Ho gà là một bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp cấp tính do vi khuẩn gây ra. Ho gà rất dễ bùng phát thành đại dịch vì rất dễ lây lan vì chúng lây truyền qua đường hô hấp. Hãy cùng tìm hiểu về nguyên nhân, triệu chứng và biến chứng của bệnh ho gà nhé!
1Ho gà là như thế nào?
Ho gà là ho từng chuỗi kế tiếp nhau, càng lúc càng nhanh rồi yếu dần, sau đó có giai đoạn hít vào thật sâu nghe như tiếng gà gáy, thường sau cơn ho người bệnh mặt đỏ, môi tím, sưng hai mí mắt,...[1]
Ho gà là một bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp cấp tính do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra. Đây là một loại vi khuẩn có chứa nhiều loại độc tố gây bệnh cho người.
Ho gà rất nguy hiểm vì tính lây lan nhanh, dễ nhiễm bệnh và khó phát hiện trong thời kỳ đầu. Đặc biệt là với trẻ sơ sinh, nếu không điều trị kịp thời bệnh có thể dẫn đến các biến chứng như: viêm phổi nặng, sốt cao, hôn mê, co giật và viêm não là một trong những biến chứng nguy hiểm, có tỉ lệ tử vong cao.
Ho gà là một bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp cấp tính do vi khuẩn gây ra
2Nguyên nhân
Ho gà lây truyền do người lành tiếp xúc trực tiếp với người bệnh mang vi khuẩn qua các dịch tiết như: hắt hơi, ho, nước bọt, nước mũi,...
Tác nhân gây bệnh chủ yếu do vi khuẩn Bordetella pertussis hoặc Bordetella parapertussis gây ra[2], sau khi thâm nhập vào bộ phận khu trú như thanh quản, khí quản chúng sẽ tiết ra độc tố ủ bệnh từ 7 đến 20 ngày - đây cũng chính là giai đoạn lây truyền mạnh nhất của ho gà.
Vi khuẩn chịu đựng với nhiệt kém, chúng chỉ tồn tại được 1 giờ dưới ánh sáng mặt trời và 30 phút khi nhiệt độ ở 55°C. Vì vậy, vi khuẩn phát triển mạnh nhất khi trời vào đông xuân, khí hậu ẩm ướt.
Ho gà có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, giới tính, nhưng chủ yếu nhất vẫn là trẻ em từ 1 – 6 tuổi, riêng bé từ 0 – 6 tháng tuổi rất dễ bị vi khuẩn xâm nhập và phát triển.
Bệnh ho gà lây truyền bằng cách người lành tiếp xúc với dịch cơ thể của người bệnh
3Triệu chứng
Tùy theo từng giai đoạn, người bệnh sẽ có những triệu chứng như sau:
Ở giai đoạn đầu 1 -2 tuần
- Người bệnh sẽ ho kéo dài kèm theo là những triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp như chảy nước mũi, ho nhẹ về đêm.
- Người bệnh có thể không sốt hoặc sốt nhẹ, có viêm đường hô hấp trên, mệt mỏi, chán ăn.
- Ở giai đoạn này, những triệu chứng này không rõ ràng và dễ nhầm lẫn với bệnh cảm cúm hay viêm đường hô hấp thông thường.
Ở giai đoạn toàn phát là từ 1 – 2 tuần tiếp theo
- Người bệnh vẫn tiếp tục có biểu hiện ho nhưng nặng hơn, ho sặc sụa không kìm hãm được và từng cơn kéo dài có khi đến cả tháng, thở rít như tiếng gà gáy.
- Đó là cơn ho gà rất đặc trưng, cuối cơn ho thường chảy nhiều đờm dãi trong suốt và sau đó bệnh nhân sẽ bị nôn ra hết.
- Do ho nhiều không đủ dưỡng khí để thở nên người bệnh có thể bị suy hô hấp, kèm theo là mặt đỏ hay tím tái cả người, bơ phờ, đẫm mồ hôi và thở gấp.
Giai đoạn cuối cùng
- Đây là giai đoạn khởi sắc, các cơn ho của người bệnh bắt đầu ngắn lại, số cơn ho giảm dần và cơ thể của người bệnh cũng dần hồi phục.
