Hẹp ống sống thắt lưng: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Hẹp ống sống thắt lưng là bệnh lý cơ xương khớp thường gặp. Bệnh có thể dẫn đến các triệu chứng như đau lưng, đau dây thần kinh hông to, cơn đau có thể lan xuống cả hai chân gây cảm giác tê và đôi khi gây ra tình trạng bí tiểu. Cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé!

1Hẹp ống sống thắt lưng là gì?

Hẹp ống sống thắt lưng là tình trạng ống sống trong xương sống bị thu hẹp lại và bắt đầu chèn ép lên tủy sống hoặc các rễ thần kinh.

Hẹp ống sống thắt lưng thường tiến triển chậm trong nhiều năm hoặc vài chục năm. Đĩa đệm trở nên ít đàn hồi khi lão hóa dẫn đến mất chiều cao đĩa đệm và có thể gây lồi nhân nhầy đĩa đệm vào ống sống.

Gai xương có thể xảy ra và các dây chằng có thể dày lên. Tất cả những thay đổi này góp phần làm hẹp ống sống và có thể hoặc không gây ra các triệu chứng như viêm, chèn dây thần kinh hoặc do cả hai.[1]

Hẹp ống sống thắt lưng khiến tủy sống hoặc các rễ thần kinh bị chèn ép

2Nguyên nhân

Nguyên nhân phổ biến nhất gây hẹp ống sống thắt lưng là viêm xương khớp, các khớp này không còn hoạt động trơn tru như trước, viêm gây tổn thương và sưng phồng dẫn đến sự co hẹp của ống sống thắt lưng.

Bệnh thường xảy ra ở nữ giới nhiều hơn nam giới và hầu hết các đối tượng mắc bệnh đều từ 50 tuổi trở lên.

Ngoài viêm xương khớp, còn có các tình huống và điều kiện khác có thể gây hẹp ống sống thắt lưng:

• Ống sống thắt lưng hẹp: Một số người có thể có ống sống thắt lưng hẹp do bẩm sinh, đây là điều kiện cho sự tiến triển của hẹp ống sống thắt lưng trong bệnh lý này.
• Chấn thương lưng: Chấn thương lưng trước đó, chẳng hạn như gãy xương hoặc tổn thương có thể dẫn đến việc hình thành hẹp ống sống thắt lưng.
• U trong ống sống thắt lưng: Sự xuất hiện của khối u trong ống sống thắt lưng có thể gây áp lực lên các dây thần kinh và gây hẹp ống sống thắt lưng.
• Một số bệnh về xương: Một số bệnh xương như bệnh Paget xương hoặc tăng sinh xương bất thường có thể góp phần làm hẹp ống sống thắt lưng.
• Phẫu thuật lưng trước đây: Các ca phẫu thuật trước đó liên quan đến lưng có thể gây hình thành sẹo, góp phần gây hẹp ống sống thắt lưng.
• Viêm khớp dạng thấp: Tình trạng viêm nhiễm này có thể gây viêm và tổn thương các khớp và mô xung quanh, có thể dẫn đến hẹp ống sống thắt lưng.[2]

Các chấn thương ở lưng có thể dẫn đến hẹp ống sống thắt lưng

3 Triệu chứng

• Đau lưng: Những người bị hẹp cột sống có thể gặp tình trạng đau lưng, tuy nhiên mức độ đau sẽ khác nhau tùy thuộc vào mức độ viêm khớp.[3]
• Đau rát ở chân, mông: Áp lực lên các dây thần kinh cột sống có thể gây ra cảm giác đau rát trong các vùng mà dây thần kinh chi phối. Đau thường bắt đầu từ vùng mông và lan xuống chân. Trong một số trường hợp, đau có thể lan đến bàn chân.
• Tê hoặc ngứa ran ở mông và chân: Khi áp lực lên dây thần kinh gia tăng có thể xuất hiện cảm giác tê hoặc ngứa ở mông hoặc chân. Thường thì cảm giác tê và ngứa đi kèm với đau rát, tuy nhiên không xảy ra với tất cả mọi người.
• Yếu cơ chân: Khi áp lực trở nên nặng có thể gây ra sự suy yếu ở một hoặc cả hai chân. Một số người có thể gặp khó khăn khi nhấc phần trước của bàn chân hoặc có cảm giác chân như không còn sức mạnh khi đi bộ, về lâu dài có thể teo cơ vùng chân.
• Hội chứng chùm đuôi ngựa cấp tính: Đây là một trạng thái hiếm gặp nhưng đòi hỏi sự can thiệp y tế khẩn cấp. Nếu dây thần kinh bị chèn ép nghiêm trọng, bạn có thể gặp tình trạng tê ở vùng kín và mất kiểm soát về ruột hoặc bàng quang như bí tiểu, tiểu không tự chủ. Bạn cũng có thể gặp sự suy yếu ở chân và không thể di chuyển.

