Ung thư biểu mô tế bào đáy: Nguyên nhân và cách điều trị

Ung thư biểu mô tế bào đáy là một trong những loại ung thư da thường gặp. bệnh có thể dễ nhận biết trên lâm sàng nhưng không được nhiều người chú ý. Cùng tìm hiểu nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán và điều trị ung thư biểu mô tế bào đáy qua bài viết dưới đây nhé!

1Ung thư biểu mô tế bào đáy là gì?

Tế bào đáy là tế bào nằm sâu nhất trong da, có chức năng sản sinh ra tế bào da mới mỗi ngày để đảm bảo tốt khả năng bảo vệ cơ thể của da. Ung thư biểu mô tế bào đáy là một loại ung thư da thường gặp, chiếm 75% tổng số ung thư da.

Ung thư biểu mô tế bào đáy hình thành do sự phát triển quá mức và mất kiểm soát của tế bào đáy trên da gây nên những vết sưng trong suốt. Bệnh thường gặp ở những vùng da thường xuyên tiếp xúc với ánh sáng mặt trời.[1]

Ung thư biểu mô tế bào đáy là một loại ung thư da

2Các loại ung thư biểu mô tế bào đáy

Dựa vào hình dạng, người ta chia ung thư biểu mô tế bào đáy thành những loại sau:

• Dạng nốt: đây là dạng hay gặp nhất. Các tế bào ung thư phát triển thành nốt có thể nhìn thấy mạch máu bên trong.
• Dạng lan rộng trên bề mặt: các tế bào phát triển thành bề mặt mỏng trên da khiến cho da vùng bị bệnh có màu sắc nhạt hơn da các vùng khác, thường gặp ở trên thân, cánh tay và chân.
• Xơ cứng: hình thành theo thời gian với những tổn thương tương tự vết sẹo.
• Hắc sắc tố: loại ung thư hiếm gặp gây tăng sắc tố trên da.[2]

3Nguyên nhân gây ung thư biểu mô tế bào đáy

Nguyên nhân dẫn tới ung thư biểu mô tế bào đáy là do sự đột biến của DNA quản lý việc tăng sinh, phát triển và chết theo chương trình của da. Sự đột biến này khiến cho tế bào đáy liên tục tăng sinh nhưng lại không có tế bào chết đi khiến da hình thành khối u.

4Các yếu tố nguy cơ

Một số yếu tố có thể khiến nhiều người dễ mắc ung thư biểu mô đáy hơn những người khác là:

Độ tuổi, giới tính và chủng tộc

Càng lớn tuổi, con người càng có nguy cơ mắc các bệnh lý về ung thư trong đó có ung thư da. Tuy nhiên, hiện nay đang ghi nhận sự trẻ hóa của bệnh này: bệnh đã được ghi nhận gặp ở độ tuổi 20 hoặc 30 chứ không phải lứa tuổi trung niên như trước đây.

Theo một số nghiên cứu, nam giới có nguy cơ mắc ung thư da nhiều hơn nữ giới. Những người da trắng dễ bị bỏng da hơn nên có nguy cơ mắc ung thư biểu mô tế bào tuyến lớn hơn những người thuộc chủng tộc khác.

Tiền sử bệnh và gia đình

Ung thư biểu mô tế bào tuyến có khả năng tái phát cao. Vì vậy, người bệnh đã từng mắc bệnh này có nguy cơ cao sẽ mắc lại bệnh ung thư da này trong tương lai gần.

Ngoài ra, nếu trong gia đình có người mắc các bệnh lý ung thư da nói chung thì nguy cơ xuất hiện bệnh ung thư biểu mô tế bào đáy cũng cao hơn những người khác.

Thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng mặt trời

Tia UV là một trong những yếu tố làm xuất hiện ung thư tế bào đáy. Vì vậy, những người dưới đây thường có nguy cơ mắc bệnh lý này cao hơn:

• Tắm nắng khi tia UV chiếu cực đại.
• Thường xuyên làm việc dưới ánh nắng mặt trời.
• Làm việc trong môi trường có tia cực tím.

