Bệnh giòi Maggot: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Nhiễm trùng giòi maggot là tình trạng các ấu trùng ruồi xâm nhập và ký sinh trong mô của người hoặc động vật gây viêm, đau và tổn thương mô nếu không xử lý kịp thời. Hãy cùng tìm hiểu maggot là gì, dấu hiệu nhận biết và cách điều trị hiệu quả nhé!

1Nhiễm trùng giòi maggot là gì?

Nhiễm trùng giòi maggot (myiasis) là tình trạng ấu trùng của một số loài ruồi xâm nhập và phát triển trong mô của cơ thể người hoặc động vật. Tình trạng này thường xảy ra khi ruồi đẻ trứng trên da, vết thương hở hoặc các vùng ẩm của cơ thể. Sau khi trứng nở, các ấu trùng (maggot) có thể ký sinh trong mô, ăn mô chết hoặc dịch cơ thể và gây tổn thương tại vị trí nhiễm.

Bệnh thường gặp ở những khu vực khí hậu nóng ẩm, nơi ruồi phát triển mạnh hoặc ở những người có vết thương không được chăm sóc đúng cách. Nếu không được phát hiện và xử lý sớm, ấu trùng có thể gây viêm và làm tổn thương mô xung quanh. [1]

Giòi Maggot xâm nhập và ký sinh trong mô người hay động vật

2Nguyên nhân gây nhiễm trùng giòi maggot

Nguyên nhân chính gây nhiễm trùng giòi maggot là do ruồi đẻ trứng trên những vùng da dễ bị tổn thương, đặc biệt là vết thương hở, vết loét hoặc khu vực da ẩm ướt. Trong điều kiện thuận lợi, trứng ruồi nhanh chóng nở thành ấu trùng và phát triển tại vị trí này, từ đó gây kích ứng, viêm và làm tổn thương mô xung quanh.

Bên cạnh đó, trứng ruồi cũng có thể xâm nhập vào cơ thể người theo nhiều con đường gián tiếp. Ví dụ, một số loài ruồi có thể bám trứng lên côn trùng hút máu như muỗi hoặc ve, sau đó ấu trùng xâm nhập vào da khi các côn trùng này đốt người.

Ngoài ra, trứng ruồi cũng có thể tồn tại trên quần áo, khăn hoặc vải phơi ngoài trời, đặc biệt ở nơi ẩm ướt hoặc nhiều ruồi. Khi con người mặc hoặc tiếp xúc với các vật dụng này, ấu trùng có thể xâm nhập vào da.

Một số yếu tố môi trường và tình trạng sức khỏe cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Những khu vực khí hậu nóng ẩm, vệ sinh môi trường kém hoặc có nhiều ruồi thường ghi nhận nhiều trường hợp hơn. Ngoài ra, người cao tuổi, bệnh nhân mắc bệnh mạn tính, người có vết loét lâu ngày hoặc những người gặp khó khăn trong việc chăm sóc vệ sinh cá nhân cũng có nguy cơ bị giòi maggot xâm nhập cao hơn.

3Các dạng nhiễm trùng giòi maggot thường gặp

Nhiễm trùng giòi maggot ngoài da

Myiasis ngoài da (cutaneous myiasis) là dạng nhiễm giòi phổ biến nhất, xảy ra khi ấu trùng ruồi xâm nhập vào da và phát triển trong mô dưới da. Tình trạng này thường xuất hiện ở các vùng da hở như tay, chân, lưng hoặc da đầu - nơi ruồi dễ tiếp xúc và đẻ trứng.

Sau khoảng 24 giờ, vùng da nhiễm thường xuất hiện nốt sưng giống vết côn trùng cắn, sau đó phát triển thành tổn thương giống nhọt có đường kính khoảng 10 - 35 mm. Ở trung tâm thường có một lỗ nhỏ (2 - 3 mm) giúp ấu trùng bên trong hô hấp. Người bệnh có thể cảm thấy đau, ngứa hoặc cảm giác có vật di chuyển dưới da, đặc biệt khi nhiễm các loài ruồi có ấu trùng lớn như Dermatobia hominis. [2]

Nhiễm trùng giòi maggot ngoài da là dạng phổ biến nhất

Nhiễm trùng giòi maggot ở vết thương

Myiasis ở vết thương là tình trạng ấu trùng ruồi phát triển trong các vết thương hở, vết loét hoặc vùng mô hoại tử. Ruồi thường bị thu hút bởi mùi của mô chết hoặc dịch mủ và đẻ trứng trực tiếp lên bề mặt vết thương. Sau khi trứng nở, các ấu trùng (giòi) có thể bám trên bề mặt mô để ăn mô hoại tử và dịch tiết.

