Cứng khớp có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, trong đó hay gặp nhất là người già. Cứng khớp gây ra bởi nhiều nguyên nhân và cần được phát hiện và điều trị sớm để phòng ngừa biến chứng xấu xảy ra. Hãy cùng tìm hiểu rõ hơn về nguyên nhân cũng như cách điều trị cứng khớp nhé!
1Cứng khớp là gì?
Cứng khớp là một trạng thái mà khớp cử động bị hạn chế một phần hoặc hoàn toàn. Cứng khớp có thể xảy ra ở một hoặc nhiều khớp, trong đó có một số khớp thường xuất hiện trạng thái cứng khớp như:
- Ngón tay: là vị trí tổn thương điển hình của bệnh viêm khớp dạng thấp và thoái hóa khớp, hay gặp ở người già.
- Khớp cổ tay: có thể do chấn thương lâu ngày hoặc bệnh lý xương khớp gây viêm màng hoạt dịch ở cổ tay.
- Đầu gối: là trường hợp cứng khớp phổ biến ở người già, xảy ra do quá trình thoái hóa làm giảm lượng dịch khớp và bào mòn sụn khớp.
- Khớp cổ chân: thường gặp ở người từ 40 tuổi trở lên.
Cứng khớp là tình trạng hạn chế vận động khớp một phần hoặc hoàn toàn
2Nguyên nhân gây cứng khớp
Viêm khớp dạng thấp
Viêm khớp dạng thấp là một dạng viêm khớp thường gặp, đặc biệt là các khớp nhỏ như khớp bàn, ngón tay. Chủ yếu xuất hiện ở người từ 30 - 60 tuổi, trong đó nữ gặp nhiều hơn nam.
Viêm khớp dạng thấp là một bệnh tự miễn mạn tính. Hệ miễn dịch tự tấn công chính cơ thể của người bệnh và gây tổn thương khớp lâu ngày dẫn đến biến dạng khớp, cứng khớp.
Thoái hóa khớp
Thoái hóa khớp là một tình trạng thường xảy ra ở người lớn tuổi, tuy nhiên thoái hóa xảy ra sớm hay muộn còn phụ thuộc vào từng người. Thoái hóa khớp thường xảy ra ở những khớp chịu lực lớn của trọng lượng cơ thể như khớp gối, khớp háng..
Khớp sử dụng lâu ngày sẽ dần bị bào mòn, thậm chí có thể xuất hiện cả gai xương gây biến dạng khớp. Các tổ chức của khớp bị xơ, kết hợp với lượng dịch khớp được sản xuất ra ít đi làm xuất hiện tình trạng cứng khớp.
Thoái hóa khớp thường xảy ra ở khớp gối
Viêm bao hoạt dịch
Bao hoạt dịch là túi nhỏ trong khớp chứa dịch khớp nhằm bôi trơn cho các sụn khớp trượt lên nhau để cử động. Khi bao hoạt dịch bị viêm, khớp sẽ bị hạn chế cử động.
Tuy nhiên, đa phần hiện tượng này chỉ xảy ra một thời gian ngắn, khoảng 2 tuần và khớp sẽ cử động bình thường trở lại khi hết viêm.[1]
Viêm bao hoạt dịch thường chỉ gây cứng khớp tạm thời
Bệnh gout
Bệnh gout xảy ra khi nồng độ acid uric trong máu tăng lên quá cao so với bình thường. Tinh thể urat sẽ lắng đọng tại khớp gây nên những đợt viêm khớp cấp gây đau đớn nhiều cho người bệnh.
Dần dần, các tinh thể này gây biến dạng, cứng khớp, trong đó hay gặp nhất là khớp ngón chân cái.
Ung thư xương
Ung thư xương rất hiếm khi xảy ra và triệu chứng lâm sàng thường không đặc hiệu, cảm giác đau có thể rất dữ đội cho đến không hề cảm thấy đau. Cấu trúc xương bị ung thư biến đổi rất nhanh và gây ảnh hưởng đến khớp, từ đó xuất hiện triệu chứng hạn chế vận động.
