Thuốc Misoprostol là gì? Công dụng của Misoprostol trong sản khoa

Misoprostol là một loại thuốc thường được sử dụng trong sản khoa để hỗ trợ các vấn đề liên quan đến tử cung nhờ khả năng kích thích co bóp tử cung. Vậy thuốc misoprostol có tác dụng gì, hãy cùng theo dõi bài viết nhé!

1Giới thiệu về Misoprostol

Misoprostol là gì?

Misoprostol là một loại thuốc được phát triển để ngăn ngừa và điều trị tổn thương dạ dày do thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) gây ra. Tuy nhiên, sau này được sử dụng off-label trong sản khoa và phụ khoa cho nhiều chỉ định như phá thai nội khoa, xử lý sảy thai, khởi phát chuyển dạ, làm mềm cổ tử cung trước phẫu thuật và điều trị băng huyết sau sinh.

Với ưu điểm giá thành thấp, thời hạn sử dụng lâu, không cần bảo quản lạnh và sẵn có trên toàn cầu, Misoprostol được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đưa vào danh sách các loại thuốc thiết yếu.[1]

Misoprostol được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đưa vào danh sách các loại thuốc thiết yếu

Thành phần hóa học và đặc điểm của thuốc

Misoprostol là một dẫn xuất tổng hợp của prostaglandin E1, được thiết kế để bắt chước tác dụng sinh học tự nhiên của prostaglandin trong cơ thể. Thuốc có cấu trúc hóa học giúp ổn định hoạt chất, cho phép sử dụng đường uống và hấp thụ hiệu quả qua niêm mạc tiêu hóa.

Tùy theo liều dùng, Misoprostol đem đến các tác dụng dược lý như làm mềm và giãn cổ tử cung, kích thích co bóp tử cung, tuy nhiên có thể gây ra các phản ứng phụ như buồn nôn, tiêu chảy, sốt và ớn lạnh.[1]

Misoprostol là một dẫn xuất tổng hợp của prostaglandin E1

2Cơ chế hoạt động của Misoprostol

Misoprostol hoạt động bằng cách kích thích các thụ thể prostaglandin E1 trên các tế bào thành dạ dày, giúp giảm tiết acid dạ dày. Đồng thời, thuốc còn tăng tiết chất nhầy và bicarbonate, làm dày lớp niêm mạc bảo vệ dạ dày, giúp tái tạo tế bào niêm mạc mới.

Trong tử cung, Misoprostol gắn kết với các tế bào cơ trơn của lớp niêm mạc, làm tăng cường cường độ và tần suất co bóp tử cung, đồng thời phân hủy collagen và giảm độ căng của cổ tử cung, giúp cổ tử cung giãn ra.[2]

Misoprostol hoạt động bằng cách kích thích các thụ thể prostaglandin E1 trên thành dạ dày

3Công dụng của Misoprostol trong sản khoa

Phá thai an toàn

Misoprostol là một phương pháp hiệu quả và an toàn trong việc phá thai và điều trị các tình huống liên quan đến sẩy thai. Dưới đây là các khuyến cáo về tác dụng của Misoprostol trong các trường hợp khác nhau:

