Hội chứng carcinoid: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Hội chứng carcinoid hay u carcinoid là một loại ung thư hiếm gặp, có thể xuất phát từ nhiều cơ quan trong cơ thể. Ung thư này phát triển chậm và thường chỉ có triệu chứng ở giai đoạn muộn. Hãy cùng tìm hiểu rõ hơn qua bài viết dưới đây nhé!

1Hội chứng carcinoid là gì?

Hội chứng carcinoid là tên gọi của tập hợp bao gồm một loạt triệu chứng do khối ung thư thần kinh nội tiết gây ra. Khối u này thường xuất hiện ở đường tiêu hóa và phổi sau đó phóng thích các hormone vào máu rồi gây ra các triệu chứng bất thường.[1]

Khối u carcinoid thường xuất hiện ở đường tiêu hóa và phổi

2Nguyên nhân gây ra hội chứng carcinoid

Nguyên nhân gây u carcinoid vẫn chưa được rõ ràng. U carcinoid bắt nguồn từ các tế bào thuộc hệ thần kinh nội tiết, có khả năng tiết hormone và đặc tính giống một tế bào thần kinh.

Trong hệ tiêu hóa, các tế bào nội tiết thần kinh có vai trò điều hòa giải phóng chất dịch tiêu hóa, kiểm soát vận chuyển thức ăn ở dạ dày, ruột và sự phát triển của các loại tế bào khác trong hệ tiêu hóa.

Ở phổi, các tế bào nội tiết thần kinh giúp kiểm soát luồng khí và máu và có thể kiểm soát sự phát triển của các tế bào phổi khác.

U carcinoid xuất hiện khi các tế bào thần kinh nội tiết này trở nên bất thường và phát triển quá mạnh. Ban đầu, u carcinoid thường rất nhỏ và phát triển chậm. Tuy nhiên, chưa rõ nguyên nhân gì khiến u phát triển nhanh hơn gây ra các triệu chứng bất thường.

U carcinoid có thể xuất hiện ở bất kỳ lứa tuổi nào nhưng phổ biến nhất là ở người già và đặc biệt nhiều hơn ở nam. Yếu tố di truyền cũng có thể đóng vai trò, nếu bố mẹ có u carcinoid, thì nguy cơ mắc u carcinoid ở con cái cũng cao hơn.

Hút thuốc lá cũng là một yếu tố có thể tăng nguy cơ mắc u carcinoid ở phổi. Các bệnh lý khác như dạ dày không sản xuất acid, viêm dạ dày hay bệnh thiếu máu ác tính cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc u carcinoid ở đường tiêu hóa.[2]

Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ mắc khối u carcinoid

3Triệu chứng của hội chứng carcinoid

Khối u carcinoid ở giai đoạn sớm thường không có triệu chứng rõ ràng, dẫn đến khó chẩn đoán sớm. Thông thường, khối u carcinoid được phát hiện tình cờ trong quá trình khám bệnh hoặc kiểm tra sức khỏe.

Ở giai đoạn muộn khối u carcinoid phát triển mạnh làm hội chứng carcinoid xuất hiện bao gồm các triệu chứng phụ thuộc vào vị trí của khối u:

• U carcinoid đường tiêu hóa: đau bụng, cảm giác đầy bụng, rối loạn nhu động ruột hoặc đôi khi gây tắc ruột, tiêu chảy và chảy máu trực tràng...
• U carcinoid ở phổi: viêm phổi tái phát, ho khan, ho ra máu, đau ngực, khó thở, có tiếng thở rít...

Ngoài ra, có thể xuất hiện một số triệu chứng không đặc hiệu nhưng lại rất thường gặp do u carcinoid gây ra như:

• Cảm giác nóng bừng ở mặt và cổ.
• Tim đập nhanh và mạnh.
• Mệt mỏi kéo dài.
• Sưng chân và vùng mắt cá.

Các triệu chứng có thể gặp trong hội chứng carcinoid

4Biến chứng của hội chứng carcinoid

Các biến chứng của hội chứng carcinoid thường liên quan đến sự tiết hormone quá mức gây ảnh hưởng đến các cơ quan:

• Tim mạch: các hormone do khối u carcinoid tiết ra gây ảnh hưởng đến tim mạch, dẫn đến cơ tim bị phì đại, hở van tim, suy tim (thường gặp suy tim phải nhiều hơn).
• Hội chứng Cushing: khối u carcinoid phổi có khả năng sản xuất quá nhiều hormone ACTH và kích thích tuyến thượng thận sản xuất hormone cortisol, gây ra hội chứng Cushing.
• Bệnh to đầu chi: do khối u carcinoid sản xuất quá nhiều hormone tăng trưởng GH khiến cho phía đầu của tay và chân phát triển quá mức.
• Tiêu hóa: Các khối u carcinoid lớn ở ruột có thể gây tắc nghẽn ruột. Nếu không được điều trị kịp thời, ruột có thể bị hoại tử tại chỗ bị tắc dẫn đến thủng ruột, nhiễm khuẩn và gây ra shock nặng với tỷ lệ tử vong. Ngoài ra, khối u carcinoid ở dạ dày có thể tiết quá nhiều hormone gastrin, kích thích dạ dày sản xuất nhiều acid và dẫn đến việc dạ dày tổn thương dạ dày. Trường hợp này còn được gọi là hội chứng Zollinger-Ellison.