4Cách chẩn đoán

Thăm khám lâm sàng

Bác sĩ sẽ trao đổi với bạn về các triệu chứng và tiền sử bệnh. Sau đó, bác sĩ sẽ tiến hành các thủ thuật thăm khám vùng lưng và phần dưới cơ thể, thực hiện các nghiệm pháp vận động, đo phản xạ gân xương, kiểm tra cảm giác nông, sâu của 2 chi dưới.

Bạn có thể được yêu cầu cúi người về phía trước, phía sau và xoay cơ thể để kiểm tra về hình dạng và tư thế của cột sống của bạn.

Cận lâm sàng

Để xác định chẩn đoán, bác sĩ có thể yêu cầu một số xét nghiệm hình ảnh bao gồm:

• X - quang: Tia X - quang có thể giúp xác định liệu bạn có bị hẹp ống sống hay không. Nó cũng có thể hiển thị các biến đổi liên quan đến quá trình lão hóa như mất chiều cao đĩa đệm hoặc sự hình thành gai xương.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Là kỹ thuật sử dụng từ trường để tạo nên hình ảnh cột sống một cách chi tiết và rõ nét. Hình ảnh MRI cột sống giúp bác sĩ có thể quan sát tình trạng tổn thương với độ chính xác cao.
• Các xét nghiệm bổ sung: Cho hình ảnh cột sống theo các chiều cắt ngang, cắt dọc, và có thể dựng hình ảnh 3D cáu trúc cột sống vị trí cần khảo sát.

Bác sĩ cũng có thể yêu cầu chụp tủy sống có sử dụng thuốc cản quang, trong đó, thuốc cản quang được bơm vào trong khoang dưới nhện bằng một kim tiêm nhỏ.

Chất cản quang di chuyển trong khoang này để các rễ thần kinh và tủy sống có thể được nhìn thấy rõ hơn. Điều này giúp bác sĩ xác định xem có dây thần kinh bị chèn ép hay không.

MRI tạo ra hình ảnh 3D của xương, mô mềm và các cấu trúc xung quanh

5 Khi nào cần gặp bác sĩ?

Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Nếu bạn trải qua những dấu hiệu sau đây, hãy liên hệ với bác sĩ ngay:

• Gặp vấn đề về kiểm soát ruột hoặc bàng quang như bí tiểu, đại tiểu tiện không tự chủ…
• Cảm nhận tê bì hoặc tình trạng này ngày càng gia tăng ở giữa hai chân, đùi bên trong hoặc phía sau chân.
• Đau mạnh và cảm giác yếu mềm dần lan ra một hoặc cả hai chân, gây khó khăn trong việc di chuyển hoặc đứng dậy từ ghế.

Nơi khám chữa hẹp ống sống thắt lưng

Khi nhận thấy các dấu hiệu của hẹp ống sống thắt lưng, bạn nên đến các cơ sở y tế gần nhất hoặc các bệnh viện uy tín để thăm khám và chữa trị kịp thời:

• Tp. Hồ Chí Minh: Bệnh viện Chấn Thương Chỉnh Hình TP. HCM, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, Bệnh Viện Đại học Y Dược TP. HCM, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương...
• Hà Nội: Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức...

6Các phương pháp chữa hẹp ống sống thắt lưng

Điều trị không phẫu thuật

Các phương pháp điều trị không phẫu thuật tập trung vào việc phục hồi chức năng và giảm đau trong trường hợp hẹp ống sống thắt lưng.