• Điều trị sẩy thai không trọn: Misoprostol có thể được sử dụng để điều trị sẩy thai không trọn ở mọi tuổi thai khi kích thước tử cung tương ứng với thai kỳ 13 tuần hoặc ít hơn. Phác đồ khuyến cáo là liều duy nhất 400 mcg ngậm dưới lưỡi hoặc 600 mcg uống. Misoprostol cũng có thể được đặt âm đạo, nhưng không nên dùng đường này nếu có chảy máu đáng kể.
• Phá thai nội khoa đến hết 9 tuần (63 ngày): Misoprostol kết hợp với Mifepristone là phác đồ hiệu quả nhất. Sau khi uống 200 mg Mifepristone, Misoprostol (400-800 mcg) được dùng sau 24-48 giờ. Misoprostol có thể được dùng đường âm đạo, ngậm áp má hoặc ngậm dưới lưỡi, với đường đặt âm đạo có hiệu quả cao hơn và ít tác dụng phụ hơn.
• Phá thai nội khoa từ 9 đến 12 tuần (63-84 ngày): Misoprostol kết hợp với Mifepristone vẫn là phác đồ hiệu quả hơn so với đơn trị. Nghiên cứu cho thấy liều lặp lại của Misoprostol cần được sử dụng khi tăng tuổi thai. Phác đồ nên bao gồm Misoprostol, vì đây là prostaglandin hiệu quả nhất cho phá thai nội khoa.
• Phá thai nội khoa đến 12 tuần (84 ngày) khi không có Mifepristone: Nếu Mifepristone không có sẵn, Misoprostol có thể được dùng đơn trị. Liều dùng là 3 liều Misoprostol, cách nhau ít nhất 3 giờ nhưng không quá 12 giờ. Phương pháp này ít hiệu quả ở phụ nữ chưa sinh đẻ khi lặp lại liều trong khoảng thời gian dài hơn 3 giờ.
• Phá thai nội khoa sau 12 tuần (sau 84 ngày): Các nghiên cứu đang tiếp tục và các phác đồ hiện tại bao gồm việc sử dụng Mifepristone và Misoprostol. Phác đồ đơn trị Misoprostol cũng có thể được sử dụng, lặp lại mỗi 3 giờ cho đến 5 liều. Tuy nhiên, các nghiên cứu chưa xác định rõ hiệu quả của phương pháp này sau 12 tuần.
• Chuẩn bị cổ tử cung trước khi phá thai ngoại khoa đến hết 12-14 tuần (đến hết 84-98 ngày): Misoprostol có thể được sử dụng để chuẩn bị cổ tử cung trước thủ thuật phá thai ngoại khoa. Liều dùng là 400 mcg ngậm dưới lưỡi 2 giờ trước thủ thuật hoặc đặt âm đạo 3 giờ trước thủ thuật. Phương pháp này có thể giảm tỷ lệ sẩy thai không trọn sau khi thực hiện ngoại khoa.
• Chuẩn bị cổ tử cung trước khi phá thai ngoại khoa ở 14 tuần hoặc sau đó (98 ngày hoặc sau đó): Tất cả phụ nữ ở tuổi thai 14 tuần trở lên cần chuẩn bị cổ tử cung trước khi thực hiện phá thai ngoại khoa. Các phương pháp được khuyến cáo bao gồm que nong thẩm thấu hoặc Misoprostol. Misoprostol được chứng minh giúp giảm thời gian quy trình và giảm nhu cầu tiếp tục nong khi so với que nong thẩm thấu.

Misoprostol là một phương pháp hiệu quả và an toàn trong việc phá thai

Làm chín cổ tử cung trước các thủ thuật khác

Misoprostol đã được nghiên cứu về khả năng làm chín cổ tử cung trước các thủ thuật phụ khoa như nội soi tử cung, sinh thiết nội mạc tử cung và đặt vòng tránh thai.

Khi dùng cho thủ thuật nội soi tử cung, misoprostol giúp giảm các biến chứng do giãn nở cổ tử cung như rách cổ tử cung, thủng tử cung và tạo đường giả. Một số nghiên cứu cho thấy misoprostol giúp cổ tử cung giãn nở tốt hơn, giảm nhu cầu giãn nở thêm và giảm tỉ lệ rách cổ tử cung, đặc biệt là ở phụ nữ chưa sinh và khi thực hiện nội soi phẫu thuật. Tuy nhiên, việc sử dụng misoprostol cũng có thể gây ra một số tác dụng phụ như ra máu âm đạo tạm thời, đau quặn bụng và sốt.

Misoprostol cũng được thử nghiệm trong các thủ thuật khác như sinh thiết nội mạc tử cung và đặt vòng tránh thai. Tuy nhiên, một nghiên cứu nhỏ về sinh thiết cho thấy misoprostol không làm giảm kháng lực cổ tử cung hoặc tỷ lệ thành công của thủ thuật, nhưng lại gây đau và co thắt tử cung nhiều hơn.

Trong việc đặt vòng, misoprostol giúp làm cổ tử cung giãn nở dễ dàng hơn, với kết quả đánh giá thủ thuật dễ dàng hơn ở nhóm dùng misoprostol so với nhóm đối chứng, mặc dù không có sự khác biệt về mức độ đau hoặc tác dụng phụ giữa hai nhóm.[1]

Misoprostol có thể dùng để làm chín cổ tử cung trước khi thực hiện các thủ thuật khác

Khởi phát chuyển dạ thai đủ ngày

Misoprostol được sử dụng để khởi phát chuyển dạ cho thai đủ tháng và có thể giúp làm chín cổ tử cung trước khi sử dụng oxytocin. Thuốc có thể được dùng qua đường âm đạo, uống hoặc đặt dưới lưỡi. Các nghiên cứu cho thấy misoprostol đặc biệt hiệu quả khi dùng qua đường âm đạo, với liều lượng thường được khuyến cáo là 25 mcg mỗi 4 - 6 giờ, cho đến khi cổ tử cung đủ mềm và mở rộng.

Misoprostol cũng đã được chứng minh là hiệu quả trong việc kích thích chuyển dạ và giúp sinh thường trong vòng 24 giờ, hiệu quả hơn so với prostaglandin E2 và oxytocin. Tuy nhiên, việc sử dụng misoprostol có thể gây kích thích tử cung, dẫn đến thay đổi nhịp tim thai nhi. Dù vậy, không có sự khác biệt đáng kể về tỷ lệ tử vong mẹ hoặc trẻ sơ sinh giữa nhóm dùng misoprostol và các nhóm khác.