- Một số bệnh nhi sơ sinh dưới 6 tháng tuổi, thanh thiếu niên và người lớn có thể bị ho kéo dài nhiều tuần mà không có tiếng rít đặc trưng.
Triệu chứng của ho gà là ho kéo dài, nôn ói, mệt mỏi
4Biến chứng
Trẻ sơ sinh
Đối với trẻ sơ sinh, đặc biệt là đối với trẻ dưới 6 tháng tuổi, các biến chứng của bệnh ho gà nặng hơn và thậm chí có thể đe dọa đến tính mạng của trẻ, bao gồm:[3]
- Viêm phổi.
- Thở chậm hoặc có thể ngừng thở.
- Co giật.
- Tổn thương não hoặc chảy máu não.
- Giảm cân.
Trẻ dưới 18 tháng tuổi
- Đối với trẻ em dưới 18 tháng tuổi bị ho gà phải luôn được theo dõi vì khi lên cơn ho có thể làm trẻ ngừng thở.
Biến chứng thần kinh
- Thường xảy ra ở trẻ dưới 12 tháng tuổi với triệu chứng co giật, bệnh lý não. Trẻ sốt rất cao, li bì, hôn mê, co giật.
- Nếu được cấp cứu có thể để lại di chứng như liệt nửa người, liệt một chi, liệt dây thần kinh sọ não hoặc rối loạn tâm thần.
Thiếu niên và người lớn
Đối với thiếu niên và người lớn, các biến chứng của ho gà thường là do ảnh hưởng của các cơn ho kéo dài, bao gồm
- Thoát vị vùng bụng.
- Các mạch máu bị vỡ trên da, lòng trắng mắt.
- Xương sườn bầm tím.
- Khó ngủ.
5Chẩn đoán và điều trị
Chẩn đoán
Do các triệu chứng của bệnh ho gần rất giống với triệu chứng của các bệnh như cảm lạnh, cúm, viêm phế quản nên rất khó để chẩn đoán sớm. Tuy nhiên, bác sĩ có thể thực hiện một số xét nghiệm để tìm ra vi khuẩn ho gà:
- Lấy dịch mũi hoặc dịch họng để kiểm tra vi khuẩn gây ra ho gà.
- Xét nghiệm máu: số lượng bạch cầu cao là dấu hiệu của cơ thể bạn đang bị nhiễm trùng, nhưng chưa thể kết luận là bạn đã bị ho gà.
- X-quang ngực: thực hiện phương pháp này giúp cho biết tình trạng viêm hoặc có dịch trong phổi, đây là dấu hiệu của bệnh viêm phổi.
Điều trị
Để bệnh không tiến triển nặng và tránh lây lan thì bạn nên đeo khẩu trang y tế hoặc hạn chế đến những chỗ đông người.
Khi thấy người thân có những dấu hiệu của bệnh ho gà nên đưa đi bác sĩ để kịp thời điều trị trong vòng 7 ngày đầu sẽ giảm các triệu chứng ho và tránh các biến chứng muộn xảy đến.
- Đối với trẻ nhỏ dưới 6 tháng sẽ được bác sĩ chỉ định điều trị nội trú tại bệnh viện.
- Đối với trẻ lớn và người trưởng thành trong trường hợp chưa có biến chứng sẽ dùng thuốc để trị bệnh. Và sẽ được cách ly tuyệt đối, không cho tiếp xúc với người và môi trường xung quanh.
Ho gà được điều trị đặc hiệu bằng Erythromycin với liều 50mg/kg/ngày trong 14 ngày.
Nếu trường hợp xảy ra bội nhiễm, bệnh nhân sẽ được kê thuốc kháng sinh để điều trị nhiễm khuẩn như: Amoxycillin hoặc Cephalosporin.
Bên cạnh đó, để tình trạng bệnh nhanh chóng hồi phục thì bạn nên tuân thủ một số phương pháp sau:
- Nghỉ ngơi: giúp cơ thể có thêm sức mạnh để chống lại bệnh tật.
- Chia nhỏ các bữa ăn: giúp ngăn ngừa tình trạng nôn mửa gây ra do những cơn ho kéo dài.
- Giữ không khí nơi bạn sống trong lành, tránh xa những nơi bụi bặm, khói, các chất kích thích,... để làm dịu cơn ho.