Ung thư xương rất hiếm khi xảy ra
3Dấu hiệu
Có thể nhận biết tình trạng cứng khớp qua một số dấu hiệu như không thể cử động khớp hết mức như bình thường hoặc khó vận động khớp vào buổi sáng, kèm tiếng lạo xạo khi cử động.
Cứng khớp có thể đi kèm với các triệu chứng khác tùy thuộc nguyên nhân gây ra nó, bao gồm cảm giác đau, tê tại khớp, sưng khớp, vùng da quanh khớp đỏ, sờ khớp thấy nóng.[2]
Cứng khớp thường có thể kèm theo cảm giác đau
4Biến chứng nguy hiểm
Các biến chứng của cứng khớp liên quan đến nguyên nhân gây ra triệu chứng này.
Nếu không điều trị kịp thời, cứng khớp lâu ngày có thể dẫn đến các biến chứng như cắt cụt chi, tàn tật, bại liệt, ung thư di căn, khớp bị phát hủy.
5Cách chẩn đoán
Khám lâm sàng
Trước tiên, bác sĩ sẽ hỏi bạn về quá trình bệnh lý từ lúc xảy ra cứng khớp lần đầu tiên, triệu chứng khác và các bệnh kèm theo nếu có.
Sau đó, bác sĩ sẽ tiến hành khám khớp để kiểm tra phản ứng viêm (sưng, nóng, đỏ, đau), giới hạn cử động của khớp, biến dạng khớp... để định hướng nguyên nhân gây ra cứng khớp.
Bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra để xác định cứng khớp và tìm nguyên nhân
Xét nghiệm máu
Xét nghiệm máu được thực hiện để kiểm tra tình trạng phản ứng viêm và xác định một số bệnh lý gây cứng khớp. Ví dụ như đo nồng độ yếu tố dạng thấp RF hoặc kháng thể anti-CCP để gợi ý chẩn đoán viêm khớp dạng thấp.
Hình ảnh học
Những xét nghiệm hình ảnh học như X-quang, siêu âm, chụp cắt lớp vi tính (CT), cộng hưởng từ (MRI) là không thể thiếu trong các bệnh lý cơ xương khớp.
Hình ảnh học giúp bác sĩ khảo sát được cấu trúc bất thường và các tổn thương đang có tại khớp.
Hình ảnh học giúp bác sĩ khảo sát cấu trúc của khớp tổn thương
6Khi nào cần gặp bác sĩ?
Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ
Nếu cứng khớp chỉ xuất hiện một lúc vào buổi sáng hoặc sau khi bạn ngồi quá lâu thì có thể bạn không cần thiết phải gặp bác sĩ. Nhưng nếu cứng khớp xuất hiện đột ngột, kéo dài hoặc khớp có một số dấu hiệu sau đây thì bạn cần phải gặp bác sĩ:
- Sưng to nhanh.
- Đau dữ dội.
- Sờ vào khớp thấy nóng.
- Hạn chế cử động, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.[3]
Khi bạn bị cứng khớp kèm một số dấu hiệu bất thường trên thì hãy đi gặp bác sĩ
Nơi khám chữa cứng khớp
Khi có các dấu hiệu cứng khớp được đề cập ở trên, bạn hãy đến các cơ sở y tế gần nhất, các phòng khám hay bệnh viện chuyên khoa Cơ xương khớp hoặc các bệnh viện đa khoa tại địa phương để được thăm khám kịp thời.
Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:
- Tp.Hồ Chí Minh: Bệnh viện Chấn thương chỉnh hình, bệnh viện Chợ Rẫy, bệnh viện Đại học Y Dược.
- Hà Nội: Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, bệnh viện Lão khoa Trung ương, bệnh viện Đại học Y Hà Nội.