Vì vậy, misoprostol là một lựa chọn thay thế hữu ích khi cần kích thích chuyển dạ, đặc biệt là trong trường hợp chuyển dạ không tiến triển hoặc thai kỳ đủ ngày nhưng chưa có dấu hiệu sinh. [1]

Misoprostol được sử dụng để khởi phát chuyển dạ cho thai đủ tháng

Phòng ngừa và điều trị xuất huyết sau sinh

Misoprostol được sử dụng để phòng ngừa và điều trị xuất huyết sau sinh nhờ khả năng gây co bóp tử cung. Một số nghiên cứu đã được thực hiện để đánh giá hiệu quả của misoprostol trong việc ngăn ngừa xuất huyết sau sinh.

Tuy nhiên, misoprostol chưa được chứng minh vượt trội hơn oxytocin hay ergotamine và hiện chưa có đủ dữ liệu để khuyến nghị misoprostol như một biện pháp phòng ngừa chính khi các thuốc co bóp tử cung tiêm truyền khác sẵn có. Tuy vậy, nó vẫn là lựa chọn quan trọng khi các biện pháp khác không có sẵn hoặc không hiệu quả.[1]

Misoprostol được sử dụng để phòng ngừa và điều trị xuất huyết sau sinh

4Những đối tượng nào không được dùng Misoprostol?

Misoprostol cần được sử dụng dưới sự hướng dẫn chặt chẽ của bác sĩ để đảm bảo an toàn và hiệu quả. Dưới đây là các đối tượng không được sử dụng Misoprostol, dựa trên những khuyến cáo thận trọng và chống chỉ định của thuốc:

• Người dị ứng hoặc mẫn cảm với bất kỳ thành phần nào của thuốc, đặc biệt là prostaglandin.
• Phụ nữ mang thai (không có ý định phá thai), vì thuốc có thể gây nguy hiểm cho thai nhi, dẫn đến sảy thai, lưu thai hoặc dị tật bẩm sinh.
• Phụ nữ đang cho con bú, do thuốc có thể bài tiết vào sữa mẹ và gây tiêu chảy cho trẻ.
• Người có các bệnh lý về tim mạch, bệnh mạch máu não hoặc các bệnh lý đường ruột như viêm ruột, hội chứng ruột kích thích, tiêu chảy nặng.
• Phụ nữ mang đa thai hoặc có nguy cơ cao bị vỡ tử cung, đặc biệt ở trường hợp có sẹo mổ từ lần sinh trước.
• Phụ nữ đang trong độ tuổi sinh sản hoặc có kế hoạch mang thai, trừ khi đang điều trị bằng nhóm thuốc NSAIDs và có nguy cơ cao bị viêm loét dạ dày do thuốc.
• Trẻ em dưới 18 tuổi, vì chưa xác định được tính an toàn và hiệu quả của thuốc.

Phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú không được sử dụng Misoprotol

5Một số lưu ý khi sử dụng Misoprostol

Các tác dụng phụ thường gặp

Misoprostol có thể gây ra một số tác dụng phụ, trong đó tiêu chảy là phản ứng bất lợi (ADR) thường gặp, xảy ra ở khoảng 30% người bệnh khi dùng thuốc theo đường uống. Các tác dụng phụ thường gặp khác bao gồm nhức đầu, đau bụng, đầy hơi, khó tiêu và táo bón.

Ngoài ra, một số tác dụng phụ ít gặp hơn cũng có thể xảy ra như buồn nôn, nôn, kích thích tử cung và chảy máu âm đạo. Trong một số trường hợp, co cứng cơ bụng cũng có thể xuất hiện khi sử dụng thuốc.

Tiêu chảy là tác dụng phụ thường gặp của Misoprostol

Tương tác thuốc

Misoprostol không gây ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị của aspirin đối với các triệu chứng và biểu hiện của bệnh viêm khớp dạng thấp. Misoprostol không gây tác dụng có ý nghĩa lâm sàng trên sự hấp thụ, nồng độ trong máu và tác dụng kháng tiểu cầu ở liều điều trị của aspirin.

Đồng thời, Misoprostol cũng không có tác động đáng kể về mặt lâm sàng lên dược động học của các thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) khác như diclofenac hoặc ibuprofen.

Misoprostol được ghi nhận là không tương tác với aspirin, diclofenac và ibuprofen

Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn biết thêm những thông tin về thuốc Misoprostol cũng như là công dụng của Misoprostol trong sản khoa. Nếu thấy hữu ích, hãy chia sẻ bài viết đến người thân và bạn bè nhé!