Ung thư lưỡi là một trong những bệnh lý ác tính ở vùng khoang miệng và hầu họng. Bệnh thường được phát hiện muộn do các triệu chứng mơ hồ. Cùng tìm hiểu về nguyên nhân, các cách điều trị và dấu hiệu phát hiện sớm ung thư lưỡi qua bài viết dưới đây nhé!
1Ung thư lưỡi là gì?
Ung thư lưỡi xảy ra khi các tế bào bất thường ở lưỡi bắt đầu phân chia và phát triển một cách không kiểm soát, tạo thành khối u.
Lưỡi có hai phần là phần trước lưỡi chiếm 2/3 chiều dài, phần gốc lưỡi chiếm 1/3 phần còn lại. Ung thư phần trước lưỡi thuộc cùng nhóm ung thư khoang miệng. Trong khi đó, ung thư phần gốc lưỡi thì lại thuộc nhóm ung thư hầu họng.
Ung thư lưỡi thường được phát hiện muộn do các triệu chứng biểu hiện rất mơ hồ, giống với viêm vùng lưỡi thông thường.
Sau khi điều trị ung thư lưỡi, cần phải theo dõi chặt chẽ để đề phòng tái phát. Ung thư lưỡi hay gặp ở người uống nhiều rượu bia hoặc hút thuốc lá.[1]
Ung thư lưỡi có thể là ung thư hầu họng cũng có thể là ung thư khoang miệng
2Nguyên nhân gây ung thư lưỡi
Thuốc lá: trong khói thuốc có chứa nitrosaminetác động đến niêm mạc lưỡi, gây ra những tổn thương lâu lành. Các tổn thương này nếu không được điều trị sẽ rất dễ chuyển thành ung thư.
Sử dụng thức uống có cồn nhiều: các thức uống này sẽ được chuyển hóa thành acetaldehyde. Đây là chất làm tổn thương DNA khiến cho tế bào không thể tự phục hồi. Chính điều này làm xuất hiện những tổn thương tiền ung thư và ung thư.
Virus HPV: virus này thường được phát hiện ở vùng niêm mạc, trong đó có niêm mạc lưỡi. HPV tồn tại nhiều năm gặp điều kiện thuận lợi sẽ kích thích sự phát triển mô bất thường của tế bào lưỡi đặc biệt là 1/3 sau lưỡi.
Chế độ ăn không lành mạnh: chế độ ăn thiếu vitamin, khoáng chất và các chất chống oxy hóa sẽ tạo điều kiện thuận lợi để hình thành những tổn thương tiền ung thư như vết loét, vết xơ chai, vết cứng.
Tiền sử gia đình: nếu gia đình có người mắc ung thư lưỡi thì sẽ có nguy cơ cao mắc bệnh hơn.
Đã bị một số bệnh ung thư trước đó: đặc biệt là ung thư đầu, mặt, cổ đã từng xạ trị hoặc ung thư biểu mô vảy ở các vùng khác dễ có nguy cơ mắc ung thư lưỡi.
Răng mọc không đúng vị trí: răng dễ làm tổn thương khoang miệng và lưỡi, hình thành nên những tổn thương tái đi, tái lại, dễ biến thành tổn thương tiền ung thư.
Vệ sinh răng miệng sai cách: làm cho virus, vi khuẩn tồn tại lâu trong khoang miệng, dễ gây tổn thương lâu lành, tạo điều kiện hình thành tế bào ung thư.
Giới tính nam: do nam giới hay hút thuốc lá và uống rượu nhiều hơn nữ giới.[2]
Một số nguyên nhân gây ung thư lưỡi
3Dấu hiệu ung thư lưỡi
Giai đoạn đầu ung thư lưỡi thường không rõ ràng, có thể nhầm lẫn với các bệnh lý khoang miệng khác.[2]
Một số dấu hiệu có thể gặp của ung thư lưỡi là:
- Đau họng, cảm giác có thứ gì đó mắc trong họng.
- Xuất hiện vết loét lâu lành ở lưỡi.
- Có mảng đỏ hoặc trắng trên lưỡi nhưng không mất đi theo thời gian.
- Có cảm giác tê trong miệng.
- Có cảm giác đau và bỏng rát ở vùng lưỡi.
- Đột nhiên phát hiện ra máu chảy từ lưỡi nhưng không có nguyên nhân nào tác động.
- Xuất hiện u cục bất thường ở vùng lưỡi sờ vào cứng, đau, không biến mất trong thời gian dài.[3]
Dấu hiệu sớm của ung thư lưỡi có thể là vết loét không lành
4Các giai đoạn của ung thư lưỡi
Phân loại theo tiêu chuẩn TNM nhằm đánh giá kích thước, di căn theo từng giai đoạn để đưa ra các phương án điều trị hiệu quả. Đây là tiêu chuẩn được sử dụng nhiều nhất trên thế giới. TNM là tiêu chuẩn đánh giá dựa theo:
- T là kích thước.
