Suy giãn tĩnh mạch: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Suy giãn tĩnh mạch là tình trạng sưng và giãn rộng tĩnh mạch thường là ở chân, gây ảnh hưởng tới sức khỏe cũng như thẩm mỹ. Cùng tìm hiểu về bệnh suy giãn tĩnh mạch qua bài viết dưới đây nhé!

1Suy giãn tĩnh mạch là gì?

Suy giãn tĩnh mạch là sự suy giảm chức năng đưa máu trở về tim của hệ thống tĩnh mạch, thường nằm ở vùng chân. Do đó dẫn đến hiện tượng máu ứ đọng lại sẽ gây ra những biến đổi về huyết động và biến dạng tổ chức mô xung quanh.

Khi bị giãn tĩnh mạch, chúng ta có thể quan sát được hiện tượng mạch máu nổi rõ trên bề mặt da giãn lớn, phình to và đau nhức khi chạm vào. [1]

Suy giãn tĩnh mạch thường năm ở vùng chân

2Các loại suy giãn tĩnh mạch

Suy giãn tĩnh mạch chi dưới (chân): Đây là tình trạng máu bị dồn, ứ lại ở chân và không thể về tĩnh mạch chủ để quay về tim như bình thường. Hệ thống van tĩnh mạch tại chân không còn giữ được chức năng cùng với thành tĩnh mạch giãn nở do đứng lâu hoặc ít vận động cẳng chân.

Suy giãn tĩnh mạch tay: Đây là tình trạng tĩnh mạch tại tay bị giãn ra, lòng tĩnh mạch có kích thước lớn hơn bình thường khiến máu khó về tim hơn. Nguyên nhân cũng đến từ việc van tĩnh mạch hoạt động không tốt khiến máu khó lưu thông trở về tim để thực thiện vòng tuần hoàn.

Giãn tĩnh mạch nông: Giống như tên gọi, giãn tĩnh mạch nông là loại suy giãn tĩnh mạch có tính chất tương tự như suy giãn tĩnh mạch tay, chân nhưng các tĩnh mạch bị ảnh hưởng nằm gần bề mặt da nên dễ tạo thành các đường mạch máu nổi rõ, xoắn, có màu xanh hoặc tím.

Giãn tĩnh mạch dạng lưới: Giãn tĩnh mạch lưới là tình trạng suy giãn tĩnh mạch xuất hiện đồng thời ở một nhóm các tĩnh mạch nằm gần nhau, tạo thành các mảng hình lưới có màu đỏ nổi rõ trên da.

Giãn tĩnh mạch dạng sợi (telangiectasia): Đây là tình trạng suy giãn tại các cụm tĩnh mạch nhỏ nằm cạnh nhau, xuất hiện trên bề mặt da với các cụm màu xanh hoặc đỏ. Không giống với các loại khác, ở giãn tĩnh mạch dạng sợi chúng không nổi lên bề mặt da.

Điểm chung của các loại suy giãn tĩnh mạch là đều xuất hiện đường tĩnh mạch nhìn thấy rõ dưới da hoặc nổi trên da

3Nguyên nhân gây suy giãn tĩnh mạch

Máu được vận chuyển từ các bộ phận của cơ thể về tim bằng hệ thống tĩnh mạch, trong đó có những van một chiều giúp ngăn máu trào ngược.

Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khác nhau như di truyền, tuổi tác, nghề nghiệp mà các van này có thể bị suy yếu hoặc hư hại. Dẫn đến ứ đọng máu trong tĩnh mạch, làm tăng áp lực và gây giãn nở, uốn cong các tĩnh mạch dưới da. [2]

4Yếu tố làm tăng nguy cơ suy giãn tĩnh mạch chân

Bệnh suy giãn tĩnh mạch chân là bệnh lý phổ biến ở cả nam và nữ, trong đó nữ giới chiếm 70% các trường hợp. Các yếu tố nguy cơ gây suy giãn tĩnh mạch bao gồm:

