Gãy xương hàm: Nguyên nhân, xử trí, các phương pháp điều trị

Gãy xương hàm là loại gãy xương thường gặp ở vùng đầu mặt, chỉ đứng sau gãy xương mũi. Gãy xương hàm có thể gây ra nhiều biến chứng cấp tính nguy hiểm và di chứng lâu dài nếu không được điều trị kịp thời. Hãy tìm hiểu rõ hơn về nguyên nhân, cách xử trí gãy xương hàm qua bài viết dưới đây nhé!

1Gãy xương hàm là gì?

Xương hàm là một cặp xương chắc khỏe bao gồm xương hàm trên và xương hàm dưới, nằm ở phía trước, bên dưới của mặt. Xương hàm có hình dạng gần giống hai chữ U úp vào nhau.

Các đặc điểm trên giúp xương hàm thực hiện được chức năng quan trọng nhất là cắn và nhai thức ăn. Ngoài ra, xương hàm còn giúp định hình khuôn mặt, bảo vệ cấu trúc bên trong miệng...

Gãy xương hàm xảy ra khi có một lực tác động mạnh làm xương hàm mất đi tính liên tục vốn có. Gãy xương hàm được phân loại dựa vào nhiều tính chất khác nhau:

• Theo vị trí gãy: gãy cằm, gãy góc hàm, gãy ngành lên.
• Theo mức độ tổn thương: đơn giản hoặc phức tạp.
• Theo sự liên quan đến ổ răng: gãy thân xương hoặc gãy xương ổ răng.[1]

Gãy xương hàm xảy ra khi có lực mạnh tác động vào làm mất tính liên tục của xương

2Nguyên nhân gây gãy xương hàm

Nguyên nhân phổ biến nhất gây ra gãy xương hàm là do chấn thương, lực tác động vào xương hàm có thể trực tiếp hoặc gián tiếp. Một số trường hợp có thể dẫn đến gãy thương hàm thường gặp:

• Ẩu đả, đánh nhau.
• Tai nạn nghề nghiệp.
• Tai nạn giao thông
• Chấn thương thể thao.
• Té ngã.
• Sự cố trong nha khoa, y tế.[2]

Đánh nhau, ẩu đả là một trong những nguyên nhân gãy xương hàm phổ biến nhất

3Triệu chứng gãy xương hàm

Gãy xương hàm thường sẽ gây ra cảm giác rất đau, đặc biệt là khi người bệnh cử động miệng. Khi xương hàm dưới bị gãy, người bệnh có thể gặp khó khăn khi ngậm kín miệng hoặc há miệng ra to.

Ngoài ra, tùy vào vị trí xương hàm bị gãy, người bệnh có thể xuất hiện một số triệu chứng kèm theo khác dưới đây:

• Chảy máu mũi, miệng.
• Bầm tím và sưng bên hàm, cằm hoặc má.
• Răng có thể sứt mẻ hoặc lung lay.
• Khó thở, nghẹt thở.
• Đau tai.
• Tê hoặc mất cảm giác tại một vùng ở mặt.[3]

Triệu chứng nổi bật nhất của gãy xương hàm là cảm giác đau dữ đội vùng hàm

4Biến chứng gãy xương hàm

Vì xương hàm thuộc vùng đầu mặt, có liên quan đến nhiều dây thần kinh, mạch máu và đường thở nên khi gãy có thể gây ra nhiều biến chứng cấp tính nguy hiểm như: chảy máu khó cầm, tắc nghẽn đường thở, choáng do đau, chấn thương sọ não.

Ngoài ra, gãy xương hàm có thể để lại nhiều di chứng lâu dài:

• Biến dạng khuôn mặt.
• Giảm hoặc mất thị lực.
• Sụp mi mắt.[4]

Gãy xương hàm có thể để lại di chứng biến dạng mặt

5Chẩn đoán gãy xương hàm

Lâm sàng

Trước tiên bác sĩ sẽ hỏi quá trình xảy ra gãy xương của người bệnh rồi tiến hành thăm khám lâm sàng bằng cách quan sát các vết thương, vết bầm tím và biến dạng quai hàm... Sau đó, bác sĩ có thể đề nghị người bệnh cắn chặt răng để kiểm tra răng có thẳng hàng hay không.[5]

Các kỹ thuật hình ảnh

Sau khi đã khám lâm sàng và nghi ngờ gãy xương hàm, bác sĩ sẽ chỉ định chụp phim X-quang vùng xương hàm để chẩn đoán xác định.

Ngoài ra, trong một số trường hợp hình ảnh gãy xương trên phim X-quang không được rõ ràng, bác sĩ có thể yêu cầu chụp thêm hình ảnh CT (chụp cắt lớp vi tính) để xác định rõ mức độ và vị trí chỗ gãy.