Hội chứng carcinoid có thể gây ra biến chứng về tim mạch

5Cách chẩn đoán hội chứng carcinoid

Thăm khám lâm sàng

Việc khám lâm sàng trong hội chứng carcinoid chủ yếu là bác sĩ sẽ hỏi kỹ những triệu chứng mà bạn có, ví dụ như về thời bắt đầu, kéo dài bao lâu, mức độ... và các bệnh lý kèm theo nếu có từ trước đây đến bây giờ.

Xét nghiệm

Sau khi thăm khám lâm sàng để định hướng chẩn đoán, bác sĩ sẽ đề nghị bạn làm một số xét nghiệm sau nếu có nghi ngờ hội chứng carcinoid:

• Xét nghiệm nước tiểu: để đo nồng độ hormone nhất định có trong nước tiểu.
• Xét nghiệm máu: giúp kiểm tra chức năng của các cơ quan thông qua các chất mà cơ quan đó đưa vào máu. Khi nồng độ chất tăng đột biến hoặc giảm có thể là dấu hiệu của rối loạn cơ quan đó.
• Chẩn đoán hình ảnh: nhằm theo dõi các khối u thần kinh nội tiết và các cơ quan tổn thương thông qua hình ảnh siêu âm, nội soi, chụp cắt lớp vi tính (CT), chụp cắt lớp phát xạ positron thần kinh nội tiết (PET) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI).[3]

Chẩn đoán hình ảnh hỗ trợ rất tốt việc chẩn đoán khối u carcinoid

6Khi nào cần gặp bác sĩ?

Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Nếu bạn có bất kỳ triệu chứng nào của hội chứng carcinoid kéo dài và khiến bạn lo lắng thì bạn nên đi gặp bác sĩ để được tư vấn.

Ngoài ra, nếu bạn đã được chẩn đoán là mắc khối u carcinoid và có bất kỳ dấu hiệu nào dưới đây, hãy gọi cấp cứu ngay để được can thiệp y tế kịp thời:

• Tim đập nhanh hoặc đau ngực .
• Tiêu chảy nặng kéo dài vài ngày.
• Đau bụng dữ dội .
• Cảm thấy mệt mỏi, mất sức lực.
• Đỏ bừng ở mặt, cổ và ngực.

Nơi khám chữa hội chứng carcinoid

Nếu bạn có bất kỳ dấu hiệu nào của hội chứng carcinoid cần được đi gặp bác sĩ kể trên, hãy tìm đến cơ sở y tế gần nhất hoặc các bệnh viện đa khoa tại địa phương để được thăm khám và điều trị.

Ngoài ra, có thể tham khảo các bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và điều trị kịp thời:

• Tp. Hồ Chí Minh: Bệnh viện ung bướu Tp. HCM, bệnh viện Chợ Rẫy, bệnh viện quân y 175...
• Hà Nội: Bệnh viện Bạch Mai, bệnh viện ung bướu Hà Nội, bệnh viện Đại học Y Hà Nội, bệnh viện Việt Đức...

7Các liệu pháp điều trị hội chứng carcinoid

Để lựa chọn được phương pháp điều trị phù hợp nhất, bác sĩ cần phải xác định khối u đã di căn chưa. Nếu khối u chưa di căn thì chỉ cần phẫu thuật cắt bỏ khối u là đủ. Tuy nhiên, nếu khối u đã di căn, có thể áp dụng một số biện pháp dưới đây:

• Thuốc làm chậm sự phát triển của khối u: thuốc tiêm mỗi tháng sẽ làm giảm tốc độ phát triển khối u, từ đó các triệu chứng như nóng bừng mặt hay tiêu chảy sẽ đỡ hơn.
• Tắc động mạch gan: nhằm ngừng cấp máu cho khối u di căn vào gan, tuy nhiên thủ thuật này có thể gây ra một số biến chứng nên cần phải thận trọng.
• Giết các tế bào ung thư: bằng nhiệt qua sóng radio hoặc hóa chất để làm nhỏ khối u.

Sóng radio có thể được sử dụng để điều trị các khối u di căn nhỏ

8Biện pháp phòng ngừa hội chứng carcinoid

Đối với hội chứng carcinoid thì hiện nay chưa có biện pháp nào để ngăn ngừa. Tuy nhiên, chúng ta cũng nên hạn chế nhiều nhất các yếu tố nguy cơ làm phát triển khối u carcinoid như tránh xa khói thuốc lá, chế độ ăn uống và sinh hoạt lành mạnh...

Hội chứng carcinoid hiếm gặp và có các triệu chứng không đặc hiệu nên thường gây khó khăn trong việc chẩn đoán. Vì vậy, bạn hãy tự nâng cao kiến thức của mình để tự chăm sóc bản thân và tìm sự tư vấn của bác sĩ ngay khi phát hiện bản thân mình có dấu hiệu nghi ngờ mắc hội chứng carcinoid.