Viêm tuyến nước bọt là bệnh lý nhiễm trùng tai mũi họng hay gặp, nhất là vào thời điểm giao mùa hàng năm. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể gây nhiều biến chứng như áp xe ảnh hưởng đến sức khỏe. Hãy cùng tìm hiểu về bệnh viêm tuyến nước bọt qua bài viết dưới đây nhé!
1Viêm tuyến nước bọt là gì?
Tuyến nước bọt đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tiêu hóa và duy trì sức khỏe răng miệng như: bài tiết nước bọt để làm mềm và phân hủy thức ăn, tạo môi trường kiềm, tiêu diệt vi khuẩn trong khoang miệng và bảo vệ men răng.
Tuyến nước bọt gồm có 3 loại chính: tuyến nước bọt mang tai, tuyến nước bọt dưới hàm, tuyến nước bọt dưới lưỡi.
Viêm tuyến nước bọt là tình trạng viêm nhiễm tại một hay nhiều tuyến nước bọt gây ra tình trạng sưng nề, đau đớn và giảm tiết nước bọt ở người bệnh. Bệnh thường do vi khuẩn, tắc hoặc giảm bài tiết tuyến nước bọt, thường gặp chủ yếu ở tuyến mang tai và tuyến dưới hàm.
Tùy theo diễn biến và thời gian mắc bệnh, có thể chia viêm tuyến nước bọt thành 3 loại:
- Viêm cấp tính: từ 7 - 14 ngày.
- Viêm mạn tính: kéo dài trên 14 ngày.
- Viêm tái phát: tái đi tái lại nhiều lần.
Viêm tuyến nước bọt là tình trạng một hay nhiều tuyến nước bọt bị viêm nhiễm do các tác nhân gây bệnh
2Nguyên nhân gây viêm tuyến nước bọt
Viêm tuyến nước bọt có thể gặp ở mọi lứa tuổi do nhiều nguyên nhân khác nhau như:
- Virus: người bệnh có thể mắc viêm tuyến nước bọt do nhiễm Mumps virus (gây bệnh quai bị), adenovirus (thường gây viêm đường hô hấp dưới ở trẻ), CMV (thường gây bệnh thủy đậu)...
- Vi khuẩn: một số loại vi khuẩn như phế cầu (thường gây viêm phổi), vi khuẩn gây bệnh lao phổi, E. Coli (gây nhiễm khuẩn đường tiêu hóa)... cũng có thể gây sưng đau và viêm tuyến bọt.
- Tắc nghẽn: các căn nguyên như sỏi hoặc khối u chèn ép làm cản trở sự bài tiết nước bọt cũng có thể dẫn đến viêm tuyến nước bọt.
- Xạ trị: bệnh nhân sau xạ trị bằng tia bức xạ nhằm điều trị ung thư vòm họng, ung thư tuyến giáp... có thể khiến tuyến nước bọt bị tổn thương và viêm nhiễm.
- Thuốc: viêm tuyến nước bọt có thể xuất hiện do tác dụng phụ của một số thuốc như thuốc kháng histamin, thuốc lợi tiểu, thuốc an thần hoặc thuốc chống trầm cảm...
- Khô miệng: tình trạng giảm tiết nước bọt có thể khiến lượng vi khuẩn, virus trong khoang miệng tăng lên do không bị tiêu diệt và dẫn đến viêm tuyến nước bọt. Một số tình trạng gây khô miệng như mất nước, đái tháo đường, há miệng khi ngủ hoặc nấm miệng...
- Bệnh lý khác: một số bệnh tự miễn như hội chứng Sjögren (gây khô mắt, khô miệng) hoặc người mắc suy dinh dưỡng cũng có nguy cơ mắc viêm tuyến nước bọt cao hơn do hệ miễn dịch bị rối loạn.
- Vệ sinh răng miệng kém.