X-quang là phương tiện chẩn đoán gãy xương hàm hiệu quả, nhanh chóng

6Khi nào cần gặp bác sĩ

Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Khi xảy ra chấn thương vùng xương hàm và bạn có những triệu chứng gãy xương hàm kể trên, hãy đi gặp bác sĩ nhanh chóng để được chẩn đoán và điều trị sớm.

Lưu ý: một số trường hợp có các biểu hiện sau chấn thương xương hàm như khó thở, sốc do đau, chảy máu lượng nhiều không thể cầm, chấn thương vùng cột sống... cần được cấp cứu ngay lập tức.[5]

Gọi cứu thương ngay khi gặp người tai nạn gãy xương hàm

Địa chỉ khám và điều trị gãy xương hàm

Sau khi bị chấn chấn thương và có nguy cơ gãy xương hàm, bạn hãy nhanh chóng đi đến cơ sở y tế gần nhất hoặc bất kỳ bệnh viện đa khoa nào tại địa phương để được thăm khám kịp thời.

Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:

• Tp. Hồ Chí Minh: Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Đại học Y Dược.
• Hà Nội: Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện Lão khoa Trung ương, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.

7Điều trị gãy xương hàm

Sơ cứu gãy xương hàm

Ngay khi nghi ngờ gãy xương hàm, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế gần nhất để được xử trí. Tuy nhiên, trước tiên phải đảm bảo sơ cứu người bệnh đúng cách khi chuyển người bệnh đi.

Với mục đích giảm đau, giảm biến chứng chảy máu và nghẹt thở thì nguyên tắc là phải cố định hàm gãy. Tốt nhất hãy dùng băng sạch quấn từ hàm vòng lên đầu để cố định xương hàm nhưng băng quấn này phải dễ dàng tháo ra khi người bệnh muốn nôn.

Trong trường hợp không thể tìm ra băng quấn hoặc đồ vật tương tự tại hiện trường, người bệnh hoặc người trợ giúp có thể giữ hàm bằng tay.[2]

Bạn có thể quấn băng vòng từ cằm lên đầu để cố định xương hàm

Điều trị bảo tồn

Nếu xương hàm gãy ở mức độ nhẹ thì xương có thể tự liền lại. Người bệnh chỉ cần được quấn băng để cố định hàm và có thể sử dụng thêm thuốc giảm đau nếu cần.

Điều trị quan trọng lúc này đó chính là giảm các tác động vào vùng đầu mặt và ăn thức ăn mềm để hạn chế động tác nhai.

Phẫu thuật

Phẫu thuật hàm mặt có thể được thực hiện trong trường hợp gãy xương nặng hoặc trung bình. Hàm bị gãy sẽ được cố định lại bằng cách nối với răng của hàm đối diện kéo dài từ 6 - 8 tuần để chờ xương liền.

Phẫu thuật được thực hiện trong trường hợp gãy xương hàm mức độ nặng

Chăm sóc sau phẫu thuật

Dưới đây là một số phương pháp để hỗ trợ quá trình hồi phục xương, giảm triệu chứng đau và hạn chế để lại di chứng:

• Chế độ ăn lỏng, uống nước qua ống hút.
• Dùng nước súc miệng thay thế đánh răng.
• Chườm đá lên hàm bị sưng đau.
• Dùng thuốc giảm đau kháng viêm.
• Dùng tay đỡ hàm khi ngáp hoặc hắt xì.[3]

8Phòng tránh gãy xương hàm

Gãy xương hàm thường xảy ra trong các tai nạn ngoài ý muốn, tuy nhiên chúng ta có thể giảm thiểu khả năng gãy xương hàm xảy ra bằng cách:

• Đội mũ bảo hiểm đảm bảo chất lượng khi tham gia giao thông.
• Thắt dây an toàn khi đi xe ô tô.
• Đeo miếng bảo vệ miệng khi tham gia các môn thể thao, vận động nguy hiểm.
• Đội mũ bảo hộ khi làm việc ở những nơi nguy cơ chấn thương vùng đầu mặt.[3]

Đội mũ bảo hiểm để bảo vệ bạn khỏi những chấn thương

Gãy xương hàm nếu ở mức độ nhẹ thì có thể tự lành, trong trường hợp nặng sẽ cần được can thiệp phẫu thuật và có thể để lại nhiều di chứng lâu dài. Vì vậy, hãy cùng chia sẻ bài viết tới những người thân yêu của bạn để cùng nhau tìm hiểu và biết cách sơ cứu, phòng tránh gãy xương hàm bạn nhé!