Hội chứng ống cổ chân: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Hội chứng ống cổ chân là tình trạng tổn thương gây chèn ép dây thần kinh chày. Bệnh có thể gây tổn thương thần kinh vĩnh viễn không hồi phục nếu không được điều trị kịp thời. Hãy cùng tìm hiểu nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hội chứng ống cổ chân qua bài viết sau nhé!

1Hội chứng ống cổ chân là gì?

Dây thần kinh chày chạy dọc theo khe hẹp giữa các khối cơ lớn vùng cẳng chân đi từ khoeo xuống đến mắt cá trong. Dây thần kinh này đảm nhiệm chức năng vận động và cảm giác cho vùng mặt sau cẳng chân và lòng bàn chân.

Hội chứng ống cổ chân là tình trạng tổn thương làm tăng áp lực trong khoang vùng cẳng chân gây chèn ép vào dây thần kinh chày. Bệnh thường biểu hiện đau rát dọc theo vùng mặt sau cẳng chân xuống lòng bàn chân.[1]

Tổn thương dây thần kinh chày gây hội chứng ống cổ chân

2Nguyên nhân

Các nguyên nhân gây tổn thương dây thần kinh chày sẽ biểu hiện hội chứng ống cổ chân bao gồm:

• Bàn chân dẹt gây kéo căng dây thần kinh chày, lâu ngày gây tình trạng viêm tái diễn.
• Bàn chân vòm cao (lõm): chân có lòng cao, diện tích tiếp xúc giữa bàn chân và mặt phẳng ít hơn so với bình thường.
• Chấn thương vùng cẳng chân như gãy xương cổ chân, bong gân mắt cá chân...
• Tăng trưởng bất thường vùng cẳng chân như u nang, u hạch, gai xương, giãn tĩnh mạch...
• Khối choán chỗ như u, tụ máu... gần vị trí dây thần kinh chày.
• Bệnh lý toàn thân như suy giáp, đái tháo đường hoặc viêm khớp...[2]

3Dấu hiệu

Các triệu chứng bệnh thay đổi tùy thuộc vào vị trí cũng như nguyên nhân gây tổn thương dây thần kinh chày bao gồm:

• Cơn đau nhói lan tỏa theo đường đi của dây thần kinh từ vùng gân gót xuống lòng bàn chân, có thể đau ở mặt sau cẳng chân.
• Cảm giác ngứa ran hoặc nóng rát.
• Tê bì, mất cảm giác lòng bàn chân.
• Yếu cơ.

Các triệu chứng trên tăng lên khi vận động và cải thiện khi người bệnh thư giãn, nằm nghỉ ngơi. Ngoài ra, triệu chứng có thể tăng nặng dần theo thời gian, đặc biệt rõ vào ban đêm gây ảnh hưởng giấc ngủ người bệnh.[3]

Hội chứng ống cổ chân gây đau rát và tê bì vùng lòng bàn chân

4Biến chứng nguy hiểm

Hội chứng ống cổ chân nếu không được điều trị kịp thời có thể gây tổn thương dây thần kinh chày vĩnh viễn, không hồi phục kể cả khi phẫu thuật. Khi đó, bệnh có thể dẫn đến một loạt những biến chứng liên quan như:

• Liệt các nhánh phụ của dây thần kinh chày.
• Giảm hoặc mất khả năng vận động một số nhóm cơ vùng cổ và bàn chân.
• Thay đổi dáng đi gây mất thẩm mỹ.
• Cảm giác đau, tê bì dai dẳng gây ảnh hưởng tới sinh hoạt của người bệnh.
• Biến chứng sau phẫu thuật: sẹo lồi xấu, nhiễm trùng, khó lành vết thương...

Hội chứng ống cổ chân không được điều trị gây liệt dây thần kinh chày không hồi phục

5Cách chẩn đoán

Chẩn đoán hội chứng ống cổ chân cần kết hợp cả thăm khám, hỏi bệnh trên lâm sàng và làm các xét nghiệm cận lâm sàng để hỗ trợ chẩn đoán.

Khi người bệnh đến khám với các dấu hiệu gợi ý bệnh, bác sĩ sẽ khai thác kỹ tiền sử xuất hiện bệnh cũng như chấn thương trước đây. Khám lâm sàng còn giúp đánh giá sơ bộ vị trí tổn thương cũng như phát hiện biến chứng của bệnh.

Sau khi được chẩn đoán sơ bộ hội chứng ống cổ chân, người bệnh cần thực hiện một số cận lâm sàng hỗ trợ.

• Chụp X - quang: Đánh giá tổ chức xương, loại trừ các trường hợp có gãy xương, di lệch trục chi hoặc phát hiện gai xương vùng khớp cổ chân gây tổn thương thần kinh chày.
• Siêu âm: Đánh giá phần mềm vùng cẳng chân phát hiện bất thường mạch máu gây chèn ép thần kinh chày.
• Đo điện cơ điện cơ đồ (EMG): Đánh giá hoạt động của các khối cơ cũng như chức năng của dây thần kinh chày.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Xét nghiệm giúp quan sát cấu trúc vùng khoang cẳng chân bao gồm khối cơ, mạch máu và thần kinh, từ đó xác định nguyên nhân gây chèn ép dây thần kinh chày do khối u hay chấn thương.

