Ung thư mũi xoang: Nguyên nhân, dấu hiệu và biện pháp phòng ngừa

Ung thư mũi xoang ngày càng trở nên phổ biến, với biểu hiện chảy mũi, nghẹt mũi kéo dài. Cùng tìm hiểu về nguyên nhân, cách phát hiện sớm để điều trị bệnh hiệu quả qua bài viết dưới đây!

1Ung thư mũi xoang là gì?

Khối u mũi xoang là sự xuất hiện các khối bất thường phát triển bên trong mũi và khoang mũi. U mũi xoang có thể được chia thành hai loại: u mũi và u xoang tuỳ thuộc vào vị trí của khối u.

Những khối u này có thể lành tính, chỉ to lên mà không có các tế bào ác tính gây tình trạng xâm lấn và di căn. Tuy nhiên, chúng cũng có thể là những khối u có tế bào ác tính, gọi là ung thư mũi xoang. Các khối ung thư phát triển nhanh về kích thước và gây xâm lấn vùng xung quanh.

Bài viết này chúng tôi chủ yếu quan tâm đến ung thư mũi xoang bao gồm các nguyên nhân, dấu hiệu bệnh, từ đó, giúp người đọc biết cách điều trị và phòng bệnh hiệu quả.

Ung thư mũi xoang là sự phát triển các khối u ác tính trong khoang mũi và xoang vùng mặt

2Nguyên nhân

Ung thư mũi xoang hình thành do sự đột biến gen của các tế bào vùng mũi họng. Các tế bào bất thường có tốc độ tăng trưởng nhanh chóng hơn so với các tế bào bình thường. Tế bào ung thư nhân lên xâm lấn ra vùng lân cận và có thể di căn đến các cơ quan khác của cơ thể.

Một số yếu tố làm gia tăng nguy cơ đột biến gen bao gồm:

• Hút thuốc và hút thuốc thụ động: Khói thuốc có hơn 70 chất hóa học có nguy cơ gây các loại bệnh ung thư khác nhau. Do đó, những người hút thuốc lá và người hút thuốc lá thụ động có nguy cơ cao xuất hiện đột biến gen gây ung thư mũi họng.[1]
• Ô nhiễm không khí: Ô nhiễm không khí gây ảnh hưởng đến các tế bào đường thở, đặc biệt là các tế bào vùng mũi - cửa ngõ không khí đi vào hệ hô hấp, từ đó làm gia tăng nguy cơ đột biến gen và gây ung thư mũi họng.
• Môi trường làm việc độc hại: Những người làm việc thường xuyên tiếp xúc với nhiều loại hoá chất, khói bụi, chất kích thích gây ảnh hưởng đến các tế bào vùng mũi xoang.
• Nhiễm virus HPV: HPV (Human Papillomavirus) có nhiều chủng có yếu tố nguy cơ cao gây bệnh ung thư, thường gặp 2 type là HPV 16 và HPV 18. Virus này gây tình trạng u nhú ở người và thường được tìm thấy có liên quan đến bệnh ung thư đường sinh dục. [2]
• Tiền sử gia đình: Một số người bệnh có gen đột biến được di truyền từ cha hoặc mẹ của họ. Tuy nhiên, tỷ lệ này không nhiều mà các đột biến gen thường xuất hiện trong suốt cuộc đời do yếu tố bên ngoài tác động. Yếu tố gia đình có thể do những người sống trong cùng điều kiện có nguy cơ mắc bệnh giống nhau.[3]

Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ ung thư mũi xoang

3Dấu hiệu ung thư mũi xoang

Ở giai đoạn đầu, bệnh thường ít biểu hiện triệu chứng, khối ung thư chưa gây ảnh hưởng nhiều đến đường thở nên người bệnh thường khó phát hiện được bệnh. Tuy nhiên, các triệu chứng sẽ dần trở nên nghiêm trọng hơn, lúc này bệnh đã chuyển sang giai đoạn muộn.

