Hạ đường huyết khi mang thai: Dấu hiệu, cách xử trí và phòng ngừa

Phụ nữ mang thai thường có nhu cầu năng lượng cao hơn bình thường. Do đó, nếu chế độ ăn uống không cung cấp đủ năng lượng cho cơ thể hoặc gặp phải một số vấn đề về sức khỏe thì mẹ bầu có thể bị hạ đường huyết. Vậy tình trạng này có thể tiềm tàng những nguy cơ gì? Hãy cùng tìm hiểu về hạ đường huyết qua bài viết dưới đây nhé!

1Hạ đường huyết khi mang thai là gì?

Hạ đường huyết khi mang thai là tình trạng phụ nữ mang thai có lượng đường trong máu nhỏ hơn 70 mg/ml. Đây là tình trạng hay gặp ở phụ nữ mang thai mắc đái tháo đường, đặc biệt khi đang điều trị với insulin.[1]

Dựa trên nồng độ đường trong máu, người ta chia hạ đường huyết thành 3 mức độ là:

• Độ 1 (nhẹ): đường huyết lớn hơn hoặc bằng 54mg/dL và nhỏ hơn 70 mg/dL.
• Độ 2 (trung bình): đường huyết nhỏ hơn 54 mg/dL.
• Độ 3 (nặng): hạ đường huyết nặng với những thay đổi nghiêm trọng liên quan đến tinh thần hoặc thể chất.[2]

Phụ nữ mang thai có đường huyết nhỏ hơn 70 mg/dL được coi là hạ đường huyết

2Nguyên nhân

Phụ nữ mang thai không có bệnh lý

Với phụ nữ mang thai không có bất kỳ bệnh lý nền nào, các nguyên nhân dẫn đến hạ đường huyết có thể bao gồm:

• Ốm nghén: khiến cho sản phụ không muốn ăn hoặc không ăn được một số thực phẩm chứa chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể. Mặt khác, việc thường xuyên nôn ra thức ăn cũng đã giảm đi nguồn cung cấp năng lượng cho sản phụ.
• Vận động quá sức: khi mang thai, cơ thể thường tiêu hao nhiều glucose hơn bình thường. Vận động quá mức sẽ đẩy nhanh quá trình sử dụng năng lượng và có thể dẫn đến tình trạng cạn kiệt glucose gây hạ đường huyết.
• Chế độ ăn uống không phù hợp: như nhịn đói, ăn không đủ bữa, ăn thiếu chất sẽ khiến cơ thể sản phụ không có đủ năng lượng.
• Tác dụng phụ của thuốc: một số loại thuốc có thể làm giảm lượng đường trong máu như aspirin, kháng sinh, quinine (thuốc điều trị sốt rét).

Ốm nghén là một trong những nguyên nhân gây hạ đường huyết

Phụ nữ mang thai có bệnh lý

Phụ nữ mắc đái tháo đường nếu mang thai thì những thay đổi nội tiết tố mới trong thai kỳ sẽ khiến sự hấp thụ thuốc điều trị đái tháo đường thay đổi, dẫn đến lượng đường trong máu ở mức thấp hơn bình thường. Bên cạnh đó, ở những phụ nữ được chẩn đoán mắc tiểu đường thai kỳ, việc mới bắt đầu sử dụng insulin để điều trị cũng dễ làm cho cơ thể bị hạ đường huyết.[3]

Ngoài ra, một số bệnh lý khác mẹ bầu mắc phải cũng có thể gây ra tình trạng hạ đường huyết như ung thư tuyến tụy, suy đa tạng, mất cân bằng hormone cortisol và glucagon.

3Hạ đường huyết khi mang thai ảnh hưởng cho mẹ và thai nhi như thế nào?