Người thường xuyên tiếp xúc với ánh sáng mặt trời dễ mắc ung thư biểu mô tế bào đáy

Thuốc hoặc phương pháp điều trị

Xạ trị là một phương pháp điều trị ung thư da hay được sử dụng. Tuy nhiên, việc chiếu tia này có thể kích thích tế bào đáy phát triển nhanh hơn tạo thành khối u.

Các thuốc chống miễn dịch như thuốc chống thải ghép, corticoid liều cao cũng có thể kích thích tế bào đáy tăng sinh và phát triển mạnh hơn bình thường.

Các yếu tố nguy cơ khác

Asen là một kim loại gây độc có thể tăng nguy cơ xuất hiện ung thư. Vì vậy, người làm việc trong môi trường tiếp xúc với nhiều kim loại này sẽ có nguy cơ mắc ung thư biểu mô tế bào đáy cao hơn bình thường.

5Dấu hiệu ung thư biểu mô tế bào đáy

Ung thư biểu mô tế bào đáy thường phát triển ở những vị trí tiếp xúc với ánh sáng mặt trời. Vì vậy, khi nhìn vào cổ, da mặt hoặc cánh tay người bệnh có thể phát hiện các dấu hiệu như:

• Vết sưng bóng trên da: tồn tại trên da như một nốt sần có thể nhìn thấy mạch máu. Vết sưng có thể xuất hiện chảy máu và đóng vảy.
• Đốm đen xuất hiện trên da.
• Mảng phẳng có vảy trên da.
• Sẹo trắng trên da.

Ung thư biểu mô tế bào đáy có thể xuất hiện đốm đen

6Ung thư biểu mô tế bào đáy có nguy hiểm không?

Ung thư biểu mô đáy thường phát triển chậm nên thường không nguy hiểm đến tính mạng. Tuy nhiên, bệnh lý này vẫn cần phát hiện và điều trị sớm để tránh xâm lấn vào các cơ quan khác gây ra hậu quả nghiêm trọng.

Một số biến chứng có thể gặp của ung thư biểu mô tế bào tuyến là:

• Tái phát.
• Tăng nguy cơ mắc các loại ung thư da khác như ung thư vảy.

7Cách chẩn đoán ung thư biểu mô tế bào đáy

Dựa vào triệu chứng lâm sàng

Dựa trên các đặc điểm lâm sàng của da, bác sĩ sẽ tiến hành thăm khám để xác định tình trạng bệnh. Bác sĩ có thể hỏi một số câu liên quan như:

• Khối u xuất hiện khi nào?
• Khối u da có thay đổi kích thước hay không?
• Có đặc điểm nào của khối u da thay đổi không?
• Khối u da có đau và ngứa không?
• Người bệnh đã từng mắc ung thư da trước đây hay chưa?

Chẩn đoán hình ảnh

Do có thể nhận biết sự thay đổi của da trên lâm sàng nên hiếm khi nào ung thư da được phát hiện muộn. Tuy nhiên, nếu nghi ngờ di căn, bác sĩ có thể chỉ định các phương tiện chẩn đoán hình ảnh như cắt lớp vi tính (CT-scanner), cộng hưởng từ (MRI) để xác định:

• Kích thước khối u.
• Khối u đã xâm lấn những bộ phận nào.
• Khối u đã di căn xa.

Sinh thiết da

Trong trường hợp không xác định được thương tổn có phải ung thư hay không, bác sĩ có thể lấy một mảnh da và soi dưới kính hiển vi để xác định thương tổn có phải ung thư hay không.

Sinh thiết da để chẩn đoán chính xác ung thư biểu mô tế bào đáy

8Khi nào cần gặp bác sĩ?

Dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Do các tổn thương da rất dễ phát hiện nên khi xuất hiện những nốt sần, những thay đổi sắc tố trên da, người bệnh nên đến các cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Nơi chẩn đoán và điều trị

Nếu gặp các dấu hiệu như trên, bạn có thể đến ngay các cơ sở y tế gần nhất, các bệnh viện chuyên khoa Da liễu. Hoặc bất kỳ bệnh viện đa khoa nào tại địa phương để được thăm khám kịp thời.

Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:

• Tại Thành phố Hồ Chí Minh: Bệnh viện Da liễu TP.HCM, Bệnh viện Nhân dân 115, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, Bệnh viện Ung bướu TP.HCM.
• Tại Hà Nội: Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Da liễu Trung Ương, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện K.

9Cách điều trị ung thư biểu mô tế bào đáy

Tùy thuộc vào giai đoạn của bệnh mà bác sĩ sẽ chỉ định những phương pháp điều trị phù hợp như:

Phẫu thuật

Phẫu thuật là phương pháp được sử dụng để loại bỏ hoàn toàn khối u ra khỏi bề mặt da. Một số phương pháp thường được áp dụng là:

• Cắt bỏ: bác sĩ sẽ sử dụng dao phẫu thuật cắt đi hoàn toàn vùng da bị bệnh rồi tiến hành soi dưới kính hiển vi để tránh bỏ sót tổn thương ung thư.
• Phẫu thuật Mohs: bác sĩ tiến hành loại bỏ từng lớp, từng lớp da dưới sự hướng dẫn của kính hiển vi. Can thiệp này giúp loại bỏ hoàn toàn lớp tế bào bị bệnh, tránh làm tổn thương mô khỏe mạnh.

Phẫu thuật là phương pháp dùng để loại bỏ đốm đen trên da

Các phương pháp điều trị khác

Khi không thể phẫu thuật, bác sĩ có thể chỉ định một vài phương pháp điều trị khác như:

• Đốt điện: nhằm loại bỏ các mô bị bệnh dưới tác dụng của nhiệt độ cao.
• Xạ trị: sử dụng chùm tia năng lượng cao để tiêu diệt các tế bào bị bệnh.
• Áp lạnh: sử dụng nhiệt độ thấp tác dụng lên tế bào khiến tế bào đông lại và chết dần.
• Quang động học: Sử dụng thuốc cản quang bôi lên da sau đó dùng tác dụng của ánh sáng để điều trị.
• Trị liệu Laser: sử dụng năng lượng của Laser để tiêu diệt các tế bào bị bệnh.

Điều trị ung thư di căn

Trong trường hợp tế bào ung thư đã di sang các vị trí khác, bác sĩ có thể chỉ định một vài phương pháp sau:

• Hoá trị: sử dụng hoá chất tiêu diệt các tế bào ung thư và cả tế bào lành.
• Thuốc trúng đích: đây là thuốc giúp tiêu diệt chính xác tế bào ung thư.

10Biện pháp phòng ngừa

Để phòng ngừa bệnh ung thư biểu mô tế bào đáy, bạn có thể tham khảo một số gợi ý sau:

• Sử dụng kem chống nắng: sử dụng kem chống nắng có chỉ số SPF ít nhất là 30 kể cả khi trời không nắng to.
• Tránh tiếp xúc trực tiếp với nắng: vào thời điểm từ 10 giờ sáng đến 4h chiều nên hạn chế ra ngoài để tránh tác dụng có hại của tia UV.
• Đeo kính râm, mặc đồ chống nắng: trong thời tiết nắng nóng nên sử dụng kính râm hoặc đồ chống nắng để tránh ảnh hưởng tới da.
• Để ý những dấu hiệu bất thường của da: khi xuất hiện những thay đổi bất thường trên da, bạn nên nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất.

Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn các kiến thức về ung thư biểu mô tế bào đáy. Đây là bệnh lý dễ dàng điều trị nếu được phát hiện sớm. Vì vậy, nếu thấy bất kỳ thay đổi nào trên da thì bạn nên đến các cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám nhé!