• Thói quen sinh hoạt và làm việc: thường gặp ở người phải đứng hay ngồi một chỗ lâu, ít vận động khiến cho máu hạn chế lưu thông. Từ đó gia tăng áp lực cho các tĩnh mạch ở chân và dẫn đến tổn thương các van tĩnh mạch.
• Phụ nữ mang thai: sự phát triển nhanh chóng về kích thước của thai nhi trong 3 tháng cuối của thai kỳ có thể đè ép vào hệ thống tĩnh mạch chi dưới, ngăn cản máu trở về tim và ứ đọng lại gây suy giãn tĩnh mạch chân.
• Tuổi tác: suy giãn tĩnh mạch chân thường gặp ở người già do sự suy yếu, lão hóa gây giảm tính đàn hồi của thành mạch.
• Béo phì: do trọng lượng cơ thể quá lớn gây gia tăng áp lực cho hệ thống tĩnh mạch chi dưới.
• Chế độ ăn uống không hợp lý: ăn nhiều dầu mỡ, ít chất xơ và vitamin gây ra tổn thương thành mạch máu như xơ vữa động mạch, tĩnh mạch làm cản trở sự tuần hoàn máu trong cơ thể dẫn đến suy giãn tĩnh mạch chân.
• Giãn tĩnh mạch bẩm sinh: thường phát hiện từ khi còn nhỏ do sự khiếm khuyết bẩm sinh của van tĩnh mạch chân.

5Các giai đoạn tiến triển của suy giãn tĩnh mạch chân

Tùy theo kích thước của tổn thương, các ảnh hưởng về huyết động và cấu trúc chi dưới mà bệnh suy giãn tĩnh mạch chân được chia thành 6 giai đoạn khác nhau:

• Giai đoạn 1 (C1): đây là giai đoạn đầu tiên và nhẹ nhất của bệnh với các tổn thương giãn tĩnh mạch hình mạng nhện hay mạng lưới.
• Giai đoạn 2 (C2): kích thước của một tĩnh mạch chân dưới da bị giãn trên 3mm.
• Giai đoạn 3 (C3): chân có giãn tĩnh mạch bắt đầu bị phù cứng do máu bị ứ trệ nhiều. Triệu chứng phù sẽ rõ hơn vào buổi chiều, sau khi người bệnh đứng hoặc ngồi lâu.
• Giai đoạn 4 (C4): có sự biến đổi cấu trúc da và mô dưới da như thay đổi màu sắc (đỏ thẫm hoặc xanh tím), người bệnh hay bị tê bì cẳng chân và bàn chân.
• Giai đoạn 5 (C5): xuất hiện các vết loét có thể tự lành trong vài tuần nhưng thường xuyên tái phát
• Giai đoạn 6 (C6): các tổn thương loét trên da không thể lành có thể ăn sâu vào tổ chức cơ bên dưới hoặc gây hoại tử lan rộng ra xung quanh.

6Dấu hiệu giãn tĩnh mạch

Dấu hiệu chung

Thông thường tình trạng suy giãn tĩnh mạch có thể không gây bất kỳ sự đau nhức nào. Một số dấu hiệu giúp bạn nhận biết bệnh lý này bao gồm:

• Các đường tĩnh mạch xuất hiện rõ trên da và có màu tím đậm hoặc xanh lam.
• Các đường tĩnh mạch có thể xoắn hoặc phình ra, nổi rõ trên da và thường xuất hiện như những sợi dây trên chân.

Khi tình trạng suy giãn tĩnh mạch trở nên nghiêm trọng hơn với các cơn đau cùng các biểu hiện như:

• Đau nhức, cảm giác nặng nề ở chân, tay, đau khi đi lại nhiều.
• Cảm giác nóng rát, đau nhói, chuột rút và sưng ở chân hoặc tay đặc biệt vào ban đêm.
• Đau nặng hơn khi thay đổi tư thế sau khi đứng hoặc ngồi 1 thời gian dài.
• Ngứa ran và khó chịu ở chân hoặc tay, cảm giác châm chích, dị cảm như kiến bò về đêm.
• Thay đổi màu da xung quanh nơi tĩnh mạch bị suy giãn, chảy máu và có những mảng bầm nơi tĩnh mạch bị giãn.