3Triệu chứng của bệnh
Các triệu chứng thường gặp
Các triệu chứng của viêm tuyến nước bọt rất đa dạng, tùy thuộc vào vị trí viêm nhiễm, người bệnh có thể gặp những biểu hiện sau:
- Sốt từ 38.5 đến 39 độ C có thể kèm theo rét run, thường gặp với nguyên nhân gây bệnh là vi khuẩn hoặc virus.
- Đau khi há miệng hoặc khi nhai, nuốt thức ăn.
- Chảy dịch mủ trong miệng kèm theo hơi thở hôi.
- Khô miệng hoặc giảm tiết nước bọt.
- Người bệnh có thể sờ thấy khối u mật độ chắc nếu viêm tuyến nước bọt do khối u chèn ép.
Sưng đỏ vùng góc hàm có thể là triệu chứng của viêm tuyến nước bọt
Viêm tuyến nước bọt có lây không?
Viêm tuyến nước bọt tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra bệnh mà có thể lây truyền hay không.
Viêm tuyến nước bọt có thể lây truyền cho người khác thông qua dịch tiết nước bọt, hắt hơi hoặc ho nếu bệnh do vi khuẩn hoặc virus gây nên như virus gây bệnh quai bị, adenovirus, phế cầu...
Với những trường hợp viêm tuyến nước bọt do tắc nghẽn, sau xạ trị hoặc do tác dụng phụ của thuốc sẽ không lây sang người khác.
Viêm tuyến nước bọt do vi khuẩn hoặc virus có thể lây sang người khác
4Biến chứng nguy hiểm
Hình thành áp xe: viêm tuyến nước bọt nếu không được điều trị đúng cách có thể dẫn đến tích tụ vi khuẩn, virus hoặc chất mủ viêm gây áp xe tuyến nước bọt.
Tuyến nước bọt to ra do khối u chèn ép: viêm tuyến nước bọt kéo dài có thể dẫn đến tăng kích thước tuyến nước bọt gây sưng mặt hoặc chèn ép vào các dây thần kinh xung quanh khiến người bệnh bị tê bì, mất cảm giác vùng mặt cùng bên.
Gây sưng cổ: viêm tuyến mang tai có thể dẫn đến sưng cổ kéo dài, đau nhức khi vận động cũng như giảm khả năng ăn uống hoặc gây tắc nghẽn đường thở của người bệnh.
Nhiễm trùng: khi vi khuẩn hoặc virus từ tuyến nước bọt di chuyển đến các cơ quan lân cận có thể dẫn đến viêm phổi, viêm mô tế bào vùng cổ, áp xe trung thất.
5Cách chẩn đoán bệnh
Khám lâm sàng hoặc nội soi: bác sĩ cần dựa vào các triệu chứng, diễn biến của bệnh, tình trạng sưng nề tuyến nước bọt để xác định vị trí và mức độ viêm nhiễm. Ngoài ra, kết quả nội soi tai mũi họng có thể giúp bác sĩ phát hiện nguyên nhân gây ra bệnh.
Quét tuyến nước bọt: hay được gọi là chụp tuyến nước bọt có thuốc cản quang. Người bệnh sẽ được chụp X-quang tuyến nước bọt sau khi uống thuốc cản quang để chẩn đoán được vị trí viêm, tình trạng tắc nghẽn tuyến nước bọt.
Siêu âm hoặc chụp cắt lớp vi tính (CT): giúp bác sĩ đánh giá được tuyến nước bọt bị viêm, nguyên nhân và những biến chứng của bệnh nếu có.
Sinh thiết: trong trường hợp nghi ngờ ung thư tuyến nước bọt, bác sĩ có thể phải lấy một lượng mô mẫu tuyến nước bọt bằng kim nhỏ để làm sinh thiết.
Siêu âm tuyến nước bọt giúp chẩn đoán bệnh
6Khi nào cần gặp bác sĩ
Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ
Viêm tuyến nước bọt cần được chẩn đoán và điều trị sớm để tránh ảnh hưởng đến sinh hoạt của người bệnh và hạn chế những biến chứng nguy hiểm. Bạn nên đến gặp bác sĩ sớm nếu gặp những biểu hiện sau:
- Sưng lệch mặt hoặc sang một bên.
