Bàn chân rũ: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị hiệu quả

Bàn chân rũ là tình trạng không để nâng bàn chân lên do tổn thương cơ hoặc thần kinh chi phối hoạt động của bàn chân. Hãy cùng tìm hiểu nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị bàn chân rũ hiệu quả qua bài viết dưới đây nhé!

1Bàn chân rũ là gì?

Bàn chân rũ hay chứng thả bàn chân là tình trạng không thể nâng bàn chân lên do yếu cơ hoặc tê liệt. Đây là triệu chứng của nhiều bệnh khác nhau và có thể tạm thời hoặc kéo dài.

Người bị bàn chân rũ thường lê ngón chân khi đi hoặc cũng có thể nâng cao đầu gối hơn bình thường để tránh kéo lê. Tình trạng này khiến việc đi lại khó khăn và tăng nguy cơ vấp ngã. Bàn chân rũ có thể xảy ra ở một hoặc cả hai bàn chân.[1]

Bàn chân rũ là tình trạng không thể nâng bàn chân lên do yếu cơ hoặc tê liệt

2Nguyên nhân gây bàn chân rũ

Bàn chân rũ là do tổn thương thần kinh hoặc cơ chi phối vùng bàn chân. Dưới đây là một số nguyên nhân cụ thể dẫn đến tình trạng trên:

Chấn thương trực tiếp đến cơ

Khi có một lực tác động mạnh vào các vùng cơ bàn chân thì vùng này có thể bị tổn thương. Các tổn thương này bao gồm viêm cơ, đụng dập cơ, đứt cơ. Tình trạng bàn chân rũ xảy ra khi các cơ này không thể thực hiện động tác co bàn chân lên.

Chấn thương trực tiếp lên cơ có thể gây tình trạng bàn chân rũ

Tổn thương thần kinh

Tổn thương thần kinh là nguyên nhân thường gặp gây ra tình trạng bàn chân rũ. Trong đó, phổ biến nhất là tổn thương rễ thần kinh vùng thắt lưng và dây thần kinh mác.

Tổn thương rễ thần kinh xảy ra khi rễ thần kinh bị chèn ép hoặc kích thích. Tổn thương rễ thần kinh thắt lưng ảnh hưởng đến lưng dưới, kéo dài xuống chân và bàn chân.

Chèn ép rễ thần kinh L5 là nguyên nhân thường gặp gây bàn chân rũ. Các nguyên nhân khiến rễ thần kinh L5 bị chèn ép bao gồm hẹp ống sống thắt lưng, thoát vị đĩa đệm, thoái hóa đốt sống thắt lưng.

Dây thần kinh mác chạy dọc theo chân, chi phối vận động và cảm giác cho vùng cẳng chân, bàn chân và ngón chân. Tổn thương dây thần kinh mác có thể gây bàn chân rũ. Tổn thương dây thần kinh mác có thể do chấn thương, bệnh lý như viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ.[1]

Tổn thương thần kinh mác gây tình trạng bàn chân rũ

Bệnh lý thần kinh cơ

Các bệnh lý thần kinh cơ có thể dẫn đến tình trạng bàn chân rũ vì tổn thương cả thần kinh và cơ phối hợp. Một số bệnh thần kinh cơ như:

• Loạn dưỡng cơ.
• Nhược cơ.
• Bại liệt.[2]

Bệnh lý thần kinh cơ có thể dẫn đến tình trạng bàn chân rũ

Bệnh lý não tủy

Các rối loạn ảnh hưởng đến tủy sống hoặc não có thể gây ra tình trạng bàn chân rũ, chẳng hạn như:

• Đột quỵ
• Bệnh đa xơ cứng
• Bệnh xơ cứng teo cơ một bên (ALS).[2]

Rối loạn tủy sống hoặc não có thể gây ra tình trạng bàn chân rũ

3Ai có nguy cơ mắc bệnh

Các hoạt động gây chèn ép dây thần kinh mác có thể làm tăng nguy cơ bị bàn chân rũ như:

• Bắt chéo chân.
• Quỳ gối lâu.
• Mang bó bột.[2]

Ngồi bắt chéo chân làm tăng nguy cơ bị bàn chân rũ

4Dấu hiệu của bàn chân rũ

Chứng rũ bàn chân khiến việc nâng phần trước bàn chân trở nên khó khăn dẫn đến một số dấu hiệu như sau:

• Kéo lê bàn chân.
• Nâng đùi cao hơn khi bước, giống như đang leo cầu thang.
• Vùng da bàn chân và ngón chân tê.