7Các phương pháp chữa bệnh cứng khớp
Cứng khớp gây ra bởi nhiều nguyên nhân khác nhau nên việc điều trị cũng phải phụ thuộc vào từng nguyên nhân này. Sau khi xác định được nguyên nhân, bác sĩ sẽ đưa ra những phương pháp điều trị phù hợp.
Dưới đây là một số phương pháp điều trị đơn giản có thể áp dụng tại nhà để cải thiện triệu chứng cứng khớp:
Chườm nóng hoặc lạnh
Khi khớp của bạn đang bị viêm gây nên cảm giác đau, sờ vào thấy nóng, da xung quanh đỏ lên kèm sưng to, bạn có thể chườm lạnh khoảng 15 - 20 phút để giảm đau và có thể cử động nhẹ nhàng.
Trong một số trường hợp khác, bạn có thể sử dụng khăn ấm chườm lên khớp bị cứng để thư giãn cơ bắp và tăng lưu lượng máu đến nuôi dưỡng khu vực này. Cần chắc chắn rằng khớp đang không viêm trước khi tiến hành chườm nóng.
Chườm nóng và lạnh có thể giúp cải thiện triệu chứng cứng khớp
Sử dụng thuốc
Các loại thuốc giảm đau, kháng viêm thông dụng thường được sử dụng để làm giảm triệu chứng đau và cứng khớp. Một số thuốc có thể kể đến như paracetamol, ibuprofen.
Việc sử dụng thuốc nên có chỉ định từ bác sĩ, không tự ý sử dụng bất kỳ loại thuốc nào.
Có thể sử dụng thuốc để giảm đau khi cứng khớp
Vật lý trị liệu
Các bài tập vật lý trị liệu phù hợp là một phương pháp điều trị cứng khớp tự nhiên, an toàn và hiệu quả. Các bài tập này giúp tăng cường khả năng hoạt động và độ linh hoạt của khớp.
Tuy nhiên, một số bài tập không phù hợp có thể làm tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn nên bạn cần trao đổi với bác sĩ trước khi bắt đầu tập luyện.
Bài tập vật lý trị liệu giúp tăng độ linh hoạt của khớp
8Biện pháp phòng ngừa
- Tập thể dục thường xuyên: vận động thường xuyên và đều đặn giúp duy trì sự linh hoạt của cơ bắp và xương khớp. Các bài tập thể dục như yoga, bơi lội, đi bộ... có khả năng làm giảm nguy cơ cứng khớp.
- Bổ sung thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất: vitamin và khoáng chất như vitamin D, canxi và magie đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe xương. Bổ sung thực phẩm như cá hồi, trứng, rau xanh lá, các loại hạt giúp cung cấp các thành phần dinh dưỡng này cho cơ thể.
- Bổ sung thêm sữa đối với người cao tuổi: để làm chậm quá trình loãng xương vì sữa và các sản phẩm từ sữa giúp cơ thể hấp thu canxi rất tốt, từ đó hỗ trợ duy trì mật độ xương chắc khỏe.
- Chú ý tư thế ngủ: tư thế ngủ đúng cách có thể giảm áp lực lên các khớp và xương. Sử dụng gối phù hợp và chọn tư thế ngủ thoải mái để tránh tạo áp lực không cần thiết lên các khớp.
- Giữ ấm cơ thể: cơ bắp và xương khớp thường trở nên cứng hơn trong môi trường lạnh. Đảm bảo giữ ấm cơ thể bằng cách mặc đủ áo khi thời tiết lạnh, đặc biệt là cho các khu vực nhạy cảm như cổ chân.
Bổ sung canxi và vitamin D để giúp xương chắc khỏe hơn
Cứng khớp là một tình trạng thường gặp, gây ra bởi nhiều nguyên nhân. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể để lại nhiều biến chứng vì vậy nên việc phòng bệnh là rất quan trọng. Hãy tăng cường tập luyện, bổ sung nhiều canxi và vitamin D để giữ cho xương chắc khỏe bạn nhé!
Nguồn tham khảo
Xem thêm 