Siêu âm giúp đánh giá phần mềm vùng ống cổ chân

6Khi nào cần gặp bác sĩ?

Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Một số dấu hiệu cảnh báo bạn cần đến gặp bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị sớm:

• Đau rát vùng gót chân, lòng bàn chân.
• Đau tái diễn, dai dẳng, tăng lên khi vận động.
• Tê bì, mất cảm giác vùng lòng bàn chân.
• Cảm giác ngứa rát dọc từ gót chân xuống lòng bàn chân.
• Đi lại khó khăn do đau hoặc yếu cơ.

Bạn nên đến gặp bác sĩ khi có các dấu hiệu của hội chứng ống cổ chân

Nơi khám chữa hội chứng ống cổ chân

Khi có các dấu hiệu nghi ngờ, bạn hãy đến các cơ sở y tế gần nhất, các phòng khám chuyên khoa Cơ xương khớp hoặc các bệnh viện đa khoa tại địa phương để được thăm khám.

Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và điều trị kịp thời:

• Tại TP.Hồ Chí Minh: Bệnh viện 115, Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Đại học Y dược...
• Tại Hà Nội: Bệnh viện Việt Đức, Bệnh viện Đại học Y, Bệnh viện 108...

7Các phương pháp chữa hội chứng ống cổ chân

Tùy vào nguyên nhân gây bệnh và mức độ biểu hiện bệnh, bác sĩ sẽ quyết định các biện pháp điều trị phù hợp.[4]

Điều trị tại nhà

• Nghỉ ngơi: Những trường hợp chấn thương, bong gân gây hội chứng ống cổ chân, người bệnh cần nghỉ ngơi để các tổ chức nhanh lành, giảm tình trạng viêm và hạn chế chấn thương tái phát.
• Chườm lạnh: Sử dụng đá hoặc khăn lạnh, túi chườm chườm tại vị trí tổn thương trong 15 - 20 phút giúp giảm cảm giác đau rát.
• Sử dụng thuốc chống viêm không kê đơn: Người bệnh có thể sử dụng các loại thuốc giảm đau chống viêm không steroid để cải thiện triệu chứng như paracetamol, ibuprofen...

Điều trị y tế

• Dụng cụ hỗ trợ: Dụng cụ hỗ trợ như giày chỉnh hình, nẹp gót chân, băng cố định,... dùng trong trường hợp bàn chân dẹt, vòm cao. Những dụng cụ này giúp định hình lại tư thế đúng của bàn chân, giảm thiểu tác động trực tiếp lên dây thần kinh khi bạn vận động.
• Vật lý trị liệu: Các bài tập trị liệu giúp ổn định tầm vận động của khớp, tăng cường sức cơ, từ đó cải thiện tình trạng chèn ép dây thần kinh.

Băng cố định vùng cổ chân để thần kinh chày có thời gian hồi phục

Phẫu thuật

Bác sĩ chuyên khoa sẽ chỉ định điều trị phẫu thuật khi đánh giá các biện pháp bảo tồn không hiệu quả. Ngoài ra, phẫu thuật sẽ được thực hiện khi xác định nguyên nhân gây bệnh do khối choán chỗ như u, máu tụ, gãy xương...

8Biện pháp phòng ngừa

Một số biện pháp giúp giảm nguy cơ mắc bệnh hội chứng ống cổ chân:

• Ngồi nghỉ sau khi đứng hoặc đi bộ quá lâu: Việc thay đổi tư thế và thư giãn vùng bàn chân sau một thời gian dài sẽ giảm tác động lên cấu trúc vùng cổ chân và dây thần kinh chày.
• Khởi động trước khi vận động mạnh: Việc khởi động bằng các biện pháp căng giãn cơ giúp ngăn chấn thương do tác động lực đột ngột lên cấu trúc vùng xung quanh dây thần kinh chày.
• Mang giày vừa chân: Không sử dụng giày quá chật hoặc buộc dây giày quá chặt gây chèn ép vùng bàn chân.
• Dụng cụ hỗ trợ: Người thường xuyên vận động mạnh có thể kết hợp các dụng cụ hỗ trợ như băng quấn hoặc nẹp cố định, đặc biệt trong tham gia thể dục thể thao để làm giảm nguy cơ chấn thương vùng mắt cá chân.
• Chế độ dinh dưỡng lành mạnh: Sử dụng nhiều nhóm thực phẩm tăng cường dinh dưỡng cho xương khớp như omega-3, vitamin và khoáng chất như canxi, phospho,...

Hội chứng ống cổ chân gây ra bởi nhiều nguyên nhân khác nhau. Bệnh không được điều trị sớm kịp thời có thể gây tổn thương thần kinh chày không hồi phục. Hãy chia sẻ bài viết trên đến mọi người xung quanh bạn nhé!