Trong một số trường hợp, ấu trùng không chỉ tồn tại trên bề mặt mà còn xâm nhập sâu vào mô, gây tổn thương và làm vết thương trở nên nghiêm trọng hơn. Người bệnh có thể gặp các dấu hiệu như đau, viêm, tăng tiết dịch hoặc mùi hôi tại vết thương. Nếu không được xử lý kịp thời, tình trạng này có thể làm chậm quá trình lành vết thương và tăng nguy cơ nhiễm trùng thứ phát. [3]

Nhiễm trùng giòi maggot ở khoang cơ thể

Myiasis ở khoang cơ thể là tình trạng ấu trùng ruồi xâm nhập và phát triển trong các khoang tự nhiên của cơ thể như mắt, mũi, tai hoặc miệng. Ruồi có thể đẻ trứng gần các vị trí này, sau đó trứng nở thành ấu trùng và xâm nhập vào bên trong mô niêm mạc. Tình trạng này thường liên quan đến một số loài ruồi ký sinh như Dermatobia hominis hoặc ruồi xoắn.

Khi ấu trùng phát triển trong các khoang cơ thể, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như đau, kích ứng, chảy dịch hoặc cảm giác có vật di chuyển tại vị trí nhiễm. Trong một số trường hợp hiếm gặp, nếu ấu trùng xâm nhập sâu vào các cấu trúc quan trọng, chúng có thể gây tổn thương nghiêm trọng. Chẳng hạn, bệnh giòi ký sinh ở mắt thường liên quan đến loài Oestrus ovis và có thể gây viêm nặng, thậm chí mù lòa nếu ấu trùng xâm nhập vào dây thần kinh thị giác.

Ở những trường hợp rất nghiêm trọng, nếu ấu trùng xâm nhập sâu vào vùng nền sọ hoặc đáy não, chúng có thể gây biến chứng nguy hiểm như viêm màng não, thậm chí đe dọa tính mạng. Vì vậy, khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường ở mắt, mũi, tai hoặc miệng nghi ngờ nhiễm giòi, người bệnh cần được thăm khám và xử trí y tế kịp thời.

Giòi maggot có thể phát triển ở khoang tai

4Dấu hiệu nhiễm trùng gòi maggot

Các triệu chứng nhiễm trùng giòi maggot có thể khác nhau tùy theo vị trí ấu trùng ký sinh trong cơ thể. Tuy nhiên, người bệnh thường có một số dấu hiệu điển hình sau:

• Xuất hiện tổn thương da giống nhọt hoặc vết côn trùng cắn: Vùng da có thể sưng đỏ, đau và phát triển thành khối u nhỏ. Ở giữa tổn thương thường có một lỗ nhỏ - đây là vị trí giúp ấu trùng bên trong hô hấp.
• Cảm giác đau, ngứa hoặc có vật di chuyển dưới da: Một số bệnh nhân mô tả cảm giác ấu trùng đang di chuyển trong mô, đặc biệt khi nhiễm giòi ngoài da.
• Chảy dịch hoặc mùi hôi từ vết thương: Trong trường hợp myiasis ở vết thương, vùng tổn thương có thể tiết dịch, mủ hoặc có mùi khó chịu do mô bị phá hủy và nhiễm trùng.
• Kích ứng ở mắt, mũi hoặc tai: Nếu ấu trùng xâm nhập vào các khoang cơ thể, người bệnh có thể bị đau, chảy nước mắt, nghẹt mũi, chảy dịch tai hoặc cảm giác có dị vật.
• Triệu chứng toàn thân trong trường hợp nặng: Một số người có thể bị sốt, viêm hoặc nhiễm trùng thứ phát, đặc biệt khi vết thương không được xử lý kịp thời.

5Ai có nguy cơ cao bị nhiễm giòi maggot?

Một số đối tượng có nguy cơ bị nhiễm giòi maggot cao hơn do điều kiện vệ sinh, môi trường sống hoặc tình trạng sức khỏe:

• Người có vết thương hở hoặc vết loét lâu lành: Vết thương không được vệ sinh và che chắn đúng cách có thể thu hút ruồi đến đẻ trứng, tạo điều kiện cho ấu trùng phát triển.
• Người sống hoặc làm việc ở môi trường vệ sinh kém: Những khu vực có nhiều ruồi, rác thải hoặc khí hậu nóng ẩm thường làm tăng nguy cơ tiếp xúc với ấu trùng ruồi.
• Người cao tuổi hoặc người suy giảm khả năng tự chăm sóc: Khó khăn trong việc vệ sinh cá nhân hoặc chăm sóc vết thương có thể làm tăng nguy cơ nhiễm giòi.
• Người mắc bệnh mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch: Những bệnh nhân có hệ miễn dịch yếu, bệnh nền nặng hoặc nằm lâu một chỗ dễ gặp tình trạng vết loét và nhiễm trùng.
• Người sống hoặc du lịch đến vùng nhiệt đới: Một số loài ruồi gây bệnh giòi phổ biến hơn ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới.

6Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Dấu hiệu cần khám bác sĩ

Nếu nghi ngờ nhiễm giòi maggot, người bệnh nên đi khám bác sĩ khi xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Vết thương sưng đau, có lỗ nhỏ ở trung tâm hoặc giống nhọt.
• Cảm giác có vật di chuyển dưới da tại vùng tổn thương.
• Vết thương chảy dịch, mủ hoặc có mùi hôi bất thường.
• Đau, kích ứng hoặc chảy dịch ở mắt, mũi, tai.
• Sốt, mệt mỏi hoặc viêm lan rộng quanh vùng da bị tổn thương.