Ngắn hạn

Hạ đường huyết khiến cho cơ thể sản phụ không được cung cấp đủ năng lượng gây nên một số tình trạng như:

• Sản phụ luôn trong trạng thái mệt mỏi, khiến cho chất lượng cuộc sống giảm sút.
• Khi hạ đường huyết nặng có thể dẫn đến rối loạn ý thức như lơ mơ, ngủ gà, hôn mê và có thể ảnh hưởng đến tính mạng.

Dài hạn

Hạ đường huyết kéo dài hoặc tái phát liên tục có thể dẫn đến tình trạng hạ đường huyết không nhận biết. Lúc này sản phụ sẽ không cảm nhận được các dấu hiệu cảnh cáo cơn hạ đường huyết, và khi phát hiện thì tình trạng đã trở nên nghiêm trọng và đe dọa đến tính mạng.

Với thai nhi, những biến chứng có thể gặp là:

• Đường huyết thấp kéo dài trong thời kỳ mang thai có thể cản trở sự phát triển bình thường của thai nhi và khiến trẻ sinh ra nhẹ cân hơn so với tuổi thai. Điều này có thể dẫn đến việc các cơ quan của thai nhi phát triển chưa hoàn thiện nên sau này trẻ sẽ dễ mắc bệnh hoặc ốm yếu khó lớn.
• Hạ đường huyết sau sinh: Ngay sau khi sinh ra, trẻ có thể gặp tình trạng thiếu glucose trong máu do không thể vận chuyển hiệu quả đường trong máu mẹ sang cho thai nhi. Dẫn đến trẻ có thể bị hôn mê hoặc tử vong sau sinh do hạ đường huyết.
• Nguy cơ mắc đái tháo đường tuýp 1: tình trạng hạ đường huyết có thể làm hỏng tế bào beta của thai nhi, nơi sản xuất và điều hòa hormone insulin.
• Tăng nguy cơ mắc các rối loạn dung nạp khác.

4Đối tượng nguy cơ cao hạ đường huyết

Sản phụ có nguy cơ cao gặp tình trạng hạ đường huyết có thể kể đến là:

• Mắc bệnh tiểu đường: cả mang thai và tiểu đường đều gây thay đổi nồng độ insulin trong cơ thể dẫn đến tăng nguy cơ hạ đường huyết.
• Phụ nữ trong ba tháng đầu thai kỳ: mẹ bầu trong giai đoạn này thường xuyên gặp phải tình trạng ốm nghén khiến cho cơ thể không được cung cấp đầy đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng cần thiết.
• Hạ đường huyết trước khi mang thai: Thai phụ có tiền sử hạ đường huyết trước đó sẽ có nguy cơ lặp lại tình trạng này cao hơn.
• Bị ốm: sẽ sinh ra cảm giác mệt mỏi, chán ăn và có thể dẫn đến tình trạng hạ đường huyết.
• Suy dinh dưỡng.

5Cách chẩn đoán

Tùy vào từng mức độ hạ đường huyết, người bệnh sẽ có những triệu chứng khác nhau như:

• Mức độ nhẹ (nồng độ đường huyết giao động từ 54 mg/mL đến 70 mg/mL): xuất hiện cảm giác đói, vã mồ hôi, tim đập nhanh, bồn chồn, chóng mặt.
• Mức độ trung bình (đường huyết nhỏ hơn 54 mg/dL): cảm giác lâng lâng, khó hoàn thành một câu dài, hoa mắt, lú lẫn.
• Mức độ nặng: xuất hiện những dấu hiệu nguy hiểm như rối loạn ý thức, ngủ gà, hôn mê hoặc có thể xuất hiện co giật và dẫn tới tử vong.[4]

Hoa mắt là triệu chứng thường thấy của sản phụ bị hạ đường huyết

6Khi nào cần gặp bác sĩ?

Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Khi xuất hiện cảm giác mệt mỏi thường xuyên hoặc ốm nghén kéo dài, ảnh hưởng sinh hoạt hàng ngày thì sản phụ nên đến các cơ sở y tế, chuyên khoa để được thăm khám và điều trị.

