Bị chuột cắn có sao không? Các nguy cơ bệnh lý và hướng dẫn sơ cứu

Bị chuột cắn có sao không là thắc mắc của nhiều người khi gặp sự cố này. Vết chuột cắn dù nhỏ nhưng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm vi khuẩn, sốt do chuột cắn hay uốn ván. Nhận biết triệu chứng bất thường và sơ cứu kịp thời giúp hỗ trợ giảm thiểu nguy cơ biến chứng sức khỏe. Cùng tìm hiểu chi tiết qua bài viết sau!

Bị chuột cắn có sao không? Các nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn

Dù vết chuột cắn thường không lớn, nhưng răng chuột mang theo rất nhiều vi khuẩn từ môi trường sống và đường miệng, tiềm ẩn nhiều nguy cơ bệnh lý nghiêm trọng mà nhiều người thường bỏ qua. Khi động vật gặm nhấm này tấn công, cấu trúc răng sắc nhọn có thể tạo ra các vết thương dạng đâm sâu hoặc rách da mô mềm. Nhiều người khi gặp sự cố thường lo lắng bị chuột cắn có sao không và liệu vết thương nhỏ có tự khỏi được không.

Thực tế, bị chuột cắn có sao không phụ thuộc lớn vào lượng vi khuẩn xâm nhập và phản ứng đáp ứng của hệ miễn dịch. Thức ăn của chuột rất đa dạng và môi trường sống của chúng chứa nhiều mầm bệnh kỵ khí cũng như hiếu khí. Để trả lời chính xác bị chuột cắn có sao không, việc tìm hiểu các bệnh truyền nhiễm cụ thể do loài gặm nhấm này mang lại là bước đầu tiên để đánh giá mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe.

Bệnh sốt do chuột cắn

Bệnh sốt do chuột cắn, hay còn gọi là Rat-bite fever (RBF), là một trong những nguy cơ chính khi bị chuột cắn, gây ra bởi hai loại vi khuẩn phổ biến là vi khuẩn Streptobacillus moniliformis và Spirillum minus. Hai loại vi khuẩn này tồn tại tự nhiên trong khoang miệng và đường hô hấp trên của các loài chuột cống, chuột dắt hay chuột thí nghiệm.

Thời gian ủ bệnh đối với thể bệnh này thường kéo dài từ 3 đến 20 ngày sau khi tiếp xúc với nguồn bệnh. Người mắc bệnh thường xuất hiện các triệu chứng khởi phát đột ngột bao gồm sốt cao, ớn lạnh, đau đầu, đau mỏi cơ và viêm nhiều khớp. Ngoài ra, phát ban dạng nốt sần hoặc mụn mủ có thể xuất hiện ở lòng bàn tay và lòng bàn chân. Nếu không được theo dõi và xử lý y tế phù hợp, sốt do chuột cắn có thể dẫn đến các biến chứng phức tạp ở tim, gan hoặc hệ thần kinh trung ương.

Nguy cơ mắc bệnh uốn ván và nhiễm trùng vết thương

Ngoài các vi khuẩn gây sốt, vết chuột cắn còn có thể là cửa ngõ cho nha bào uốn ván (Clostridium tetani) và các loại vi khuẩn thông thường khác xâm nhập, dẫn đến các tình trạng nguy hiểm nếu không được xử lý kịp thời. Vi khuẩn uốn ván tồn tại rất nhiều trong bụi bẩn, đất và chất thải động vật. Khi chuột cắn chảy máu, rào chắn bảo vệ của da bị phá vỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho nha bào uốn ván phát triển trong môi trường thiếu oxy của vết thương sâu.

Sự xâm nhập của các vi khuẩn tụ cầu và liên cầu bám trên da hoặc răng chuột có thể kích hoạt phản ứng viêm tại chỗ. Triệu chứng nhiễm trùng vết chuột cắn ban đầu thường biểu hiện qua tình trạng sưng tấy, nóng đỏ, đau rát lan rộng và có thể chảy mủ sau vài ngày. Mối băn khoăn bị chuột cắn có sao không thường trở nên rõ ràng hơn khi vết thương có dấu hiệu hoại tử nhẹ hoặc chậm lành.

Chuột cắn có bị dại không?

Khi bị chuột cắn, nhiều người thường lo lắng đầu tiên về nguy cơ mắc bệnh dại. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế đã khẳng định rằng rủi ro này là rất thấp. Động vật gặm nhấm nhỏ như chuột rất hiếm khi mang vi rút dại và hầu như không truyền bệnh dại sang người. Thắc mắc chuột cắn có bị dại không vì thế không nên là mối lo ngại hàng đầu làm chậm trễ các bước sơ cứu khác.