- Đau khiến hạn chế há miệng hoặc ăn uống kém.
- Sốt.
- Hơi thở hôi hoặc chảy mủ trong khoang miệng.
Nơi khám chữa bệnh viêm tuyến nước bọt
Nếu nghi ngờ mắc viêm tuyến nước bọt, bạn nên đến thăm khám tại khoa tai mũi họng ở các bệnh viện địa phương. Ngoài ra, bạn có thể tham khảo một số địa chỉ sau:
- Tp. Hồ Chí Minh: bệnh viện Nhi đồng 1, bệnh viện Chợ Rẫy, bệnh viện Tai mũi họng TP.HCM...
- Hà Nội: bệnh viện Tai mũi họng Trung ương, bệnh viện Nhi Trung ương, bệnh viện Bạch Mai...
7Các phương pháp chữa bệnh
Sử dụng thuốc kháng sinh
Thuốc kháng sinh thường dùng để điều trị viêm tuyến nước bọt cấp tính do nguyên nhân vi khuẩn gây nên. Bác sĩ thường chỉ định một số loại kháng sinh như nhóm cephalosporin (cephalothin), amoxicillin hoặc clindamycin để điều trị bệnh tùy vào đặc điểm của từng loại vi khuẩn.
Phẫu thuật
Phẫu thuật thường được chỉ định để điều trị bệnh do sỏi hoặc khối u gây tắc nghẽn sự lưu thông nước bọt. Ngoài ra, phẫu thuật còn dùng để điều trị biến chứng viêm tuyến nước bọt như áp xe bằng việc dẫn lưu ổ mủ ra ngoài.
Các phương pháp không phẫu thuật
Người bệnh có thể thực hiện một số biện pháp để làm giảm các triệu chứng của viêm tuyến nước bọt mức độ nhẹ dưới sự giám sát của bác sĩ như:
- Súc miệng bằng nước muối thường xuyên để giảm viêm.
- Chườm ấm các tuyến nước bọt viêm để giảm đau, tiêu viêm.
- Ngậm kẹo cứng hoặc uống nước ấm, nước chanh để tăng tiết nước bọt.
- Chia nhỏ lượng thức ăn và ưu tiên chọn thức ăn mềm, dễ nuốt.
- Trong thời gian điều trị bệnh cần kiêng đồ uống có cồn hoặc hút thuốc lá.
- Xoa bóp các tuyến nước bọt.
Chườm ấm có thể làm giảm viêm tuyến nước bọt
8Biện pháp phòng ngừa
Viêm tuyến nước bọt có thể phòng ngừa tại nhà bằng những biện pháp đơn giản sau đây:
- Đánh răng tối thiểu 2 lần/ngày.
- Sử dụng chỉ nha khoa để loại bỏ thức ăn thừa.
- Dùng nước súc miệng sau khi ăn.
- Thăm khám nha khoa định kỳ mỗi 6 tháng/lần.
- Uống đủ 1.5 - 2 lít nước mỗi ngày để cân bằng lượng nước trong cơ thể.
- Hạn chế ngủ há miệng để tránh khô miệng.
- Cho trẻ tiêm đầy đủ các loại vaccine để hạn chế mắc viêm tuyến nước bọt do vi khuẩn hoặc virus gây nên.
- Khi phát hiện các triệu chứng đắng miệng, khô miệng khi sử dụng một số thuốc điều trị bệnh cần thông báo lại cho bác sĩ để đổi sang loại thuốc phù hợp.
Đánh răng thường xuyên giúp giảm nguy cơ mắc viêm tuyến nước bọt
Hy vọng bài viết trên đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích về bệnh viêm tuyến nước bọt. Hãy thực hiện vệ sinh răng miệng thường xuyên để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh nhé!