Các phương pháp điều trị không phẫu thuật bao gồm:

• Vật lý trị liệu: Các bài tập kéo giãn, xoa bóp và tăng cường cơ lưng và bụng có thể giúp kiểm soát triệu chứng.
• Kéo thắt lưng: Mặc dù hiệu quả của phương pháp này chưa có bằng chứng rõ ràng nhưng nó có thể giúp một số bệnh nhân cải thiện tình trạng cột sống.
• Thuốc chống viêm: Sử dụng thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như aspirin, ibuprofen và naproxen có thể giảm viêm và giảm đau.
• Tiêm steroid: Tiêm corticosteroid xung quanh dây thần kinh có thể giảm viêm và đau. Tuy nhiên, phải luôn có sự hướng dẫn của bác sĩ và không được tự ý tiêm.
• Châm cứu: Phương pháp châm cứu có thể giúp giảm đau trong một số trường hợp nhẹ.
• Phương pháp nắn chỉnh cột (Chiropractic): Thao tác chỉnh hình có thể giúp giảm đau trong một số trường hợp hẹp ống sống. Tuy nhiên, cần thận trọng đối với những người bị loãng xương hoặc thoát vị đĩa đệm.

Phẫu thuật

• Phẫu thuật để điều trị bệnh hẹp ống sống thắt lưng chỉ dành cho những bệnh nhân đau và yếu kéo dài dẫn đến khó khăn khi đi lại và sinh hoạt hằng ngày. Có hai phương pháp chính để điều trị: phẫu thuật cắt cung sau cột sống (laminectomy) và phẫu thuật nối xương sống (spinal fusion).
• Phẫu thuật cắt cung sau cột sống (laminectomy): Phương pháp này loại bỏ một phần của xương, gai xương và mô gân trên phần sau của xương sống để giảm áp lực lên dây thần kinh.
• Phẫu thuật nối xương sống (spinal fusion): Bác sĩ sẽ đặt các mảnh xương và vật liệu như vít, thanh nối xương... vào vị trí giữa các xương sống bị tổn thương tạo thành một khối xương vững chắc để duy trì sự ổn định và giảm triệu chứng bệnh.

Phẫu thuật cắt cung sau cột sống được thực hiện trong trường hợp hẹp ống sống thắt lưng nghiêm trọng

Các rủi ro của phẫu thuật hẹp ống sống

Mọi phẫu thuật đều có những rủi ro nhỏ đi kèm. Những rủi ro này bao gồm chảy máu, nhiễm trùng, hình thành cục máu đông và phản ứng với gây mê. Tuy nhiên, tỉ lệ rủi ro này thường rất thấp.

Những người già, người béo phì, người mắc bệnh tiểu đường, người hút thuốc sẽ gặp phải những biến chứng cụ thể từ phẫu thuật điều trị hẹp ống sống thắt lưng bao gồm:

• Không lành sẹo xương sau phẫu thuật nối xương (nếu có phẫu thuật nối xương).
• Hỏng vít hoặc thanh nối xương (nếu có phẫu thuật nối xương).
• Chấn thương dây thần kinh.
• Không giảm triệu chứng hoặc tái phát triệu chứng.

7Phòng ngừa hẹp ống sống thắt lưng

Hẹp ống sống thắt lưng phần lớn là do quá trình thoái hóa tự nhiên do tuổi tác, không thể ngăn hoàn toàn. Tuy nhiên, bạn có thể duy trì sức khỏe cột sống bằng cách:

• Ăn uống lành mạnh: Hãy đảm bảo bạn cung cấp đủ canxi trong chế độ ăn uống để duy trì sự dẻo dai của xương.
• Duy trì cân nặng hợp lý: Trọng lượng quá nặng gây áp lực thêm cho cột sống, do đó rất quan trọng để duy trì cân nặng phù hợp với cơ thể của bạn.
• Tránh hút thuốc hoặc bỏ thuốc: Hút thuốc làm tổn hại các mạch máu, góp phần gây đau lưng và gây khó khăn cho quá trình làm lành chấn thương nào.
• Thực hành tư thế đứng ngồi đúng: Duy trì tư thế đúng giúp phân phối áp lực đồng đều trên cột sống và giảm nguy cơ căng thẳng quá mức lên các vùng cụ thể.
• Tập thể dục đều đặn: Tập thể dục thường xuyên, đặc biệt là tập trung vào việc tăng cường cơ lưng và cơ bụng có thể góp phần duy trì một cột sống khỏe mạnh và sức khỏe tổng thể cho cột sống.

Canxi giúp cung cấp nguồn chất dinh dưỡng cần thiết để duy trì sự mạnh mẽ và đủ lượng xương

Bài viết đã cung cấp cho bạn những thông tin từ nguyên nhân đến cách phòng ngừa hẹp ống sống lưng. Hãy chia sẻ bài viết đến bạn bè và người thân để cùng phòng ngừa nhé!