Hăm tã: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách trị dứt điểm tại nhà

Việc chăm sóc làn da non nớt của con chưa bao giờ là điều dễ dàng, đặc biệt là khi tình trạng hăm tã xuất hiện khiến bé yêu đau rát, quấy khóc mỗi lần vệ sinh. Tìm hiểu ngay bài viết sau đây để biết cách xử lý đúng đắn khi bé bị hăm tã nhé!

1Hăm tã là gì?

Hăm tã là một dạng viêm da khu trú ở vùng mặc tã. Tình trạng này thường xuất hiện dưới dạng các mảng da đỏ tươi, căng bóng hoặc nổi mẩn tại các vị trí như mông, bẹn, đùi trên và bộ phận sinh dục.

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ rất dễ bị hăm tã vì cấu trúc da của bé mỏng hơn người lớn gấp nhiều lần. Hơn nữa, vùng da mặc tã thường xuyên bị ẩm ướt, độ pH thay đổi liên tục do tiếp xúc với chất thải, cộng với sự ma sát của tã giấy khiến hàng rào bảo vệ da dễ bị tổn thương. [1]

Hăm tã là một dạng viêm da khu trú ở vùng mặc tã

2Nguyên nhân bé bị hăm tã

Bé bị hăm tã thường đến từ nhiều yếu tố tác động lên vùng da mang tã, trong đó những nguyên nhân phổ biến nhất gồm:[2]

• Tiếp xúc với phân và nước tiểu quá lâu: Đây là nguyên nhân thường gặp nhất. Enzyme trong phân và khí amoniac từ nước tiểu tích tụ có thể gây kích ứng mạnh, khiến da bé đỏ rát và tổn thương nhanh hơn.
• Ma sát và chà xát từ tã: Tã quá chật hoặc chất liệu tã thô cứng cọ xát vào da bé mỗi khi cử động sẽ gây kích ứng.
• Nhiễm khuẩn hoặc nấm: Môi trường ẩm ướt, ấm áp trong tã là điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn và nấm men (đặc biệt là nấm Candida) phát triển mạnh.
• Da nhạy cảm: Trẻ bị chàm (eczema) hoặc viêm da cơ địa sẽ có nguy cơ bị hăm cao hơn.
• Thay đổi chế độ ăn: Khi bé bắt đầu ăn dặm hoặc thử món mới, tính chất phân thay đổi (thường lỏng hơn hoặc chua hơn) cũng dễ làm da vùng hậu môn bị kích ứng.

Các nguyên nhân phổ biến khiến bé bị hăm tã

3Phân biệt các loại hăm tã thường gặp

Bạn có thể dựa vào các đặc điểm sau đây để phân biệt các loại hăm tã thường gặp: [3]

4Dấu hiệu trẻ bị hăm tã

Khi bé bị hăm tã, cha mẹ thường dễ nhận biết qua những thay đổi rõ rệt ở làn da và hành vi như sau: [4]

• Da vùng mông, bẹn hoặc cơ quan sinh dục đỏ ửng hoặc xuất hiện mảng ban mà trước đó không có.
• Bé quấy khóc, tỏ ra khó chịu hoặc né tránh việc thay tã hay vệ sinh, đặc biệt khi vùng da đó bị chạm vào.
• Có thể thấy da bong nhẹ, sần đỏ nhỏ hoặc sẩn li ti, đôi khi hơi ẩm, rát.
• Một số bé có mùi hôi hoặc vùng da ẩm kéo dài, nhất là sau khi đi vệ sinh mà không được làm sạch ngay.
• Bé có thể đi vệ sinh nhiều lần trong ngày, khiến vùng da mang tã dễ bị kích ứng nhiều hơn nếu không thay tã kịp.

5Trẻ bị hăm tã có nguy hiểm không?

Đa phần các trường hợp hăm tã đều lành tính và có thể tự khỏi nếu ba mẹ chăm sóc đúng cách tại nhà.

Tuy nhiên, nếu tình trạng hăm kéo dài mà không được xử lý, vùng da tổn thương có thể bị bội nhiễm vi khuẩn hoặc nấm. Nghiêm trọng hơn, vi khuẩn từ vết loét có thể xâm nhập sâu gây nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc nhiễm trùng huyết (tuy hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm). [5]

6Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Ba mẹ nên đưa bé đến gặp bác sĩ ngay lập tức nếu thấy xuất hiện các dấu hiệu sau: [3]

• Tình trạng hăm tã kéo dài hơn 3 ngày mà không cải thiện.
• Vùng da đỏ lan rộng ra ngoài vùng tã, xuất hiện mụn mủ, phồng rộp hoặc lở loét, chảy dịch.
• Trẻ đau đớn nhiều, quấy khóc liên tục, bỏ bú hoặc ngủ không ngon giấc.
• Trẻ có kèm theo sốt, dù là sốt nhẹ.
• Nghi ngờ bé bị nhiễm nấm Candida hoặc nhiễm khuẩn.

7Cách điều trị hăm tã hiệu quả

Hăm tã là tình trạng viêm da phổ biến ở trẻ dưới 2 tuổi, bệnh thường lành tính có thể tự khỏi nếu bạn áp dụng quy tắc vàng ABCDE. Đây là phương pháp đơn giản, dễ ghi nhớ nhưng mang lại kết quả rõ rệt khi được thực hiện đúng trong điều trị hăm tã: [6]

A – Air (Thoáng khí): Không khí chính là yếu tố giúp vùng da tổn thương nhanh lành hơn. Cha mẹ nên cho bé nằm không mặc tã trong một khoảng thời gian mỗi ngày để da được khô thoáng tự nhiên và giảm ma sát khi bé cử động.