Các triệu chứng của bệnh thường do khối u gây bít tắc đường mũi và chèn ép cấu trúc lân cận. Tùy vào vị trí, kích thước và số lượng khối u, bệnh có thể biểu hiện một số dấu hiệu dưới đây:

• Đau vùng mũi do khối u chèn ép các dây thần kinh vùng mũi.
• Tắc nghẹt mũi, có thể tắc 1 hoặc cả 2 bên mũi.
• Chảy mũi kéo dài: Dịch mũi nhầy chảy ra từ cửa mũi trước hoặc chảy dọc theo thành họng kéo dài gây khó chịu. Dịch mũi có thể kèm theo mủ nhầy, mùi hôi.
• Chảy máu mũi: Cùng với sự tăng nhanh về số lượng, các tế bào còn phá hủy mạch máu xung quanh gây tình trạng chảy máu mũi bất thường.
• Đau tai, ù tai: Đường mũi và tai của cơ thể được nối thông với nhau. Khối u chèn ép vùng mũi xoang làm tăng áp lực trong hệ thống tai giữa, gây đau tai, ù tai.
• Mất khứu giác: Tế bào ác tính phát triển lấn át tế bào lành, làm mất đi khả năng nhận biết mùi hoặc gây rối loạn khứu giác. Người bệnh có thể không ngửi được hoặc ngửi thấy những mùi lạ, khó chịu.
• Đau vùng hốc mắt, chảy nước mắt.
• Ung thư xoang hàm gây lung lay răng hàm trên ở bên tương ứng.
• Nhìn thấy hoặc sờ thấy khối u ở hốc mũi hay khoang miệng khi soi gương.

Ung thư mũi gây chảy mũi, nghẹt mũi và mất khứu giác kéo dài

4Tiên lượng

Ở mỗi giai đoạn, ung thư mũi xoang có biểu hiện khác nhau và tiên lượng cũng như các điều trị khác nhau. Ung thư được chia làm 4 giai đoạn chính, bao gồm:

• Giai đoạn I: Khối u chỉ giới hạn ở niêm mạc khoang mũi hoặc các xoang vùng hàm mặt.
• Giai đoạn II: Khối u đã xâm lấn vào các thành phần khác trong khoang mũi và các xoang.
• Giai đoạn III: Tế bào ác tính đã xâm lấn vào các xương vùng hốc mũi và các bản xương của xoang. Hoặc ung thư đã di căn vào hạch khu vực lân cận.
• Giai đoạn IV: Ung thư di căn đến cơ quan khác trong cơ thể hoặc các hạch xa vùng mũi họng.

Bệnh nếu không được phát hiện và chẩn đoán sớm để điều trị can thiệp kịp thời sẽ tiến triển nhanh chóng và di căn đến các cơ quan khác của cơ thể. [4]

5Cách chẩn đoán sớm ung thư mũi xoang

Chẩn đoán ung thư mũi xoang cần kết hợp các triệu chứng lâm sàng giúp gợi ý bệnh và các xét nghiệm cần thiết. Người bệnh cần mô tả các triệu chứng bệnh, thời gian xuất hiện bệnh và diễn biến bất thường. Qua đó, bác sĩ sẽ định hướng nguyên nhân gây bệnh và chỉ định các xét nghiệm phù hợp. [4]

Dấu hiệu lâm sàng và tiền sử bệnh

Ngoài việc thăm khám các triệu chứng lâm sàng, bác sĩ cần biết thêm về tiền sử gia đình nếu bạn có người thân mắc bệnh ung thư liên quan đến vùng mũi họng. Sau đó, bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết để chẩn đoán xác định bệnh.

Khám lâm sàng và kết hợp hỏi bệnh để định hướng bệnh ung thư mũi xoang

Nội soi tai mũi họng

Nội soi tai mũi họng là biện pháp sử dụng ống có gắn đèn và camera để quan sát trực tiếp khối u trong mũi của người bệnh. Bằng phương pháp này, bác sĩ có thể đánh giá số lượng, kích thước, hình dạng khối u và mức độ chèn ép đường thở.

Nội soi giúp quan sát trực tiếp khối u bên trong mũi

Sinh thiết

Sinh thiết khối u được thực hiện kết hợp trong lúc nội soi, thường sử dụng kim nhỏ để lấy một phần cấu trúc khối u. Bác sĩ chuyên khoa giải phẫu bệnh sẽ tìm kiếm sự có mặt của các tế bào ung thư để xác định khối u đó lành hay ác tính và là loại ung thư nào.

Chẩn đoán hình ảnh

Các biện pháp chẩn đoán hình ảnh như chụp cắt lớp vi tính (CT-scanner), cộng hưởng từ (MRI) hay X-quang giúp đánh giá cấu trúc mũi xoang và sự xâm lấn hoặc di căn ra xung quanh. Từ kết quả hình ảnh thu được, bác sĩ lâm sàng sẽ chẩn đoán giai đoạn bệnh và quyết định biện pháp điều trị phù hợp.

Chụp cắt lớp vi tính đánh giá mức độ xâm lấn và di căn của khối u

6Khi nào cần gặp bác sĩ

Dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Khi có các dấu hiệu bất thường dưới đây, bạn nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được khám và chẩn đoán bệnh sớm.