- N là số lượng hạch vùng di căn.
- M là di căn xa.
Dựa vào tiêu chuẩn TNM, người ta chia ung thư lưỡi thành các giai đoạn như:
- Giai đoạn tại chỗ: khối u phát triển một vùng nhất định ở lưỡi và chưa lan đến các khu vực lân cận.
- Giai đoạn tiến triển tại chỗ, tại vùng: khối u đã lan sang các cơ quan lân cận ở khoang miệng.
- Giai đoạn di căn xa: khối u theo máu hoặc hệ bạch huyết đến cơ quan như phổi, gan.
5Chẩn đoán ung thư lưỡi
Khám lâm sàng
Bác sĩ đánh giá lưỡi và khoang miệng để xác định các tổn thương như loét, u sùi, tìm nguyên nhân chảy máu. Nếu có định hướng đến ung thư, bác sĩ có thể yêu cầu các xét nghiệm khác để chẩn đoán chính xác.
Bác sĩ có thể thực hiện một số bài test để phát hiện sớm ung thư như:
- Sử dụng thuốc nhuộm toluidine: bác sĩ tiến hành bôi thuốc nhuộm vào bên trong miệng. Khi gặp tế bào bất thường thuốc nhuộm chuyển màu xanh đậm hơn.
- Dùng ánh sáng huỳnh quang: bác sĩ chiếu đèn huỳnh quang vào lưỡi. Khi gặp tế bào bất thường ánh sáng sẽ phản xạ vùng bình thường và vùng bất thường.
Ngoài ra, bác sĩ sẽ tiến hành đánh giá các chỉ số của cơ thể như cân nặng, nhịp tim, mạch, tìm các hạch cổ xung quanh.
Sinh thiết
Khi phát hiện các tổn thương nghi ngờ ung thư, bác sĩ tiến hành lấy mẫu tế bào để đánh giá xem có phải tế bào ung thư hay không, độ biệt hóa như thế nào, có phải nguồn gốc từ các tế bào lưỡi hay không.
Cần phải lưu ý rằng, sinh thiết chính là tiêu chuẩn vàng không thể thiếu để chẩn đoán ung thư lưỡi.
Nội soi
Trong trường hợp vẫn nghi ngờ tổn thương ở khoang miệng, bác sĩ có thể nội soi khoang miệng để quan sát rõ hơn.
Nội soi là phương pháp sử dụng một camera nhỏ và hệ thống ống đưa vào khoang miệng để cung cấp hình ảnh to hơn, sắc nét hơn, rất có tác dụng với các tổn thương nhỏ hoặc các tổn thương ở vị trí khó quan sát.
Các xét nghiệm khác
- Xét nghiệm máu: đánh giá tình trạng thiếu máu do ung thư tác động đến các cơ quan.
- Chẩn đoán hình ảnh: sử dụng các phương tiện như siêu âm, cắt lớp vi tính (CT-scanner), cộng hưởng từ (MRI) để đánh giá khối u đã di căn đến các cơ quan khác hay chưa.[4]
6Khi nào cần gặp bác sĩ?
Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ
Nếu có tình trạng viêm loét, u sùi, đau nhức hoặc chảy máu nhưng không khỏi trong vòng 2 tuần, bạn nên đến các cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị.
Ngoài ra, nếu có các biểu hiện như ăn uống không ngon miệng, nuốt nghẹn, gầy sút nhanh (lớn hơn 6kg/tháng) bạn cũng nên đến gặp bác sĩ để được chẩn đoán nguyên nhân sớm nhất.
Nơi điều trị bệnh ung thư lưỡi uy tín
Nếu gặp các dấu hiệu như trên, bạn có thể đến ngay các cơ sở y tế gần nhất, các bệnh viện chuyên khoa Tai mũi họng. Hoặc bất kỳ bệnh viện đa khoa nào tại địa phương để được thăm khám kịp thời.
Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:
- Tại Thành phố Hồ Chí Minh: Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Đại hocj Y Dược TP.HCM.
- Tại Hà Nội: Bệnh viện K, Bệnh viện Ung bướu Hà Nội, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.
7Cách điều trị ung thư lưỡi
Điều trị ung thư lưỡi giai đoạn sớm
Giai đoạn sớm là khi khối u có kích thước nhỏ hơn 4cm và chỉ nằm trong lưỡi chưa xâm lấn các cơ quan khác. Ở giai đoạn này, phẫu thuật là phương pháp được ưu tiên sử dụng để loại bỏ khối u.
Xạ trị cũng được sử dụng để bổ trợ cho phẫu thuật nhằm ngăn tế bào ung thư phát triển trở lại. Ngoài ra, xạ trị còn được dùng trước phẫu thuật trong trường hợp sức khỏe của người bệnh không cho phép phẫu thuật.
Điều trị ung thư lưỡi giai đoạn tiến triển
Ung thư lưỡi giai đoạn tiến triển là giai đoạn khối u có kích thước lớn hơn 4cm, đã xâm lấn đến các cơ quan lân cận trong khoang miệng và di căn hạch vùng.