Các loài gặm nhấm nhỏ khi bị động vật mắc dại tấn công thường tử vong do chấn thương trước khi virus kịp phát triển và lây qua nước bọt. Vì thế, trường hợp chuột cắn gây bệnh dại rất hiếm gặp. Nguy cơ đáng lưu ý hơn là nhiễm trùng vết cắn và uốn ván.

Bệnh Leptospirosis và các bệnh truyền nhiễm từ chuột

Bên cạnh những bệnh lý đã nêu, chuột còn có khả năng truyền một số bệnh nguy hiểm khác, trong đó điển hình là bệnh leptospirosis, một bệnh nhiễm trùng do xoắn khuẩn Leptospira gây ra. Loại xoắn khuẩn này thường xuất hiện trong nước tiểu và các dịch tiết của loài gặm nhấm, có thể thâm nhập vào cơ thể người qua vết cắn hở hoặc niêm mạc bị tổn thương.

Bệnh có thời gian ủ bệnh dao động từ 2 đến 30 ngày. Người nhiễm xoắn khuẩn có biểu hiện sốt cao, rét run, đau cơ đặc biệt là vùng bẹn và bắp chân, hoại tử nhẹ ở da, vàng mắt, vàng da. Trong một số trường hợp ít gặp hơn, các bệnh truyền nhiễm từ chuột như dịch hạch hoặc virus Hanta cũng có thể lây lan qua chất tiết của chuột, đòi hỏi việc theo dõi sức khỏe chặt chẽ sau sự cố.

Hướng dẫn sơ cứu khi bị chuột cắn

Khi không may bị chuột cắn, việc xử lý vết thương ngay lập tức và đúng cách có ý nghĩa then chốt trong việc giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng và các bệnh lý nguy hiểm. Việc thực hiện đúng các bước sơ cứu khi bị chuột cắn tại nhà giúp loại bỏ phần lớn mầm bệnh cơ học bám trên bề mặt da. Dưới đây là các bước xử trí bạn cần thực hiện theo khuyến cáo y tế:

• Rửa sạch vết thương ngay dưới vòi nước chảy: Dùng xà phòng kháng khuẩn rửa liên tục vết thương dưới vòi nước xả nhẹ từ 10 đến 15 phút. Nước chảy liên tục giúp xối trôi vi khuẩn và dịch tiết từ răng chuột ra khỏi vết cắn hở. Tránh hành vi nặn bóp quá mạnh làm dập nát mô mềm xung quanh, tạo điều kiện cho vi khuẩn đi sâu vào máu.
• Sát trùng vết thương bằng dung dịch y tế: Sau khi rửa sạch và lau khô bằng gạc vô trùng, hãy thực hiện sát trùng bằng povidine (Povidone-iodine) hoặc dung dịch cồn y tế 70 độ. Lau nhẹ nhàng xung quanh bề mặt vết cắn để tiêu diệt các vi sinh vật còn sót lại. Tuyệt đối không đắp các loại lá cây, thuốc nam hay rắc bột kháng sinh lên vết thương hở.
• Cầm máu và băng nhẹ vết cắn: Nếu vết chuột cắn chảy máu, dùng một miếng gạc vô trùng ấn nhẹ trực tiếp lên vết thương trong vài phút để cầm máu. Khi máu đã ngừng chảy, dùng băng gạc sạch băng nhẹ nhàng để bảo vệ vết thương khỏi bụi bẩn từ môi trường. Không băng quá chặt gây bí bách hoặc cản trở quá trình lưu thông máu.

Lưu ý: Sau khi hoàn thành các bước sơ cứu ban đầu, bạn không nên tự ý mua các loại thuốc kháng sinh đường uống để tự điều trị tại nhà khi chưa có chỉ định từ bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn.

Khi nào cần đến cơ sở y tế và tiêm phòng?

Sau khi thực hiện sơ cứu ban đầu, khi nào cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra trực tiếp là câu hỏi rất quan trọng giúp ngăn ngừa các biến chứng muộn. Việc tự theo dõi tại nhà cần đi kèm với sự nhạy bén trước các thay đổi của cơ thể. Bạn cần đến ngay bệnh viện hoặc phòng khám gần nhất khi nhận thấy các dấu hiệu sau:

