Sỏi thận nên ăn gì và kiêng ăn gì? Lưu ý về chế độ ăn cho người bệnh

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa, kiểm soát và hỗ trợ điều trị sỏi thận hiệu quả. Hãy cùng tìm hiểu xem người bị sỏi thận nên ăn gì và kiêng ăn gì cùng những lưu ý trong chế độ ăn của người bệnh bị sỏi thận qua bài viết dưới đây.

Khi sỏi thận di chuyển trong đường tiết niệu sẽ gây ra cơn đau quặn thận

1Tầm quan trọng của chế độ dinh dưỡng với người bị sỏi thận

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò rất quan trọng trong việc phòng ngừa sỏi thận. Một chế độ dinh dưỡng hợp lý có thể giúp làm giảm nguy cơ hình thành sỏi thận mới. Không chỉ vậy, một số thực phẩm có thể giúp ngăn chặn sỏi thận lớn hơn hoặc thậm chí giúp thu nhỏ kích thước của sỏi.

Ngược lại, một số loại thực phẩm có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận, đặc biệt nếu tiêu thụ chúng ở mức độ cao hoặc không cân đối trong chế độ ăn hàng ngày.

2Sỏi thận nên ăn gì?

Nước

Thiếu nước là một trong những yếu tố nguy cơ chính hình thành sỏi thận với dấu hiệu nước tiểu sậm màu. Người bị sỏi thận nên cố gắng uống ít nhất 2 lít nước mỗi ngày để có thể đẩy nhanh quá trình đào thải viên sỏi ra khỏi cơ thể.[1].

Mỗi ngày nên uống ít nhất từ 2 lít nước để ngăn ngừa sỏi thận

Nước chanh

Uống nước chanh mỗi ngày không chỉ giúp giảm nguy cơ hình thành sỏi thận mà còn cung cấp một lượng lớn vitamin C, giúp ức chế sự phát triển của vi khuẩn và tăng cường hệ miễn dịch cho cơ thể.

Nước chanh ngăn ngừa sự hình thành sỏi thận

Giấm táo

Tương tự như húng quế, giấm táo cũng chứa thành phần acid acetic giúp làm tan sỏi, giảm nguy cơ hình thành sỏi thận và có thể giúp làm dịu cơn đau do sỏi gây ra. Theo một nghiên cứu trong phòng thí nghiệm thấy giấm táo có hiệu quả trong việc giúp giảm sự hình thành sỏi thận. [2]

Để đạt được hiệu quả, hãy sử dụng 2 muỗng canh giấm táo pha cùng 180 - 250 ml nước tinh khiết và uống cả ngày. Tuy nhiên, không nên sử dụng quá nhiều vì giấm táo có thể dẫn đến hạ kali huyết và tăng nguy cơ loãng xương.

Giấm táo giúp làm tan sỏi thận

Nước ép cần tây

Trong các bài thuốc cổ truyền, cần tây là một loại thuốc lợi tiểu tự nhiên và giảm đau giúp bạn loại bỏ các độc tố ra khỏi cơ thể, góp phần ngăn ngừa sự hình thành của sỏi thận. [3]

Vì vậy, bạn hãy xay nhuyễn một hoặc nhiều cọng cần tây với nước và uống ít nhất một ly nước ép cần tây mỗi ngày để có thể loại bỏ sỏi thận.

Nước ép cần tây giúp lợi tiểu

Nước ép quả lựu

Nước ép lựu được sử dụng để cải thiện chức năng thận, đẩy sỏi và các chất độc khác ra khỏi cơ thể. [4]

Ngoài ra, lựu còn có đặc tính chống oxy hóa cao, cao hơn cả vitamin E giúp giữ cho chức năng thận khỏe mạnh, làm giảm nồng độ acid trong nước tiểu và ngăn ngừa sỏi thận phát triển. [5]