Bạn nên gặp bác sĩ khi vết thương chảy dịch, mủ hay lan rộng

Nơi khám bệnh uy tín

Khi xuất hiện các dấu hiệu nêu trên, bạn cần khi khám bác sĩ, bạn có thể đến các cơ sở y tế khám chữa bệnh có chuyên khoa Da liễu tại địa phương. Ngoài ra, bạn có thể tham khảo một số bệnh viện uy tín dưới đây:

• Tại TP.HCM: Bệnh viện da liễu TP.HCM, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, Bệnh viện Nhân dân Gia Định.
• Tại Hà Nội: Bệnh viện Da liễu Trung ương Hà Nội, Bệnh viện Da liễu Hà Nội, Khoa Da liễu Bệnh viện Bạch Mai.

7Cách chẩn đoán nhiễm trùng giòi maggot

Bác sĩ sẽ quan sát vết thương, tổn thương da hoặc các khoang cơ thể để phát hiện dấu hiệu đặc trưng như nốt sưng giống nhọt, lỗ nhỏ ở trung tâm hoặc sự hiện diện của ấu trùng bên trong mô.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể lấy mẫu ấu trùng để xác định loài ruồi gây bệnh hoặc thực hiện các phương pháp hỗ trợ như nội soi, siêu âm hoặc chẩn đoán hình ảnh nếu nghi ngờ ấu trùng xâm nhập sâu vào mô hoặc khoang cơ thể.

8Cách điều trị nhiễm trùng giòi maggot

Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể bôi thuốc mỡ hoặc các chất che phủ lên vùng da bị ký sinh để làm giảm lượng oxy, khiến ấu trùng trồi lên bề mặt và dễ dàng được lấy ra bằng dụng cụ y tế. Sau khi loại bỏ giòi, vùng da tổn thương sẽ được làm sạch, sát khuẩn và chăm sóc vết thương nhằm hạn chế nguy cơ nhiễm trùng.

Nếu vết thương có mô hoại tử hoặc ấu trùng xâm nhập sâu, bác sĩ có thể cần can thiệp phẫu thuật để loại bỏ hoàn toàn ấu trùng và mô tổn thương. Sau điều trị, người bệnh cần vệ sinh và thay băng vết thương đúng cách mỗi ngày, vì việc chăm sóc vết thương hợp lý đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục và phòng ngừa nhiễm trùng tái phát. [4]

9Cách phòng ngừa nhiễm giòi maggot

Để giảm nguy cơ nhiễm giòi maggot, việc giữ vệ sinh cá nhân và chăm sóc vết thương đúng cách là rất quan trọng. Bạn có thể áp dụng một số biện pháp phòng ngừa sau:

• Giữ vệ sinh cơ thể và môi trường sống sạch sẽ, hạn chế ruồi tiếp xúc với thức ăn và vết thương.
• Che kín và chăm sóc vết thương đúng cách, thay băng thường xuyên để tránh ruồi đẻ trứng.
• Không để thực phẩm ôi thiu hoặc rác thải tồn đọng, vì đây là môi trường thu hút ruồi.
• Sử dụng màn, lưới chống côn trùng hoặc thuốc xua côn trùng khi ở khu vực có nhiều ruồi.
• Bảo vệ các vùng da hở khi đi đến khu vực nhiệt đới hoặc vùng có nguy cơ cao.
• Chăm sóc đặc biệt cho người già, người bệnh nằm lâu hoặc người có vết thương hở, vì đây là nhóm dễ bị ruồi ký sinh.

Bạn nên sử dụng màn, lưới chống côn trùng để phòng ngừa nhiễm giòi maggot

10Các câu hỏi thường gặp

Maggot có nguy hiểm không?

Bệnh không gây tử vong ngay lập tức nhưng nếu không điều trị, giòi có thể phá hủy mô nghiêm trọng, gây nhiễm trùng máu hoặc tấn công vào các cơ quan quan trọng như mắt, não (ở dạng hiếm). [5]

Ăn phải giòi maggot có sao không?

Đa số trường hợp axit trong dạ dày sẽ tiêu diệt giòi. Tuy nhiên, ăn phải thực phẩm có giòi đồng nghĩa với việc thực phẩm đó đã nhiễm khuẩn, có thể dẫn đến ngộ độc thực phẩm hoặc nhiễm trùng đường ruột. [6]

Có nên tự ý nặn giòi tại nhà không?

Không nên tự ý nặn giòi tại nhà, vì có thể làm vỡ ấu trùng và tăng nguy cơ nhiễm trùng hoặc tổn thương mô.

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường trên da, chăm sóc vết thương đúng cách và giữ vệ sinh môi trường sống sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh. Nếu thấy bài viết hay, hãy chia sẻ cho người thân và bạn bè cùng biết nhé!