Dấu hiệu suy giãn tĩnh mạch chi dưới

Suy giãn tĩnh mạch chi dưới ở giai đoạn sớm thường có các biểu hiện mơ hồ khiến người bệnh ít khi để ý đến.Tuy nhiên, một số người bệnh có thể cảm thấy:

• Tức nặng chân.
• Giày dép bị chật hơn bình thường.
• Tê bì, chuột rút chân vào ban đêm.
• Vùng da chân xuất hiện những mạch máu nhỏ khoảng 1mm, màu tím hoặc đỏ.
• Phù quanh mắt cá chân, cẳng chân nếu bệnh ở giai đoạn tiến triển.
• Các búi giãn tĩnh mạch tăng về kích thước, nổi phồng dưới da gây đau nhức khi chạm vào.

Xuất hiện các mạch máu màu xanh tím trên chân là dấu hiệu của bệnh

7Biến chứng nguy hiểm của suy giãn tĩnh mạch

Nếu để suy giãn tĩnh mạch chân tiến triển mà không điều trị có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm và khó chịu cho người bệnh:

• Cơn đau nhức, nặng mỏi, tê cứng vùng chân nặng dần theo thời gian, nhất là khi đi lại hoặc ngồi quá lâu.
• Các tĩnh mạch giãn lớn quá mức gây vỡ khiến chảy máu và hình thành mảng bầm lớn ở chân.
• Viêm tắc tĩnh mạch sâu dẫn đến hình thành cục máu đông và có thể gây tắc các động mạch chính làm thiếu máu, hoại tử đầu chi.
• Nhiễm trùng vết loét của suy tĩnh mạch mạn tính do sự bội nhiễm của vi khuẩn.

Dấu hiệu bầm tím chân có thể gặp do vỡ búi giãn tĩnh mạch chân

8Cách chẩn đoán bệnh suy giãn tĩnh mạch

Để chẩn đoán bệnh suy giãn tĩnh mạch, bác sĩ sẽ dựa vào các triệu chứng, kết quả khám bệnh và các cận lâm sàng bổ trợ:[3]

• Khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ hỏi về các yếu tố nguy cơ của bệnh nghề nghiệp, thói quen sinh hoạt, diễn biến các triệu chứng. Ngoài ra, việc quan sát và sờ nắn vùng tổn thương có thể giúp bác sĩ chẩn đoán được giai đoạn bệnh.
• Siêu âm Doppler mạch máu chi dưới: Giúp bác sĩ đánh giá được sức bền thành mạch và hệ thống van tĩnh mạch chi dưới cũng như vận tốc dòng chảy hoặc các huyết khối tĩnh mạch sâu gây biến chứng.

9Khi nào cần gặp bác sĩ?

Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Một số dấu hiệu cảnh báo tình trạng suy giảm tĩnh mạch nghiêm trọng bạn cần lưu ý để phát hiện và thăm khám kịp thời:

• Các đường tĩnh mạch xuất hiện nhiều và gây đau, nhức dai dẳng.
• Các vết loét xuất hiện nhiều hơn.
• Chảy máu kéo dài và khó cầm máu.
• Hay bị chuột rút, cảm giác châm chích về đêm.
• Thường xuyên cảm thấy tức mỏi chân, nặng chân khi đứng lâu hoặc ngồi nhiều.
• Thấy giày, dép bị chật hơn bình thường hay phù chân.
• Nhìn thấy các mạch máu nhỏ, màu tím dưới da.

Người thường xuyên tê bì, chuột rút trong đêm nên đến khám bác sĩ sớm

Nơi khám chữa suy giãn tĩnh mạch

Nếu gặp các dấu hiệu như trên, bạn có thể đến ngay các cơ sở y tế gần nhất, các phòng khám hay bệnh viện chuyên khoa Nội. Hoặc bất kỳ bệnh viện đa khoa nào tại địa phương để được thăm khám kịp thời.

Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:

• Tại Tp. Hồ Chí Minh: Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Thống Nhất, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM.
• Tại Hà Nội: Bệnh viện Quân đội Trung ương 108, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.

10Các phương pháp chữa suy giãn tĩnh mạch

Căn cứ vào các giai đoạn, thời gian tiến triển của bệnh và các biến chứng kèm theo, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp điều trị suy giãn tĩnh mạch khác nhau.

Điều trị nội khoa

Phương pháp điều trị nội khoa thường đem lại hiệu quả điều trị cao khi suy giãn tĩnh mạch chân ở giai đoạn đầu, tiến triển chậm. Bác sĩ có thể chỉ định một số loại thuốc như:

• Thuốc gia tăng sức bền thành mạch.
• Thuốc chống hình thành huyết khối.

Thay đổi lối sống

Việc thay đổi chế độ sống và sinh hoạt có thể làm giảm các triệu chứng gây khó chịu của bệnh và giảm nguy cơ xuất hiện biến chứng. Người bệnh có thể thực hiện:

• Kê cao chân khi ngủ để giúp máu được trở về tim dễ dàng hơn, có thể xoa bóp để tăng cường máu về chân.
• Tránh giữ nguyên một tư thế trong thời gian dài.
• Thực hiện động tác gấp duỗi cẳng chân nếu phải đứng và ngồi làm việc lâu.
• Giảm cân khoa học theo hướng dẫn của chuyên gia dinh dưỡng nếu người bệnh bị béo phì hoặc thừa cân.
• Tăng cường thể dục hoặc các hoạt động thể chất khác.
• Hạn chế mang giày cao gót.
• Ăn nhiều chất xơ, uống nhiều nướcvà tăng cường vitamin.

Dùng vớ y khoa

Ngoài ra, người bệnh có thể dùng vớ y khoa để gia tăng hiệu quả điều trị bệnh. Các loại vớ y khoa thường có mức độ bó sát nhất định vào cẳng chân, vùng đùi giúp hỗ trợ việc tuần hoàn máu, giảm áp lực cho tĩnh mạch.

Sử dụng vớ y khoa có thể giúp điều trị suy giãn tĩnh mạch chân

Phẫu thuật

Bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật cho người bệnh suy giãn tĩnh mạch chân nặng gây vỡ tĩnh mạch, chảy máu hoặc xuất hiện vết loét không lành. Một số phương pháp có thể sử dụng:

• Tiêm xơ tĩnh mạch.
• Laser nội tĩnh mạch.
• Sử dụng sóng cao tần vào búi tĩnh mạch.
• Phẫu thuật sửa van, loại bỏ các túi tĩnh mạch giãn hoặc tạo hình tĩnh mạch qua da.

11Biện pháp phòng ngừa giãn tĩnh mạch

Bạn có thể phòng ngừa bệnh suy giãn tĩnh mạch bằng một số biện pháp đơn giản tại nhà như:

• Trong suốt thời gian làm việc, sau 30 - 60 phút nên tranh thủ giải lao, vận động vài phút để máu lưu thông tốt hơn.
• Hạn chế đứng hoặc ngồi bất động trong một thời gian dài.
• Duy trì cân nặng hợp lý.
• Thường xuyên tập luyện thể dục thể thao để tăng cường sức mạnh cơ bắp.
• Chế độ ăn uống nên bổ sung thêm nhiều rau quả, trái cây để cung cấp đủ chất xơ và vitamin.
• Đến bác sĩ sớm để thăm khám khi phát hiện các triệu chứng nghi ngờ suy giãn tĩnh mạch chân.

• Chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt và nghề nghiệp có vai trò quan trọng trong việc gây ra suy giãn tĩnh mạch.

Tập thể dục hàng ngày giúp tăng sức mạnh cơ bắp, phòng ngừa bệnh

Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn có thêm những kiến thức hữu ích về triệu chứng, cách khắc phục và ngăn ngừa bệnh suy giãn tĩnh mạch. Hãy chia sẻ bài viết trên đến người thân và bạn bè xung quanh bạn nhé!