• Dấu hiệu nhiễm trùng tại chỗ tiến triển: Vết thương bắt đầu sưng tấy nóng đỏ, đau rát dữ dội tăng dần, xuất hiện mủ hoặc dịch tiết có mùi hôi sau 24 đến 48 giờ kể từ khi bị cắn.
• Triệu chứng toàn thân bất thường: Cơ thể có biểu hiện sốt cao, ớn lạnh, đau đầu, đau mỏi toàn thân hoặc nổi hạch ở các vùng lân cận như bẹn hay nách.
• Dấu hiệu nghi ngờ uốn ván: Xuất hiện cảm giác cứng cơ hàm, khó nuốt, cứng vùng cổ hoặc co thắt các cơ vùng bụng.
• Đối tượng có nguy cơ cao: Trẻ nhỏ, người lớn tuổi, phụ nữ mang thai, người bị suy giảm miễn dịch hoặc đang mắc các bệnh lý mạn tính (tiểu đường, bệnh gan) cần đến cơ sở y tế kiểm tra dù vết cắn rất nhỏ.
• Cần đánh giá tiêm phòng uốn ván: Trường hợp người bệnh chưa từng tiêm vắc xin uốn ván hoặc đã tiêm mũi nhắc lại quá 5 đến 10 năm cần được bác sĩ đánh giá để chỉ định tiêm phòng uốn ván hoặc huyết thanh kháng uốn ván bổ sung.

Cảnh báo: Trẻ em, người lớn tuổi, người có hệ miễn dịch yếu hoặc đang điều trị bệnh mạn tính cần đặc biệt lưu ý. Ngay cả vết chuột cắn nhỏ không chảy máu cũng nên được bác sĩ thăm khám để đánh giá nguy cơ và đưa ra khuyến nghị tiêm phòng phù hợp, tránh chủ quan.

Bảng tổng hợp các bệnh truyền nhiễm từ chuột và triệu chứng nhận biết

Để giúp bạn dễ dàng nhận diện và phân biệt các nguy cơ khi băn khoăn bị chuột cắn có sao không, bảng dưới đây tổng hợp các thông tin quan trọng về tác nhân, thời gian ủ bệnh và triệu chứng điển hình của từng loại bệnh.

Lưu ý: Các triệu chứng ban đầu của những bệnh truyền nhiễm từ chuột có thể có sự trùng lặp nhất định. Việc tìm hiểu xem bị chuột cắn có sao không thông qua theo dõi các biểu hiện lâm sàng sẽ cung cấp dữ liệu quan trọng giúp bác sĩ đưa ra chẩn đoán chính xác.

Biện pháp phòng ngừa chuột cắn tại nhà

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, đặc biệt với những rủi ro sức khỏe từ động vật hoang dã hay loài gặm nhấm. Việc chủ động áp dụng các biện pháp kiểm soát môi trường sống sẽ giúp bạn hạn chế câu hỏi bị chuột cắn có sao không xảy ra trong gia đình:

• Vệ sinh không gian sống gọn gàng: Thường xuyên dọn dẹp nhà cửa, gầm giường, gầm tủ và kho bãi để loại bỏ các vị trí ẩn nấp hoặc làm tổ của chuột.
• Bảo quản thực phẩm cẩn thận: Đậy kín các loại thức ăn trong hộp nhựa dày, lọ thủy tinh hoặc tủ kính. Không để thực phẩm dư thừa rải rác qua đêm trên bàn ăn hay sàn nhà.
• Bịt kín các lối xâm nhập của chuột: Trám kín các khe nứt, lỗ hổng xung quanh tường, cửa sổ, đường ống thoát nước bằng lưới thép hoặc xi măng để ngăn chuột chui vào nhà.
• Sử dụng trang bị bảo hộ khi dọn dẹp: Khi dọn dẹp khu vực nghi ngờ có chuột hoặc phân chuột, luôn đeo găng tay cao su và khẩu trang y tế để bảo vệ bản thân.
• Không dùng tay trần tiếp xúc với chuột: Tuyệt đối không dùng tay trần để bắt chuột sống hoặc dọn dẹp xác chuột chết nhằm tránh nguy cơ bị cắn bất ngờ.

Lưu ý quan trọng: Khi dọn dẹp khu vực có dấu hiệu chuột, đặc biệt là phân hoặc xác chuột, hãy luôn mang găng tay, khẩu trang và rửa tay kỹ bằng xà phòng ngay sau đó. Tránh tiếp xúc trực tiếp bằng tay trần để hạn chế tối đa nguy cơ phơi nhiễm vi khuẩn và virus.

Hiểu rõ bị chuột cắn có sao không giúp bạn chủ động sơ cứu rửa sạch vết thương và phòng ngừa biến chứng uốn ván hay nhiễm trùng kịp thời. Hãy đến ngay cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất thường và liên hệ dược sĩ Nhà Thuốc An Khang qua 1900 1572 để được tư vấn dung dịch sát trùng phù hợp.

Nguồn tham khảo

• Mayo Clinic - Tetanus Symptoms and Causes - https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/tetanus/symptoms-causes/syc-20351625
• World Health Organization (WHO) - Leptospirosis - https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/leptospirosis