Ám ảnh sợ hãi là cảm giác sợ hãi quá mức ngay cả với những việc không có tính nguy hiểm. Tình trạng này ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống người mắc phải, làm giảm hiệu suất làm việc, học tập, làm rạn nứt các mối quan hệ xã hội. Cùng tìm hiểu về nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị ám ảnh sợ hãi nhé!
1Bệnh ám ảnh sợ hãi là gì?
Ám ảnh sợ hãi là một loại rối loạn lo âu khiến người mắc trải qua nỗi sợ hãi cực độ, phi lý về một tình huống, địa điểm, sinh vật hoặc đồ vật bất kỳ.
Khi một người mắc chứng ám ảnh sợ hãi, họ thường sẽ thu nhỏ cuộc sống của mình để tránh những điều mà họ cho là nguy hiểm. Mối đe dọa mà họ tưởng tượng ra lớn hơn thực tế rất nhiều.
Khi phải đối mặt với nguồn gốc gây ra sự nỗi sợ hãi, người đó sẽ cảm thấy đau khổ tột độ. Điều này có thể cản trở các hoạt động sinh hoạt bình thường và đôi khi khiến họ rơi vào trạng thái hoảng loạn. [1]
Ám ảnh sợ hãi khiến người bệnh trải qua nỗi sợ hãi tột độ
2Ba loại ám ảnh phổ biến
Hiện nay, có 3 loại ám ảnh được Hiệp hội Tâm thần Hoa Kỳ (APA) công nhận.
Bao gồm:
- Ám ảnh cụ thể: hay còn gọi là ám ảnh đơn giản, là một nỗi sợ hãi mãnh liệt, phi lý về một tác nhân cụ thể.
- Ám ảnh xã hội (lo lắng xã hội): khác với sự nhút nhát, đây là nỗi sợ hãi sâu sắc về việc bị người khác đánh giá hay chỉ trích nơi công cộng. Việc tham gia vào các cuộc tụ họp là điều đáng sợ đối với những người mắc chứng lo âu xã hội.
- Chứng sợ đám đông: người bệnh khó thoát khỏi cảm giác hoảng loạn khi ở nơi đông người, ví dụ như trong thang máy, trung tâm thương mại, xe bus,… Loại ám ảnh này thường bị hiểu nhầm với chứng sợ không gian rộng, người đang mắc chứng sợ không gian rộng có nguy cơ cao mắc chứng sợ đám đông hơn. Tuy nhiên, đối với người mắc chứng ám ảnh sợ đám đông, người mắc có thể rơi vào trạng thái lo lắng bất kể không gian nào. [2]
3Nguyên nhân gây ám ảnh sợ hãi
Một số nguyên nhân thường gặp gây ám ảnh sợ hãi như:
Di truyền và môi trường sống: người có người thân mắc rối loạn lo âu hoặc các rối loạn tâm thần khác có nguy cơ mắc chứng ám ảnh sợ hãi. Nỗi ám ảnh cũng có thể là hậu quả sau khi trải qua sang chấn như suýt chết đuối, tai nạn giao thông.
Sức khỏe kém: những người có bệnh lý nền hoặc đang có vấn đề về sức khỏe thường dễ mắc chứng ám ảnh, chẳng hạn như người lạm dụng chất gây nghiện hay đang bị trầm cảm cũng là nguy cơ dẫn đến ám ảnh sợ hãi.
Mắc các bệnh tâm thần khác: người đang mắc phải các rối loạn tâm thần đã có vấn đề về việc kiểm soát trạng thái tinh thần, cảm xúc nên càng dễ bị kích thích hơn, từ đó dễ phát triển thành nỗi ám ảnh sợ hãi. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ hai tình trạng, người bệnh có thật sự đang bị ám ảnh sợ hãi không hay chỉ là một dấu hiệu của bệnh tâm thần khác. [3]
4Dấu hiệu của bệnh
Các triệu chứng phổ biến của ám ảnh sợ hãi, bao gồm:
- Cảm giác lo lắng không thể kiểm soát khi tiếp xúc với nguồn gốc gây ra nỗi sợ hãi.
- Cảm giác phải tránh xa nguồn gốc gây ra nỗi sợ bằng mọi cách.
- Không thể hoạt động bình thường khi tiếp xúc với tác nhân.
- Không thể kiểm soát cảm xúc của bản thân dù biết rằng đó là nỗi sợ bị phóng đại một cách vô lý.
Khi sợ hãi tột độ, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng sau:
Ám ảnh sợ hãi khiến bệnh nhân cảm thấy chóng mặt
5Biến chứng
Rối loạn tâm trạng: cảm xúc người bệnh thay đổi đột ngột, thất thường. Nhiều người mắc chứng ám ảnh cụ thể có bệnh kèm theo như trầm cảm và các rối loạn lo âu khác.