- Uống nhiều nước hoặc nước ép trái cây để tránh tình trạng mất nước.
Có thể điều trị ho gà bằng thuốc kháng sinh
6Phương pháp phòng ngừa
Cách tốt nhất để ngăn ngừa bệnh ho gà là tiêm vắc xin ho gà. Hiện nay ho gà nằm trong chương trình tiêm chủng mở rộng và toàn bộ đều được tiêm miễn phí cho trẻ em. Các mũi vắc xin thường được tiêm cho trẻ em ở các độ tuổi sau:
- 2 tháng tuổi.
- 4 tháng tuổi.
- 6 tháng tuổi.
- 15 đến 18 tháng tuổi.
- 4 đến 6 tuổi.
Đối với người lớn thì nên tới cơ quan y tế hay các bệnh viện để tiêm phòng và giá cả còn tùy thuộc vào từng cơ sở tiêm chủng khác nhau.
- Thanh thiếu niên: ở độ tuổi 11 thì khả năng miễn dịch của vắc xin ho gà có xu hướng suy giảm. Do vậy, bác sĩ khuyên rằng ở độ tuổi này nên tiêm nhắc lại.
- Người lớn: nên đến bệnh viện để được bác sĩ tư vấn tiêm phòng nhắc lại. Đối với người lớn chưa từng tiêm vắc xin thì có thể tiêm bất cứ lúc nào.
- Phụ nữ mang thai: nên tiêm vắc xin ho gà trong khoảng thời gian từ 27 đến 36 tuần của thai kỳ. Điều này giúp bảo vệ trẻ sơ sinh tránh mắc ho gà trong vòng vài tháng đầu đời.
Một số lưu ý khi chích ngừa các loại vacxin (theo lịch tiêm chủng)
- Trẻ nhỏ được tiêm chủng đúng lịch thì đáp ứng miễn dịch tốt nhất.
- Nếu do quên lịch tiêm hay trẻ bị ốm mà không tiêm một thời gian thì ba mẹ cần đưa bé đi tiêm vắc xin liều tiếp tục chứ không cần phải tiêm lại từ đầu.
- Giữ nhà ở, trường học,... sạch sẽ, thoáng mát và có nhiều ánh sáng.
- Khi phát hiện có dấu hiệu của bệnh nên đi khám và cách ly với mọi người xung quanh để tránh lây lan.
- Những khu có ổ dịch cần phải sát trùng tẩy khuẩn môi trường, không khí, nguồn nước, đặc biệt là đồ dùng cá nhân của người bị nhiễm bệnh ho gà.
Cách tốt nhất để ngăn ngừa bệnh ho gà là tiêm vắc xin go gà
7Khi nào cần gặp bác sĩ
Các dấu hiệu cần đến gặp bác sĩ
Bạn nên đến gặp bác sĩ nếu cơn ho kéo dài và có một trong những dấu hiệu đi kèm sau:
- Màu da hơi xanh (điều này có thể cho thấy thiếu oxy).
- Khó thở, thở rít.
- Co giật hoặc co giật.
- Sốt cao.
- Nôn dai dẳng.
Nơi khám chữa bệnh ho gà uy tín
Bạn có thể tham khảo một số địa chỉ thăm khám và chữa bệnh ho gà uy tín như sau:
- Tại TP Hồ Chí Minh: Bệnh viện Nhân dân 115, bệnh viện Bệnh Nhiệt đới, bệnh viện Đại học Y dược, bệnh viện Chợ Rẫy, bệnh viện Nguyễn Tri Phương,...
- Tại Hà Nội: Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, bệnh viện Đại học Y Hà Nội, bệnh viện Bạch Mai, bệnh viện E Hà Nội, Viện Y học cổ truyền Trung ương,...
Nội dung bài viết mang tính tham khảo, các loại thuốc khi dùng cần tuân theo chỉ định và hướng dẫn của bác sĩ.
Bài viết trên đã đưa ra các thông tin liên quan đến bệnh ho gà. Nếu quý đọc giả cảm thấy bài viết hay và bổ ích thì hãy chia sẻ đến những người thân yêu của mình nhé!
Nguồn: Mayoclinic, Web MD, NHS
Nguồn tham khảo
Xem thêm 
