ có thể nghe thấy bằng ống nghe. Đây được gọi là ù tai khách quan, thường có nguyên nhân xác định và có thể điều trị được.[1]
Triệu chứng của ù tai rất đa dạng
5Ù tai có gây mất thính lực không?
Ù tai không gây ra tình trạng mất thính lực và mất thính lực cũng không gây ra ù tai. Mặc dù, ù tai và mất thính lực là thường đi kèm với nhau. Các chuyên gia cho rằng khi thính lực bị tổn thương, nó sẽ ảnh hưởng đến cách não xử lý âm thanh.
Nếu mất khả năng nghe ở một số tần số âm thanh nhất định, não có thể sẽ cố gắng lấp đầy khoảng trống này bằng cách tự cảm nhận những âm thanh thực sự không tồn tại ngoài môi trường.[2]
Ù tai không gây ra tình trạng mất thính lực
6Biến chứng của ù tai
Có thể dẫn đến lo âu, trầm cảm
Ù tai kéo dài và dai dẳng có thể gây ra căng thẳng, lo lắng và thậm chí trầm cảm. Những âm thanh liên tục và không thể kiểm soát có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, khả năng tập trung và chất lượng cuộc sống nói chung, dẫn đến các vấn đề về sức khỏe tâm thần.
Theo Hiệp hội Ù tai Hoa Kỳ, khoảng 25 triệu người Mỹ bị ù tai. Dựa trên một cuộc khảo sát sức khỏe toàn quốc, trong số những người lớn ở Hoa Kỳ bị ù tai có 26% cảm thấy lo lắng và 25% bị trầm cảm trong 12 tháng. Trong khi đó, chỉ 9% ở những người không bị ù tai gặp vấn đề về rối loạn tâm lý này.[3]
Ù tai kéo dài và dai dẳng có thể gây ra lo âu, trầm cảm
Tăng mức độ nhạy cảm với âm thanh
Một số người bị ù tai có thể trải qua chứng tăng nhạy cảm với âm thanh - một tình trạng phản ứng thái quá với những âm thanh bình thường.
Theo một nghiên cứu, chứng tăng mức độ nhạy cảm với âm thanh được định nghĩa là phản ứng cường điệu hoặc không phù hợp với âm thanh không quá to hoặc không đe dọa đối với một người bình thường.
Nghiên cứu này cũng phát hiện ra rằng khoảng 15% người bệnh ù tai cho biết rằng họ bị tăng nhạy cảm với âm thanh.[3]
Tăng mức độ của bệnh Meniere
Ù tai có thể là một triệu chứng của bệnh Meniere - một rối loạn tai trong ảnh hưởng đến thính giác và khả năng giữ thăng bằng. Nếu ù tai do bệnh Meniere thường là những cơn ù tai thỉnh thoảng, triệu chứng này có thể trở nên tồi tệ hơn khi bệnh tiến triển.[3]
Ù tai có thể là một triệu chứng của bệnh Meniere
7Khi nào cần gặp bác sĩ?
Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ
Mặc dù ù tai có thể là một tình trạng phổ biến và thường không gây nguy hiểm, nhưng có một số dấu hiệu cho thấy bạn nên đi gặp bác sĩ:
- Ù tai kéo dài hoặc dai dẳng.
- Ù tai kèm theo các triệu chứng khác như chóng mặt, mất thính lực, đau tai hoặc dịch tiết ra từ ta.
- Ù tai ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống bao gồm giấc ngủ, khả năng tập trung hoặc gây ra căng thẳng và lo lắng.
- Ù tai xuất hiện sau chấn thương đầu hoặc cổ.
- Ù tai nặng hơn hoặc thay đổi về âm lượng, cao độ hoặc tính chất.
Bạn nên đi gặp bác sĩ nếu ù tai xuất hiện sau chấn thương đầu hoặc cổ
Nơi thăm khám và điều trị ù tai
Nếu gặp các dấu hiệu như trên, bạn có thể đến ngay các cơ sở y tế gần nhất, các bệnh viện chuyên khoa Tai mũi họng. Hoặc bất kỳ bệnh viện đa khoa nào tại địa phương để được thăm khám kịp thời.
Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:
- Tại TP. Hồ Chí Minh: Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, Bệnh viện Bình Dân.
- Tại Hà Nội: Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Quân đội 108.
8Cách chẩn đoán bệnh ù tai
Bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng sẽ yêu cầu bạn mô tả chi tiết về âm thanh ù tai, thời điểm bắt đầu và các yếu tố làm tăng hoặc giảm triệu chứng.
Đồng thời, bác sĩ sẽ hỏi về tiền sử bệnh, thuốc bạn đang sử dụng và một số triệu chứng khác để tìm kiếm nguyên nhân gây ra ù tai.
Sau đó, bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra tai, đầu và cổ để loại trừ các nguyên nhân như ráy tai tích tụ hoặc nhiễm trùng, bất thường về cấu trúc hoặc bệnh lý.
Trong một số trường hợp, đặc biệt là khi ù tai có dạng mạch đập, bác sĩ có thể yêu cầu thực hiện các xét nghiệm hình ảnh như chụp cộng hưởng từ (MRI), chụp cắt lớp vi tính (CT) hoặc siêu âm để kiểm tra kỹ hơn các cấu trúc trong tai và xác định nguyên nhân gây ù tai.
Ngoài ra, bạn cũng có thể được kiểm tra thính lực và đánh giá mức độ nghiêm trọng của ù tai.[4]
Bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra tai để tìm nguyên nhân gây ù tai
9Cách điều trị ù tai
Liệu pháp âm thanh
Liệu pháp âm thanh là một phương pháp điều trị ù tai dựa trên việc sử dụng âm thanh để làm giảm hoặc che lấp tiếng ồn khó chịu trong tai. Có nhiều loại thiết bị khác nhau được sử dụng trong liệu pháp âm thanh bao gồm:
- Máy phát âm thanh để bàn: thiết bị này tạo ra âm thanh nhẹ nhàng, dễ chịu như tiếng sóng biển, tiếng mưa rơi hoặc tiếng gió thổi, giúp thư giãn và giảm bớt sự chú ý đến tiếng ù tai. Ngoài ra, bạn có thể sử dụng điện thoại thông minh hoặc thậm chí là các thiết bị gia dụng như quạt để làm máy phát âm thanh thay thế.
- Máy trợ thính: đối với những người bị ù tai kèm theo mất thính lực, máy trợ thính có thể giúp khuếch đại âm thanh bên ngoài, làm cho tiếng ù tai ít đáng chú ý hơn và cải thiện khả năng giao tiếp.
- Máy phát âm thanh đeo được: đây là những thiết bị nhỏ gọn, đeo trong tai và phát ra âm thanh nhẹ nhàng, dễ chịu. Những âm thanh này có thể được sử dụng liên tục trong ngày để giảm ù tai và cải thiện chất lượng cuộc sống.
- Thiết bị kết hợp: thiết bị này kết hợp cả chức năng khuếch đại âm thanh của máy trợ thính và khả năng tạo ra âm thanh của máy phát âm thanh đeo được, cung cấp một giải pháp toàn diện cho những người bị ù tai và mất thính lực.[1]
Máy trợ thính có thể giúp cho tiếng ù tai ít đáng chú ý hơn
Liệu pháp hành vi
Tư vấn liệu pháp hành vi có thể cải thiện sức khỏe bằng cách giảm tác động của chứng ù tai đến cuộc sống.
- Tư vấn giảm lo lắng: thông qua tư vấn, bạn có thể biết được tình trạng ù tai thường không nguy hiểm và học kỹ năng để tránh làm cho các triệu chứng trở nên tồi tệ hơn như bằng cách hạn chế tiếp xúc với tiếng ồn lớn.