• Chảy mũi kéo dài, có thể kèm chảy mủ, mùi hôi hoặc chảy mũi lệch 1 bên.
• Chảy máu mũi bất thường, tái phát nhiều đợt.
• Đau vùng hốc mũi và xoang vùng mặt.
• Nghẹt tắc mũi kéo dài, thường chỉ một bên mũi.
• Mất khứu giác.
• Đau nhức mắt, chảy nước mắt, nhìn mờ.

Bạn nên đến gặp bác sĩ khi có các dấu hiệu nghi ngờ bệnh ung thư mũi xoang

Nơi khám chữa ung thư mũi xoang

Khi có dấu hiệu nghi ngờ, bạn có thể đến các cơ sở y tế gần nhất, các phòng khám hay bệnh viện chuyên khoa Tai mũi họng hoặc các bệnh viện đa khoa tại địa phương để được thăm khám kịp thời.

Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:

• Tại Tp. Hồ Chí Minh: Bệnh viện Tai mũi họng Tp. Hồ Chí Minh, Bệnh viện Ung bướu TP. Hồ Chí Minh, Bệnh viện Chợ Rẫy.
• Tại Hà Nội: Bệnh viện Tai mũi họng Trung ương, Bệnh viện K, Bệnh viện Đại học Y, Bệnh viện Ụng bướu Hà Nội.

7Phương pháp điều trị

Tùy vào loại ung thư, giai đoạn bệnh và từng độ tuổi của người bệnh, bác sĩ sẽ quyết định lựa chọn biện pháp điều trị phù hợp. [5]

Phẫu thuật cắt bỏ khối u

Phẫu thuật là phương pháp chính trong điều trị ung thư mũi xoang. Bác sĩ phẫu thuật sẽ loại bỏ khối u và có thể kèm theo các hạch bạch huyết xung quanh nếu khối ung thư đã lan rộng. Sau phẫu thuật, người bệnh thường cần kết hợp hóa trị hoặc xạ trị hỗ trợ để loại bỏ những tế bào ác tính còn sót lại.

Hoá trị

Hóa trị là phương pháp sử dụng những hóa chất độc tế bào tấn công vào các tế bào ung thư và ngăn sự phát triển của chúng. Việc lựa chọn loại thuốc và liều thuốc phụ thuộc vào đường dùng, loại tế bào ung thư và độ tuổi của người bệnh.

Xạ trị

Xạ trị là biện pháp điều trị sử dụng các tia phóng xạ có mức năng lượng cao nhắm vào vùng mũi hoặc xoang có tế bào ung thư. Các tia xạ có mục đích phá hủy những tế bào ác tính ngăn sự nhân lên và phát triển của khối u.

Nguồn phát phóng xạ có thể đặt ở bên ngoài cơ thể hoặc sử dụng chất phóng xạ đặt vào gần với vị trí khối u. Biện pháp này thường được chia nhỏ tổng liều phóng xạ và sử dụng trong nhiều ngày tùy theo giai đoạn và hiệu quả của các lần điều trị.

Sử dụng tia xạ để phá hủy tế bào ung thư vùng mũi xoang

8Biện pháp phòng ngừa

Nguyên nhân gây ung thư mũi xoang liên quan đến các đột biến gen. Do đó, không có biện pháp phòng bệnh đặc hiệu. Người khỏe mạnh chỉ có thể phòng ngừa bằng cách tránh các yếu tố làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh bao gồm:

• Tránh làm việc nơi có nhiều hoá chất, khói bụi như xưởng gỗ, nội thất, xưởng bánh.
• Sử dụng các phương tiện phòng hộ như khẩu trang, mặt nạ nếu bắt buộc phải tiếp xúc với môi trường độc hại.
• Không hút thuốc và tránh các môi trường có khói thuốc bằng cách động viên người thân, đồng nghiệp bỏ thuốc để hạn chế tiếp xúc với thành phần gây hại có trong khói thuốc.
• Cải thiện chất lượng không khí tại môi trường làm việc và sinh hoạt.
• Tiêm phòng HPV giúp giảm nguy cơ mắc bệnh ung thư mũi họng và các bệnh khác do virus HPV gây ra.

Tiêm phòng HPV để hạn chế nguy cơ mắc ung thư

Khi có các triệu chứng nghi ngờ bệnh, bạn nên đi khám bác sĩ để được phát hiện và điều trị sớm ung thư mũi xoang, hạn chế nguy cơ di căn các cơ quan khác. Hãy chia sẻ bài viết trên đến mọi người xung quanh bạn nhé!