Thiếu magie: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Magie là loại khoáng chất đóng vai trò quan trọng trong hoạt động cơ bản của cơ thể, giúp duy trì hệ cơ ổn định. Thiếu magie dễ dẫn đến những tác động không mong muốn như mệt mỏi, chán ăn, co giật,... Hãy cùng tìm hiểu về tình trạng thiếu magie và cách điều trị qua bài viết dưới đây nhé.

1Thiếu magie là gì?

Magie là chất điện giải đóng vai trò quan trọng trong nhiều phản ứng sinh lý của cơ thể, ảnh hưởng đến chức năng tế bào, dẫn truyền thần kinh và nhiều chức năng khác. Nồng độ magie huyết thanh bình thường nằm trong khoảng từ 1,46 - 2,68 mg/dL.[1]

Thiếu magie là tình trạng rối loạn điện giải xảy ra khi do nồng độ magie trong máu thấp hơn bình thường. Hạ magie máu thường xảy ra cùng với hạ canxi máu (nồng độ canxi trong máu thấp) và hạ kali máu (nồng độ kali trong máu thấp).[2]

Thiếu magie là tình trạng xảy ra khi do nồng độ magie huyết thanh thấp hơn bình thường

2Các đối tượng có nguy cơ cao thiếu hụt magie

Thiếu magie có thể ảnh hưởng đến bất kỳ đối tượng nào và ở mọi lứa tuổi. Tuy nhiên, một số đối tượng có nguy cơ thiếu hụt magie hơn gồm:[3]

• Người mắc bệnh đường tiêu hóa: Khi mắc các bệnh về đường tiêu hóa như tiêu chảy mãn tính, bệnh Crohn, bệnh celiac, viêm ruột hoặc thực hiện những phẫu thuật cắt bỏ ruột non, đặc biệt là hồi tràng,... thường dẫn đến kém hấp thu magie. Từ đó gây thiếu hụt magie trong máu.
• Người mắc bệnh tiểu đường tuýp 2: Khi mắc tiểu đường hoặc những người bị kháng insulin, nồng độ đường glucose cao hơn làm tăng lượng nước tiểu và tăng bài tiết magie qua nước tiểu, dẫn đến thiếu hụt magie.
• Những người nghiện rượu: Ở người nghiện rượu, chế độ ăn uống kém, thiếu dinh dưỡng, gặp các vấn đề về đường tiêu hóa như nôn mửa, tiêu chảy và phân mỡ do viêm tụy, rối loạn chức năng thận làm tăng bài tiết quá nhiều magie vào nước tiểu, thiếu vitamin D,… đều có thể góp phần làm tăng thiếu hụt magie.
• Người lớn tuổi: Người lớn tuổi có lượng magie hấp thụ qua chế độ ăn uống thấp hơn, tăng bài tiết magie qua thận. Đồng thời, khi tuổi càng lớn, khả năng mắc các bệnh mãn tính hoặc sử dụng phối hợp nhiều loại thuốc có thể làm tăng nguy cơ suy giảm magie trong máu.

Thiếu magie có thể ảnh hưởng đến bất kỳ đối tượng nào và ở mọi lứa tuổi

3Nguyên nhân khiến cơ thể thiếu magie

Tình trạng thiếu magie máu thường xảy ra do một trong những nguyên nhân sau:

Cơ thể kém hấp thu magie

Lượng magie hấp thụ vào cơ thể quá ít thường xuất hiện trong những trường hợp:[2]

• Rối loạn do sử dụng rượu kèm theo chế độ dinh dưỡng kém.
• Những người bệnh nặng không thể ăn uống bình thường mà phải bổ sung dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch.

Ngoài ra, cơ thể kém hấp thu magie khi mắc các bệnh về đường tiêu hóa hoặc gặp các tình trạng như:

• Các bệnh gây kém hấp thu như bệnh celiac và bệnh viêm ruột.
• Phẫu thuật cắt bỏ dạ dày.
• Hội chứng di truyền gây ra tình trạng kém hấp thu magie (hạ magie máu nguyên phát ở ruột).
• Một số loại thuốc có thể gây cản trở quá trình hấp thụ magie như thuốc ức chế bơm proton omeprazole.

Rối loạn sử dụng rượu kèm theo chế độ dinh dưỡng kém khiến cơ thể kém hấp thu magie

Cơ thể tăng đào thải magie

Magie được đào thải qua thận (nước tiểu) hoặc qua đường tiêu hóa (phân) quá nhiều gây thiếu hụt magie thường gặp trong các trường hợp:[2]

• Rối loạn do sử dụng rượu.
• Bệnh tiểu đường không được kiểm soát.
• Rối loạn ống thận di truyền như hội chứng Gitelman.
• Sử dụng một số loại thuốc như thuốc lợi tiểu (hydrochlorothiazide, chlorthalidone, furosemid...), thuốc kháng sinh nhóm aminoglycosid (gentamicin, tobramycin, amikacin, streptomycin, neomycin), thuốc hóa trị (cisplatin), thuốc chống thải ghép (cyclosporin, tacrolimus) hoặc các loại thuốc khác như digoxin,...
• Tiêu chảy cấp tính hoặc mãn tính.