Nước ép lựu cải thiện chức năng thận

Nước luộc đậu thận

Nước luộc đậu thận là nước dùng từ đậu thận nấu chín - món ăn truyền thống ở Ấn Độ được sử dụng để cải thiện chức năng của thận và hệ tiết niệu. Lọc nước luộc đậu này và uống vài ly trong ngày giúp làm tan và đào thải sỏi ra khỏi cơ thể. [6]

Nước luộc đậu thận giúp làm tan và đào thải sỏi

Nước ép rễ cây bồ công anh

Một nghiên cứu cho thấy, taraxasterol có trong bồ công anh có hiệu quả trong việc ngăn ngừa sự hình thành sỏi thận, tăng sản xuất nước tiểu và cải thiện các vấn đề tiêu hóa. [7]

Bạn có thể sử dụng 3 đến 4 cốc bồ công anh trong ngày như một loại trà hoặc có thể sử dụng tươi bằng cách ép nước, thêm vỏ cam, gừng và táo để giúp hương vị ngon và dễ uống hơn.

Sử dụng 3-4 cốc nước bồ công anh giúp ngăn ngừa hình thành sỏi

Nước ép cỏ lúa mì

Cỏ lúa mì có chứa các hợp chất làm tăng lưu lượng nước tiểu, cho phép sỏi đi qua dễ dàng hơn và giảm nguy cơ phát triển sỏi thận. Hơn thế nữa, các chất dinh dưỡng và chất chống oxy hóa cao trong nước ép cỏ lúa mì giúp làm sạch đường tiết niệu và thận. [8]

Bạn có thể bắt đầu uống nước ép cỏ lúa mì với lượng nhỏ và tăng dần đến tối đa 240ml mỗi ngày để ngăn ngừa các tác dụng phụ.

Nước ép cỏ lúa mì giúp làm sạch đường tiết niệu

Rau ngổ (rau om)

Theo Y học cổ truyền, rau ngổ (rau om) thường có vị cay, hơi chát và mùi thơm, có công dụng lợi tiểu, giảm co thắt cơ trơn, giãn mạch máu, tăng lọc ở cầu thận. Do đó, dùng rau ngổ làm tăng lưu lượng nước tiểu, tạo điều kiện cho sỏi thận dễ dàng bị đào thải ra ngoài cơ thể. [9]

Rau ngổ làm tăng lưu lượng nước tiểu, giúp sỏi thận dễ dàng bị đào thải

3Sỏi thận kiêng ăn gì?

Hạn chế thực phẩm có hàm lượng oxalat cao

Oxalate là một hợp chất tự nhiên có trong nhiều loại thực phẩm. Khi oxalate kết hợp với canxi trong nước tiểu sẽ làm tăng nguy cơ hình thành sỏi canxi oxalate, loại sỏi thận phổ biến nhất.

Do đó, bệnh nhân mắc sỏi thận nên loại bỏ khỏi chế độ ăn uống những thực phẩm chứa hàm lượng cao oxalat như rau bina, quả mọng, socola, củ cải đường, trà và các loại hạt.[10]

Tránh ăn nhiều muối

Tiêu thụ quá nhiều muối trong chế độ ăn có thể làm tăng lượng canxi trong nước tiểu, dẫn đến nguy cơ cao hình thành sỏi canxi. Đồng thời, việc giảm muối trong khẩu phần ăn không chỉ giúp giảm nguy cơ sỏi thận mà còn hỗ trợ kiểm soát huyết áp hiệu quả.[11]

Tiêu thụ quá nhiều muối có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi canxi

Tránh bổ sung vitamin C liều cao

Vitamin C có thể chuyển hóa thành oxalate trong cơ thể và oxalate là một trong những thành phần chính của sỏi thận. Việc bổ sung vitamin C ở liều cao, đặc biệt là dưới dạng thực phẩm chức năng, có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi canxi oxalate.[10]

Thay vào đó, bạn nên lấy vitamin C từ các nguồn thực phẩm tự nhiên và không sử dụng liều cao mà không có chỉ định của bác sĩ.