B – Barrier (Tạo lớp bảo vệ): Sau mỗi lần thay tã, hãy thoa một lớp kem chống hăm chứa kẽm oxit hoặc petrolatum. Lớp kem này hoạt động như một hàng rào bảo vệ, hạn chế tác động của độ ẩm và chất kích ứng trong phân, nước tiểu lên làn da nhạy cảm của bé.

C – Cleansing (Làm sạch): Khi da bé đang bị hăm, nên vệ sinh bằng nước ấm và khăn vải mềm, vệ sinh ngay sau mỗi lần trẻ đi vệ sinh. Tránh dùng khăn ướt có cồn hoặc hương liệu vì dễ làm da xót và kích ứng nặng hơn. Sau khi rửa, hãy thấm khô nhẹ nhàng thay vì chà xát.

D – Diaper (Tã lót): Nên thay tã thường xuyên, khoảng mỗi 2 - 3 giờ hoặc ngay sau khi bé đi tiêu. Hãy chọn loại tã thấm hút tốt, kích cỡ vừa vặn, không quá chật để vùng da bên dưới luôn được thông thoáng.

E – Education (Kiến thức): Cha mẹ cần hiểu đúng cách chăm sóc da cho trẻ. Không nên dùng phấn rôm vì có thể gây bít tắc lỗ chân lông và làm tình trạng viêm nặng hơn. Đồng thời, tránh các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng, đặc biệt là đắp lá hoặc thảo dược lên vùng da đang tổn thương.

Quy tắc vàng ABCDE nên áp dụng khi điều trị hăm tã

8Những sai lầm phổ biến cần tránh khi chăm trẻ bị hăm tã

Trong quá trình chăm sóc trẻ bị hăm tã, nhiều phụ huynh vì lo lắng mà vô tình thực hiện những biện pháp phản tác dụng, khiến tình trạng của bé kéo dài và khó cải thiện như: [7]

• Thoa quá nhiều phấn rôm: Khi tiếp xúc với mồ hôi hoặc nước tiểu, phấn rôm dễ vón cục và tạo môi trường cho vi khuẩn phát triển. Điều này không chỉ gây bít tắc da mà còn khiến vùng hăm kéo dài lâu hơn.
• Tự ý dùng kem bôi chứa corticoid: Nhiều cha mẹ lựa chọn các loại kem trộn, kem nhiều màu hoặc thuốc chứa corticoid với mong muốn da bé nhanh lành. Tuy nhiên, việc sử dụng mà không có chỉ định của bác sĩ có thể gây teo da, mỏng da và làm giảm khả năng đề kháng tự nhiên của da trẻ.
• Dùng khăn ướt có mùi thơm: Khăn ướt chứa hương liệu hoặc cồn dễ gây kích ứng mạnh trên vùng da đang tổn thương, làm bé đau rát và khiến vết hăm nặng thêm.
• Mặc tã quá chật: Việc cố định tã thật chặt để chống tràn sẽ làm tăng ma sát và giữ nhiệt, khiến vùng da bị hăm trở nên bí bách và đỏ rát nhiều hơn.

Thoa quá nhiều phấn rôm khiến vùng hăm lâu hết hơn

9Cách phòng ngừa hăm tã

Để phòng ngừa hăm tã, bạn nên thực hiện các biện pháp sau đây:

• Thay tã thường xuyên cho bé (trung bình 2 - 3 giờ/lần).
• Lau khô vùng kín hoàn toàn trước khi mặc tã mới.
• Sử dụng kem chống hăm hoặc kem dưỡng ẩm hàng ngày như một bước bảo vệ, ngay cả khi bé chưa bị hăm.
• Chọn các loại tã uy tín, màng đáy thoáng khí và thấm hút tốt.
• Tăng cường thời gian để da bé tiếp xúc với không khí mỗi ngày.

10Các câu hỏi thường gặp

Bé bị hăm tã bao lâu thì khỏi?

Hăm tã nhẹ thường cải thiện sau 1 – 3 ngày nếu chăm sóc đúng. Trường hợp nhiễm nấm hoặc vi khuẩn có thể kéo dài hơn và cần thuốc điều trị.

Hăm tã có lây không?

Hăm tã không phải bệnh truyền nhiễm, không lây từ trẻ này sang trẻ khác. Tuy nhiên, nhiễm nấm Candida có thể tái phát nếu vùng tã ẩm kéo dài.

Có nên dùng phấn rôm cho trẻ bị hăm tã?

Phấn rôm dễ gây bít tắc lỗ chân lông, làm hăm nặng hơn. Thay vào đó, nên dùng kem chống hăm chứa Zinc Oxide hoặc Petrolatum.

Hăm tã là vấn đề da liễu thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, nhưng hoàn toàn có thể cải thiện nhanh chóng nếu cha mẹ vệ sinh đúng cách, giữ vùng tã luôn khô thoáng và sử dụng kem chống hăm phù hợp. Nếu thấy bài viết hay, hãy chia sẻ ngay cho người thân và bạn bè cùng biết nhé!