- Thay đổi những suy nghĩ tiêu cực: liệu pháp giúp bạn xác định được những suy nghĩ tiêu cực và thay đổi cách phản ứng với những suy nghĩ này. Bạn sẽ tập trung vào những khía cạnh tích cực để giảm tác động của chứng ù tai đến cuộc sống của bạn.
- Liệu pháp “tái đào tạo" não bộ: liệu pháp sử dụng phương pháp tư vấn và âm thanh để “tái đào tạo" não bộ, cả về mặt cảm xúc và sinh lý để bạn không nhận thấy chứng ù tai nữa. Tư vấn giúp bạn phân loại lại âm thanh ù tai thành âm thanh trung tính, âm thanh giúp bạn quen với sự hiện diện của chứng ù tai.[1]
Liệu pháp hành vi giúp cải thiện tác động của chứng ù tai đến cuộc sống
Sử dụng thuốc
Hiện nay, chưa có loại thuốc đặc trị nào được chứng minh là có hiệu quả trong việc chữa khỏi hoàn toàn ù tai. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bác sĩ có thể kê đơn thuốc chống trầm cảm hoặc thuốc chống lo âu để giúp cải thiện tâm trạng, từ đó làm giảm sự khó chịu do ù tai gây ra.
Mặc dù trên thị trường có nhiều loại vitamin chiết xuất thảo dược và thực phẩm chức năng được quảng cáo là có khả năng chữa ù tai, nhưng hiệu quả của chúng chưa được khoa học chứng minh.
Do đó, việc tự ý sử dụng các sản phẩm này không được khuyến khích và bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc hoặc thực phẩm chức năng nào để điều trị ù tai.[1]
Chưa có loại thuốc đặc trị nào có hiệu quả trong việc chữa khỏi ù tai
10Cách phòng ngừa ù tai
Có nhiều biện pháp bạn có thể thực hiện để giảm nguy cơ ù tai hoặc hạn chế làm trầm trọng thêm tình trạng này:
- Bảo vệ tai của bạn: khi tiếp xúc với tiếng ồn lớn, hãy sử dụng nút tai hoặc tai nghe chống ồn để giảm thiểu tác động lên tai.
- Tránh xa âm thanh: nếu có thể, hãy tránh xa các nguồn tiếng ồn lớn như công trường xây dựng, buổi hòa nhạc hoặc các sự kiện ồn ào khác.
- Hạn chế thời gian ở gần những âm thanh lớn: nếu không thể tránh hoàn toàn tiếng ồn, hãy cố gắng giảm thiểu thời gian tiếp xúc. Ví dụ, nếu bạn phải làm việc trong môi trường ồn ào, hãy nghỉ giải lao thường xuyên ở nơi yên tĩnh hơn.
- Hãy cẩn thận với tai nghe nhét tai: sử dụng tai nghe nhét tai hoặc tai nghe ở mức âm lượng vừa phải và hạn chế thời gian sử dụng.
- Bỏ thuốc lá: hút thuốc làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề về mạch máu, có thể góp phần gây ra ù tai.
- Bảo vệ sức khỏe tim mạch: duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên và kiểm soát huyết áp có thể giúp bảo vệ sức khỏe tim mạch và giảm nguy cơ ù tai.
- Giảm căng thẳng trong cuộc sống: căng thẳng có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng ù tai, vì vậy hãy tìm cách thư giãn và giảm căng thẳng như thiền, yoga hoặc các hoạt động khác mà bạn yêu thích.
- Kiểm tra tư thế đầu: duy trì tư thế đầu và cổ tốt có thể giúp giảm áp lực lên các cơ và dây thần kinh ở vùng đầu và cổ, có thể góp phần gây ra ù tai.[5]
Khi tiếp xúc với tiếng ồn lớn, hãy sử dụng tai nghe chống ồn
Hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa ù tai giúp bạn kiểm soát và giảm thiểu tác động của nó đến đời sống của mình. Nếu bạn thấy bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ để giúp những người khác hiểu rõ hơn về ù tai và cách bảo vệ thính giác của mình.
Nguồn tham khảo
Xem thêm 