Căng thẳng với những người thân yêu: Để tránh cảm giác lo lắng, người bệnh thường phụ thuộc quá nhiều vào sự trấn an của người khác. Đôi khi điều này khiến mọi người xung quanh trở nên cẩn trọng, quan tâm quá mức với người bệnh, đem lại căng thẳng cho họ.
Cách ly xã hội: do ám ảnh sợ hãi mà người bệnh thường tránh xa những nơi và những điều khiến họ sợ hãi, điều này có thể gây ra vấn đề ở nơi làm việc, trường học hoặc trong mối quan hệ với mọi người.
Lạm dụng chất kích thích: sự căng thẳng, lo âu khi sống chung với nỗi ám ảnh sợ hãi nghiêm trọng có thể dẫn đến lạm dụng ma túy hoặc rượu.
Tự sát: khi nỗi sợ khiến người bệnh mất kiểm soát cảm súc, tinh thần họ có xu hướng tự tử. [4]
Người mắc ám ảnh sợ hãi thường lạm dụng các chất kích thích
6Cách chẩn đoán bệnh ám ảnh sợ hãi
Hiện vẫn chưa có phương pháp cụ thể để chẩn đoán bệnh ám ảnh sợ hãi. Việc chẩn đoán thường thông qua việc khai thác bệnh sử, tiền sử và thăm khám lâm sàng để chẩn đoán bệnh ám ảnh sợ hãi.
Người bệnh hoặc người bảo hộ cần cung cấp đầy đủ và rõ ràng thông tin cho bác sĩ để hỗ trợ chẩn đoán.
Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ
Bạn cần đến gặp bác sĩ khi các triệu chứng nêu trên diễn tiến nặng hơn hoặc xuất hiện các triệu chứng bất thường khiến bạn lo ngại, cản trở sinh hoạt và công việc của bạn. Không nên xem nhẹ hay cố chịu đựng vì việc này có thể khiến bệnh tiến triển nặng hơn.
Nơi khám chữa bệnh ám ảnh
Khi có các triệu chứng của ám ảnh sợ hãi, bạn có thể đến các phòng khám hay bệnh viện Tâm lý - Tâm thần hay bệnh viện đa khoa gần nhất tại địa phương để thăm khám kịp thời.
Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:
- Tại TP. HCM: Bệnh viện Tâm thần TP. HCM, Khoa Tâm thần kinh Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, Phòng khám Tâm thần Bệnh viện Đại học Y dược TP. HCM.
- Tại Hà Nội: Viện sức khỏe tâm thần Quốc gia - Bệnh viện Bạch Mai, Khoa Sức khỏe Tâm thần - Bệnh viện Lão khoa Trung ương, Phòng khám tâm lý Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.
7Các phương pháp chữa bệnh ám ảnh sợ hãi
Trị liệu hành vi nhận thức
Trị liệu hành vi nhận thức là phương pháp điều trị phổ biến nhất cho chứng ám ảnh sợ hãi. Bác sĩ sẽ hướng dẫn bệnh nhân tiếp xúc với nguồn gốc của nỗi sợ hãi trong một môi trường được kiểm soát.
Liệu pháp này tập trung vào việc xác định và thay đổi những suy nghĩ và phản ứng tiêu cực trước tình huống khiến bệnh nhân ám ảnh.
Sử dụng thuốc
- Thuốc chẹn beta: giúp giảm các dấu hiệu lo âu có thể đi kèm với nỗi ám ảnh. Tác dụng phụ có thể bao gồm đau bụng, mệt mỏi, mất ngủ và ngón tay lạnh.
- Thuốc chống trầm cảm: thuốc ức chế tái hấp thu serotonin (SSRI) ảnh hưởng đến mức serotonin trong não và khiến tâm trạng tốt hơn. Thuốc chống trầm cảm ba vòng (TCA), chẳng hạn như clomipramine cũng thường được kê đơn cho những người mắc chứng ám ảnh sợ hãi.
- Thuốc an thần: Benzodiazepin là một thuốc an thần có thể được kê đơn để điều trị chứng ám ảnh, giúp giảm các triệu chứng lo lắng. Tuy nhiên, những người có tiền sử nghiện rượu không nên dùng thuốc an thần.
8Biện pháp phòng ngừa
- Tìm sự giúp đỡ tinh thần từ gia đình và bạn bè giúp bạn vượt qua nỗi sợ dễ dàng hơn.
- Đối mặt với sự sợ hãi từng bước một, can đảm thử thách bản thân vượt qua nỗi sợ. [4]
Qua bài viết trên hy vọng bạn đã có được một số thông tin về bệnh ám ảnh sợ hãi. Nếu thấy hữu ích, hãy chia sẻ bài viết này đến bạn bè và người thân nhé!
Nguồn tham khảo
Xem thêm 