Tiêu chảy cấp tính hoặc mãn tính khiến cơ thể tăng đào thải magie

Suy giảm chức năng vận chuyển magie đến các cơ quan đích

Điều này khiến magie di chuyển từ dịch ngoại bào đến những vị trí khó tiếp cận hơn và có thể xảy ra ở những đối tượng như:[2]

• Viêm tụy cấp.
• Hội chứng xương đói (Hungry bone syndrome) là tình trạng có thể phát triển sau phẫu thuật cắt bỏ tuyến cận giáp.

Viêm tụy cấp gây suy giảm chức năng vận chuyển magie đến các cơ quan đích

Bệnh về đường tiêu hóa

Các bệnh về đường tiêu hóa như bệnh Celiac gây kém hấp thu, bệnh Crohn (rối loạn tiêu hóa) và tiêu chảy mãn tính có thể làm giảm khả năng hấp thụ magie hoặc làm tăng đào thải magie khiến cơ thể dễ bị thiếu hụt. Tình trạng bệnh lý kéo dài gây thiếu hụt nghiêm trọng magie và các chất dinh dưỡng khác làm suy giảm sức khỏe nghiêm trọng.

Mắc các bệnh về đường tiêu hóa dễ thiếu magie

Bệnh tiểu đường tuýp 2

Magie là một chất dinh dưỡng cần thiết cho não và cơ thể. Đồng thời nó cũng đóng vai trò quan trọng trong chuyển hóa insulin và glucose, giúp kiểm soát lượng đường trong máu.

Người bệnh tiểu đường tuýp 2 thường có nồng độ glucose trong máu cao hơn, khiến thận tăng bài tiết và đi tiểu nhiều. Điều này có thể gây ra sự suy giảm nồng độ magiê trong cơ thể và thúc đẩy tình trạng thiếu hụt magiê ở những bệnh nhân tiểu đường tuýp 2.[4]

Bệnh tiểu đường làm tăng bài tiết nước tiểu gây thiếu magie

Nghiện rượu

Nghiện rượu là một thói quen xấu và gây ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe. Sự phụ thuộc vào rượu có thể dẫn đến kém hấp thu magie, nôn mửa gây mất magie, tăng đi tiểu dễ dẫn đến mất magie. Ngoài ra, nghiện rượu còn gây ra một số tình trạng khác gây ảnh hưởng xấu đến cơ thể như:

• Gây hại cho gan, dễ khiến gan bị tổn thương, viêm nhiễm thậm chí có thể dẫn đến xơ gan và ung thư gan.
• Dễ bị suy thận.
• Viêm tụy.
• Các biến chứng khác. Tất cả những điều kiện này đều có khả năng dẫn đến hạ huyết áp.

Người nghiện rượu dễ bị thiếu hụt magie

Người cao tuổi

Sự hấp thụ magie ở ruột có xu hướng giảm dần theo tuổi tác. Sự đào thải magie qua nước tiểu có xu hướng tăng theo tuổi. Người lớn tuổi thường ăn ít thực phẩm giàu magie hơn. Họ cũng là những người thường có nhiều khả năng dùng thuốc có thể ảnh hưởng đến magie (chẳng hạn như thuốc lợi tiểu). Những yếu tố này có thể dẫn đến thiếu magie ở người cao tuổi.

Sự hấp thụ magie ở ruột có xu hướng giảm dần theo tuổi tác

Sử dụng thuốc lợi tiểu

Các thuốc lợi tiểu giúp cơ thể nhanh chóng thải nước ra ngoài và thường được sử dụng để điều trị cho người cao huyết áp hoặc bị phù. Tuy nhiên, sử dụng thuốc lợi tiểu (đặc biệt là thuốc lợi tiểu quai) có thể dẫn đến mất các chất điện giải như kali, canxi và magie khiến cơ thể dễ bị thiếu hụt những loại khoáng chất này.

Các thuốc lợi tiểu làm tăng đào thải magie

4Dấu hiệu thiếu magie

Các triệu chứng thường gặp

Thiếu hụt magie có thể khó chẩn đoán, một phần vì nhiều triệu chứng ban đầu trùng lặp với nhiều vấn đề sức khỏe khác. Đôi khi ở một số người có thể không có bất kỳ triệu chứng nào.

Một số dấu hiệu thường gặp khi mắc phải tình trạng thiếu magie gồm:[5]

• Mệt mỏi, suy nhược cơ thể.
• Mất cảm giác thèm ăn.
• Co thắt, cứng cơ.
• Buồn nôn.