Ở giai đoạn này các bác sĩ sẽ cân nhắc phối hợp các phương pháp để đạt được hiệu quả tốt nhất đối với người bệnh.
Phẫu thuật
Đây là phương pháp loại bỏ phần tế bào ung thư và một số tế bào khỏe mạnh quanh khối u nhằm đảm bảo đã loại bỏ hoàn toàn khối u.
Tùy thuộc vào kích thước và vị trí khối u, bác sĩ sẽ quyết định độ rộng vùng lưỡi cần phải cắt. Dựa vào kích thước lưỡi còn lại, bác sĩ có thể chỉ định tái tạo lưỡi để giúp người bệnh nâng cao chất lượng cuộc sống.
Ngoài ra, bác sĩ còn tiến hành loại bỏ các hạch bạch huyết khu vực đầu, cổ nhằm loại bỏ các tế bào ung thư ở trong hạch.
Sau phẫu thuật, bệnh nhân có thể gặp các biến chứng liên quan đến nhiễm trùng, chảy máu, ăn uống và thậm chí là cả thay đổi giọng nói.
Xạ trị
Xạ trị là phương pháp sử dụng chùm tia năng lượng cao để chiếu vào vùng tế bào ung thư nhằm loại bỏ hoặc ngăn chặn sự phát triển của chúng. Phương pháp này có thể làm tổn thương tế bào lành xung quanh khối u.
Phương pháp được sử dụng trong các trường hợp:
- Sử dụng đơn lẻ để điều trị.
- Kết hợp với hoá trị trong trường hợp không thể phẫu thuật hoặc sau khi đã phẫu thuật để ngăn ngừa tái phát.
- Dùng để điều trị giảm nhẹ.
Các tác dụng phụ có thể gặp của xạ trị là khô miệng, đau miệng, thay đổi vị giác.[5]
Dùng tia năng lượng cao để tiêu diệt tế bào
Hóa trị
Sử dụng thuốc để gây độc tế bào từ đó ngăn cản khối u phát triển, lý tưởng hơn là làm chết tế bào ung thư.
Hóa trị thường được sử dụng để hỗ trợ phẫu thuật hoặc dùng để điều trị khi các tế bào đã di căn xa đến các cơ quan như gan, phổi, não,...
Các tác dụng phụ có thể gặp của hoá trị là giảm khả năng miễn dịch của cơ thể, rụng tóc, khô da, nôn, buồn nôn.
Liệu pháp nhắm đích
Sử dụng các protein trên tế bào ung thư và coi nó như tín hiệu để nhận biết và tiêu diệt các tế bào ung thư. Phương pháp này đảm bảo không tiêu diệt các tế bào lành.
Thuốc hay được sử dụng cho phương pháp này là Cetuximab. Phương pháp này sử dụng cho các trường hợp bệnh nhân có bệnh thận hoặc không đáp ứng với điều trị hóa trị và xạ trị.
Liệu pháp miễn dịch
Đây là phương pháp kích thích hệ thống miễn dịch của cơ thể như các đại thực bào, các bạch cầu, các tế bào Langhans,... để chống lại và tiêu diệt các tế bào ung thư.
Phương pháp này thường được sử dụng nếu hoá trị không ngăn được tiến triển của tế bào ung thư. Các loại thuốc thường được sử dụng là Nivolumab và Pembrolizumab.
Lưu ý, các thuốc loại này chỉ được sử dụng tối đa trong vòng 2 năm.[5]
8Biện pháp phòng ngừa ung thư lưỡi
- Tuyệt đối không hút thuốc lá, nếu có thì nên bỏ thuốc càng sớm càng tốt.
- Hạn chế tối đa uống các thức uống có cồn.
- Tiêm đầy đủ vaccine HPV và thực hiện các biện pháp quan hệ tình dục an toàn.
- Xây dựng chế độ ăn lành mạnh: cung cấp nhiều rau xanh và trái cây để bổ sung chất xơ, vitamin và khoáng chất giúp tăng cường hệ miễn dịch hiệu quả.
- Vệ sinh răng miệng thường xuyên và đúng cách, nên sử dụng nước súc miệng để loại bỏ nhiều hơn các virus, vi khuẩn.
- Khám răng, miệng định kỳ 6 tháng/lần để phát hiện sớm các bệnh lý tiềm ẩn.[6]
Ung thư lưỡi là ung thư khó phát hiện ở giai đoạn đầu vì dễ nhầm lẫn với các bệnh lý răng miệng khác. Hy vọng, bài viết đã cung cấp cho bạn các kiến thức về ung thư lưỡi, đặc biệt là các dấu hiệu để phát hiện sớm bệnh lý này. Nếu thấy bài viết hữu ích, hãy chia sẻ cho người thân và bạn bè nhé!
Nguồn tham khảo
Xem thêm 