Đặc biệt khi xuất hiện những dấu hiệu sau, người bệnh cần được đưa đi cấp cứu ngay tại cơ sở y tế gần nhất:

• Chóng mặt, choáng váng.
• Ngủ gà hoặc cảm giác lơ mơ, phản xạ chậm.
• Không thể nói được câu đơn giản.
• Co giật.
• Hôn mê.

Ngoài ra, phụ nữ mang thai nên tuân thủ thời gian khám thai theo chỉ định của bác sĩ. Nên đi kiểm tra đái tháo đường thai kỳ vào tuần thai 24 đến 28 nhằm phát hiện sớm và có các biện pháp kiểm soát đường huyết phù hợp đảm bảo an toàn cho mẹ và bé trong giai đoạn mang thai và sinh nở.

Địa chỉ khám chữa bệnh uy tín

Phụ nữ mang thai nên khám thai tại các phòng khám chuyên khoa Sản phụ khoa hoặc các bệnh viện đa khoa tại địa phương để được thăm khám kịp thời.

Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp.

• Tại Thành phố Hồ Chí Minh: Bệnh viện Từ Dũ, Bệnh viện Đa khoa FV, Bệnh viện Hùng Vương, Bệnh viện Phụ sản Mekong, Bệnh viện Đại học Y dược TP.HCM.
• Tại Hà Nội: Bệnh viện Sản Trung ương, Bệnh viện E, Bệnh viện Sản Hà Nội, Bệnh viện Bạch Mai.

7Cách cấp cứu và sơ cứu khi bị hạ đường huyết

Khi xuất hiện các dấu hiệu của cơn hạ đường huyết, bạn cần lập tức tiến hành các bước xử trí ban đầu để đưa đường trong máu về mức bình thường. Bao gồm ăn hoặc uống nước đường, sữa ngọt hoặc ăn chocolate…

Đối với thai phụ có nguy cơ hạ đường huyết nặng hoặc mắc bệnh đái tháo đường sẽ được bác sĩ cân nhắc kê đơn glucagon đường tiêm để tiến hành xử trí khẩn cấp khi lượng đường trong máu xuống quá thấp.

Sau khi đã thực hiện các biện pháp xử trí ban đầu cho cơn hạ đường huyết, cần đưa mẹ bầu đến bệnh viện để được tiếp tục theo dõi và chăm sóc đúng cách, không nên chủ quan với triệu chứng hạ đường huyết vì nó gây tử vong nhanh hơn so với tăng đường huyết.

Có thể sử dụng chocolate trong trường hợp hạ đường huyết nhẹ

8Phương pháp phòng ngừa

Phụ nữ mang thai hoàn toàn có thể ngăn ngừa tình trạng hạ đường huyết nếu như làm theo một số biện pháp đơn giản sau đây:

• Ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày, mẹ bầu nên có 2 đến 3 bữa phụ xen kẽ với 3 bữa ăn chính để đảm bảo cung cấp đủ năng lượng cho cơ thể.
• Chuẩn bị đồ ăn nhẹ ở đầu giường để có thể bổ sung năng lượng ngay khi thức dậy.
• Hạn chế vận động mạnh, chỉ nên thực hiện các bài tập thể dục nhẹ nhàng để duy trì sức khỏe.
• Khám thai định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Mẹ bầu mắc bệnh tiểu đường nên thường xuyên theo dõi đường huyết tại nhà để phát hiện sớm khi có bất thường và thực hiện các biện pháp xử trí kịp thời.

Khám thai theo hướng dẫn của bác sĩ để sớm phát hiện bệnh lý tiềm ẩn

Hạ đường huyết là vấn đề cần được quan tâm ở phụ nữ mang thai. Các sản phụ cần nắm được các dấu hiệu nhận biết cũng như cách xử trí ban đầu nếu gặp trường hợp này. Nếu thấy bài viết hữu ích, hãy chia sẻ cho người thân và bạn bè nhé!