Mệt mỏi, suy nhược cơ thể là dấu hiệu thường gặp khi thiếu magie

Các triệu chứng khi thiếu magie trầm trọng

Nếu tình trạng thiếu magie không được điều trị có thể trở nên trầm trọng hơn với các triệu chứng gồm:[5]

• Nhịp tim bất thường, loạn nhịp tim.
• Tê và ngứa ran ở tay và chân.
• Thay đổi tính cách.
• Động kinh gây co giật toàn thân.

Nhịp tim bất thường có thể xảy ra khi thiếu magie trầm trọng

5Cách điều trị khi cơ thể thiếu magie

Phương pháp điều trị tình trạng hạ magie máu phụ thuộc vào mức độ nhẹ hay nặng của bệnh và nguyên nhân cơ bản.[2]

• Nếu tình trạng hạ magie máu nhẹ, bác sĩ có thể sẽ khuyên nên bổ sung viên uống magie vào chế độ dinh dưỡng hàng ngày.
• Nếu tình trạng hạ magie máu nghiêm trọng, bạn nên nhập viện để được truyền dịch và magie qua đường tĩnh mạch.

Đồng thời, bác sĩ sau khi tiến hành chẩn đoán cũng có thể kê phác đồ điều trị để kiểm soát nguyên nhân cơ bản gây thiếu hụt magie.

Bổ sung viên uống magie vào chế độ dinh dưỡng hàng ngày khi hạ magie máu nhẹ

6Thiếu magie nên ăn gì?

Bổ sung thêm magie vào chế độ ăn uống là bước đầu tiên để khắc phục các triệu chứng thiếu hụt magie. Một số thực phẩm giàu magie phổ biến gồm:[5]

• Rau lá xanh như rau bina, bông cải xanh,..
• Đậu như đậu đen, đậu nành,...
• Các loại hạt như hạt điều, hạt bí ngô, hạt chia,...
• Ngũ cốc nguyên hạt.
• Món salad xoài và bơ.

Rau lá xanh như rau bina, bông cải xanh,... là thực phẩm nên bổ sung để cung cấp magie cho cơ thể

7Biện pháp phòng ngừa thiếu magie

Theo Viện Y học thuộc Viện Hàn lâm Quốc gia, lượng magie được khuyến nghị trong chế độ ăn uống để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng như sau:[3]

Mỗi độ tuổi và giới tính sẽ được khuyến nghị lượng magie khác nhau

Chế độ ăn bổ sung magie

Khoảng 30 - 40% lượng magie tiêu thụ trong chế độ ăn uống thường được cơ thể hấp thụ. Do đó, bạn có thể xây dựng chế độ ăn bổ sung magie bằng cách thêm vào những thực phẩm như:

• Các loại rau lá xanh chẳng hạn như rau bina.
• Các loại đậu.
• Các loại hạt và ngũ cốc nguyên hạt.

Nước máy, nước khoáng và nước đóng chai cũng có thể là nguồn cung cấp magie tốt cho cơ thể. Tuy nhiên, lượng magie trong nước cũng có sự khác biệt tùy theo nguồn và nhãn hiệu, dao động từ 1 mg/L đến hơn 120 mg/L.[3]

Bạn nên xây dựng chế độ ăn bổ sung magie hàng ngày

Sử dụng thực phẩm bổ sung magie

Magie trong những thực phẩm bổ sung tồn tại dưới nhiều dạng khác nhau như magie oxit, citrat và clorua. Tuy nhiên, sự hấp thụ magie từ các loại thực phẩm bổ sung khác nhau cũng có sự khác biệt.

Các dạng magie hòa tan tốt trong chất lỏng được hấp thụ hoàn toàn hơn ở ruột so với các dạng ít hòa tan hơn. Các nghiên cứu cũng đã phát hiện ra rằng magie ở dạng aspartat, citrat, lactat và clorua được hấp thụ hoàn toàn và có tính sinh khả dụng cao hơn magie oxit và magie sunfat.[3]

Vì thế, khi có nhu cầu bổ sung magie, hãy lựa chọn thực phẩm bổ sung chứa magie citrat và clorua.

Một số lưu ý khi bổ sung magie

Một nghiên cứu nhận thấy rằng bổ sung 142 mg kẽm/ngày từ các chất bổ sung có thể cản trở quá trình hấp thụ magie và phá vỡ sự cân bằng magie trong cơ thể. Do đó, những người bị thiếu magie cần bổ sung magie đường uống nên tránh bổ sung kẽm liều cao.[6]

Đồng thời, nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi thực hiện bổ sung magie vào chế độ dinh dưỡng vì sử dụng quá liều khuyến cáo magie có thể gây tiêu chảy, chuột rút và buồn nôn. Đặc biệt, với trẻ sơ sinh, người lớn tuổi và những người có chức năng thận giảm có nguy cơ nhiễm độc magie khi dùng ở liều cao.[7]

Bổ sung magie đường uống nên tránh bổ sung kẽm liều cao để tránh cản trở hấp thu

Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn những thông tin về tình trạng thiếu hụt magie cũng như cách điều trị hiệu quả. Hãy chia sẻ bài viết này đến mọi người nếu bạn thấy hữu ích nhé!