Giảm thực phẩm chứa protein động vật

Protein động vật như thịt đỏ, gia cầm, cá và trứng có thể làm tăng nồng độ axit uric và canxi trong nước tiểu, làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận. Do đó, người bị sỏi thận nên giảm lượng protein động vật trong chế độ ăn và thay thế bằng nguồn protein từ thực vật như đậu, đậu hũ và các loại hạt.[10]

Protein động vật có thể làm tăng nồng độ axit uric, dẫn đến hình thành sỏi thận

Tránh các loại nước có gas

Nước ngọt có gas, đặc biệt là những loại chứa axit phosphoric, có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận. Ngoài ra, nước ngọt có gas cũng chứa nhiều đường, làm tăng thêm nguy cơ sỏi thận. Vì vậy, người bệnh nên tránh hoặc hạn chế tiêu thụ các loại nước này.

Các loại nước ngọt có gas sẽ làm tăng nguy cơ hình thành sỏi

Thực phẩm chứa nhiều kali

Mặc dù kali là một khoáng chất cần thiết cho cơ thể, nhưng đối với người bị sỏi thận, đặc biệt là những người có vấn đề về chức năng thận, cần thận trọng với lượng kali tiêu thụ. Thực phẩm giàu kali như chuối, cam, khoai tây và rau lá xanh có thể gây áp lực thêm cho thận nếu tiêu thụ quá nhiều.

Đường và các loại đồ ăn ngọt

Đường, đặc biệt là fructose, có thể làm tăng nồng độ oxalate và canxi trong nước tiểu, dẫn đến nguy cơ hình thành sỏi thận. Các loại đồ ăn ngọt như bánh kẹo, nước ngọt và đồ tráng miệng chứa nhiều đường cần được hạn chế trong chế độ ăn của người bị sỏi thận.

Đường có thể làm tăng nồng độ oxalate và canxi trong nước tiểu

Thức ăn nhiều dầu mỡ

Thực phẩm chứa nhiều dầu mỡ, đặc biệt là các loại mỡ động vật và thực phẩm chiên rán, có thể gây khó khăn cho quá trình tiêu hóa và ảnh hưởng đến chức năng thận. Ngoài ra, chế độ ăn giàu chất béo bão hòa có thể dẫn đến tăng cân và béo phì, làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận.

Rượu bia, thuốc lá, trà, cà phê

Người bị sỏi thận cũng nên kiêng rượu bia, thuốc lá, trà và cà phê vì những nguyên nhân sau:

• Rượu bia: Rượu bia có thể làm tăng nồng độ axit uric trong cơ thể, dẫn đến hình thành sỏi thận. Ngoài ra, rượu cũng có thể gây mất nước, làm tăng nguy cơ sỏi.
• Thuốc lá: Hút thuốc lá làm suy giảm chức năng thận và có thể góp phần vào sự phát triển của sỏi thận.
• Trà và cà phê: Mặc dù có chứa oxalate, lượng oxalate trong trà và cà phê có thể không quá cao, nhưng người bị sỏi thận nên tiêu thụ một cách hạn chế và không nên uống quá nhiều. Các đồ uống chứa caffeine như cà phê có thể gây mất nước, làm tăng nguy cơ hình thành sỏi.

Rượu bia sẽ làm tăng axit uric dẫn đến hình thành sỏi thận

4Khi nào cần thăm khám bác sĩ?

Khi có một trong các triệu chứng của bệnh sỏi thận như đau quặn, tiểu buốt, tiểu rát, tiểu ra máu,… bạn nên đến thăm khám bác sĩ sớm nhất để có thể thực hiện các bài test chẩn đoán bệnh sỏi thận.