Tùy thuộc từng nguyên nhân, chứng rũ bàn chân có thể ảnh hưởng một hoặc cả hai chân.[2]

Dấu hiệu rũ bàn chân có thể đi kèm tê bì vùng chân, bàn chân

4Chẩn đoán bàn chân rũ

Khám lâm sàng

Để chẩn đoán bàn chân rũ, bác sĩ thường yêu cầu người bệnh đi lại và quan sát dáng đi của người bệnh. Sau khi nhận biết thấy dáng đi điển hình của bàn chân rũ, bác sĩ có thể thực hiện một số động tác để xác định dây thần kinh và cơ bị tổn thương.

Kết hợp với khai thác tiền sử bệnh, các triệu chứng kèm theo và khám thực thể, bác sĩ có thể định hướng các nguyên nhân gây bàn chân rũ. Từ đó, có thể chẩn đoán và chỉ định một số xét nghiệm tiếp theo.

Bác sĩ thực hiện các động tác để xác định thần kinh và cơ bị tổn thương

Các xét nghiệm cận lâm sàng

Xét nghiệm cận lâm sàng giúp bác sĩ khảo sát được các tổn thương thần kinh, cơ gây ra chứng bàn chân rũ:

• X-quang: thông thường sử dụng mức độ bức xạ thấp để cho thấy rõ hình ảnh khối mô mềm hoặc tổn thương xương.
• Siêu âm: sử dụng sóng âm thanh để tạo ra hình ảnh của các cấu trúc bên trong cơ thể. Từ đó có thể kiểm tra các u nang hoặc khối u trên dây thần kinh hoặc tình trạng sưng tấy trên dây thần kinh do bị chèn ép.
• CT: bản chất là sự kết hợp nhiều hình ảnh X-quang được chụp từ nhiều góc độ khác nhau để tạo thành các mặt cắt ngang của các cấu trúc bên trong cơ thể.
• MRI: sử dụng sóng vô tuyến và từ trường để tạo ra hình ảnh chi tiết của xương và mô mềm. MRI đặc biệt hữu dụng khi cần khảo sát các tổn thương mô mềm chèn ép dây thần kinh.
• Điện cơ đồ (EMG): giúp đo hoạt động điện trong cơ và dây thần kinh. Khi thực hiện xét nghiệm này có thể gây khó chịu nhưng rất hữu ích trong việc xác định vị trí tổn thương dọc theo dây thần kinh.[2]

Điện cơ đồ giúp xác định vị trí tổn thương thần kinh

5Khi nào cần gặp bác sĩ?

Dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Khi xuất hiện các dấu hiệu như không thể nâng bàn chân, kéo lê bàn chân khi đi kèm tê vùng da chân và bàn chân thì người bệnh cần đi khám bác sĩ càng sớm càng tốt.

Tùy vào từng nguyên nhân, bàn chân rũ có thể được điều trị sớm để tránh ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống người bệnh.

Nếu không thể nâng bàn chân thì hãy đi khám bác sĩ

Nơi thăm khám bệnh và điều trị

Nếu gặp các dấu hiệu như trên, bạn có thể đến ngay các cơ sở y tế gần nhất, các bệnh viện chuyên khoa Cơ xương khớp, Chấn thương - chỉnh hình. Hoặc bất kỳ bệnh viện đa khoa nào tại địa phương để được thăm khám kịp thời.

Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:

• Tại TP. HCM: Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Bình Dân, Bệnh viện Chỉnh hình và Phục hồi chức năng Thành phố Hồ Chí Minh.
• Tại Hà Nội: Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Chỉnh hình và Phục hồi chức năng Hà Nội.

6Điều trị bàn chân rũ

Niềng hoặc nẹp

Người bệnh có thể sử dụng niềng hoặc nẹp để giúp giữ bàn chân ở vị trí bình thường, không bị rũ xuống. Niềng và nẹp được ép vào mắt cá chân và bàn chân cũng là biện pháp giúp giảm nguy cơ té ngã do bàn chân rũ.

Nẹp chân giúp bàn chân rũ giữ ở vị trí bình thường

Vật lý trị liệu

Các bài tập vật lý trị liệu có thể giúp tăng cơ lực ở chân và duy trì chuyển động ở đầu gối và mắt cá chân.

Những bài tập này cải thiện các vấn đề về dáng đi bất thường và ngăn ngừa tình trạng cứng khớp ở bắp chân và gót chân liên quan đến tình trạng bàn chân rũ.

Các bài tập vật lý trị liệu có thể giúp tăng cơ lực ở chân

Kích thích thần kinh

Trong trường hợp nguyên nhân gây ra tình trạng bàn chân rũ là bất thường về đường dẫn truyền thần kinh thì có thể áp dụng biện pháp kích thích dây thần kinh. Biện pháp này giúp cải thiện tình trạng bàn chân rũ.

Biện pháp kích thích thần kinh giúp cải thiện tình trạng bàn chân rũ

Phẫu thuật

Tùy thuộc vào nguyên nhân và nếu dấu hiệu bàn chân rũ còn khá mới, phẫu thuật thần kinh có thể được tiến hành. Còn nếu tình trạng bàn chân rũ kéo dài, bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật chuyển gân sang phần khác của bàn chân để cải thiện chức năng.[2]

Phẫu thuật giúp điều trị bàn chân rũ trong một số trường hợp

7Phòng ngừa bàn chân rũ

Vì tình trạng bàn chân rũ có thể làm tăng nguy cơ vấp ngã nên cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa té ngã sau đây:

• Giữ tất cả các tầng không bị lộn xộn.
• Không nên sử dụng thảm chân.
• Không đặt dây điện ở lối đi.
• Đảm bảo phòng và cầu thang được chiếu sáng tốt.
• Dán băng huỳnh quang ở bậc trên và dưới của cầu thang.[2]

Ngoài ra, người bệnh có thể thực hiện một số bài tập dưới đây để tăng sức mạnh của cơ nâng bàn chân:

Đá chân:

• Bước 1: đứng thẳng và dùng ghế hoặc tường để làm điểm tựa.
• Bước 2: từ từ đá vào lòng bàn chân.
• Bước 3: đá ngược về phía gót chân để các ngón chân nhấc lên khỏi sàn.

Gập lưng mắt cá chân:

• Bước 1: ngồi trên sàn với hai chân duỗi thẳng phía trước.
• Bước 2: đặt một dây kháng lực trên đầu bàn chân và neo phía bên kia vào chân ghế.
• Bước 3: kéo các ngón chân về phía cơ thể - điều này sẽ tạo ra lực căng ở dải kháng cự.

Hỗ trợ nâng ngón chân:

• Bước 1: ngồi trên ghế với hai bàn chân đặt xuống đất.
• Bước 2: đặt bàn chân bị bệnh lên trên bàn chân không bị bệnh.
• Bước 3: dùng chân không bị liệt để nâng chân trên lên.[3]

Người bị bàn chân rũ không nên sử dụng thảm chân để tránh té ngã

Tình trạng bàn chân rũ có thể làm tăng nguy cơ té ngã. Vậy nên, cần chú ý các biện pháp phòng ngừa té ngã cho người bị bàn chân rũ để tránh các chấn thương nguy hiểm. Hãy chia sẻ bài viết này nếu thấy hữu ích nhé!