Các xét nghiệm bệnh sỏi thận

• Xét nghiệm hình ảnh: Chụp X-quang, chụp CT và siêu âm giúp bác sĩ có thể đánh giá được kích thước, hình dạng, vị trí và số lượng sỏi thận của bạn.
• Xét nghiệm máu: Cho biết thận của bạn đang hoạt động như thế nào, kiểm tra tình trạng nhiễm trùng và tìm kiếm các vấn đề sinh hóa có thể dẫn đến sỏi thận.
• Xét nghiệm nước tiểu: Cho biết các dấu hiệu nhiễm trùng và kiểm tra các chất hình thành sỏi thận.

Xét nghiệm máu là một trong các phương pháp chẩn đoán sỏi thận

Địa chỉ khám và điều trị bệnh sỏi thận

Nếu đến bệnh viện để làm các xét nghiệm về bệnh sỏi thận, bạn nên tham khảo các bệnh viện lớn như:

• Tại thành phố Hồ Chí Minh: Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, Bệnh viện Chợ Rẫy, Phòng khám Đại học Y Phạm Ngọc Thạch, Bệnh viện Nhân dân 115, Bệnh viện Bình Dân,...
• Tại thành phố Hà Nội: Bệnh viện Trung ương quân đội 108, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, Bệnh viện Thận Hà Nội.

5Lưu ý chế độ ăn cho người bị sỏi thận

Một chế độ ăn uống đúng cách có thể giúp làm chậm quá trình hình thành sỏi và cải thiện tốt tình trạng bệnh. Do đó, người bệnh bị sỏi thận cần lưu ý một số vấn đề sau:[12]

• Uống đủ nước mỗi ngày.
• Ăn trái cây họ cam quýt.
• Hạn chế tiêu thụ protein động vật.
• Ăn ít muối, đường và các sản phẩm có chứa hàm lượng fructose cao.
• Tránh thực phẩm và đồ uống có chứa nhiều oxalat và phosphat.
• Hạn chế tiêu thụ rượu bia.

Uống đủ nước mỗi ngày sẽ làm giảm nguy cơ hình thành sỏi thận

6Lời khuyên dành cho người bị sỏi thận

Bên cạnh chế độ dinh dưỡng phù hợp, thay đổi lối sống cũng như chăm sóc sức khỏe đúng cách sẽ giúp cải thiện bệnh lý sỏi thận như sau:

• Duy trì cân nặng hợp lý: Béo phì là một yếu tố nguy cơ của sỏi thận. Duy trì cân nặng hợp lý thông qua chế độ ăn uống lành mạnh và tập thể dục đều đặn sẽ giúp giảm nguy cơ tái phát sỏi.
• Tập thể dục đều đặn: Hoạt động thể chất thường xuyên giúp duy trì sức khỏe tổng thể và hỗ trợ chức năng thận. Tuy nhiên, tránh tập thể dục quá mức gây mất nước, vì điều này có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi.
• Kiểm soát đường huyết: Tiểu đường có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận do các yếu tố như sự thay đổi trong chế độ ăn uống và khả năng lọc của thận. Đảm bảo duy trì mức đường huyết ổn định thông qua chế độ ăn uống lành mạnh, tập luyện thể dục và theo dõi thường xuyên.
• Kiểu soát nồng độ cholesterol: Mức cholesterol cao có thể dẫn đến các vấn đề về tim mạch và ảnh hưởng đến chức năng thận. Giảm cholesterol thông qua chế độ ăn ít chất béo bão hòa, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và tăng cường hoạt động thể chất có thể hỗ trợ sức khỏe thận và giảm nguy cơ hình thành sỏi thận.
• Dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ: Nếu bác sĩ đã kê đơn thuốc để điều trị sỏi thận hoặc các vấn đề liên quan, hãy tuân thủ chính xác liều lượng và lịch trình sử dụng.

Duy trì cân nặng hợp lý sẽ giúp giảm nguy cơ tái phát sỏi thận

Hy vọng bài viết trên giúp bạn có thêm nhiều thông tin về chế độ dinh dưỡng khi bị sỏi thận. Hãy chia sẻ bài viết đến người thân và bạn bè nếu cảm thấy hữu ích nhé!