Bệnh giun lươn: Triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị

Bệnh giun lươn là bệnh gây ra vì nhiễm giun ký sinh Strongyloides - sống trong đất bị ô nhiễm và lây nhiễm qua da. Bệnh có thể đe dọa tính mạng khi hệ miễn dịch của người bệnh yếu đi. Hãy tìm hiểu về nguyên nhân, cách điều trị và phòng người của bệnh giun lươn này nhé!

1 Bệnh giun lươn là gì?

Bệnh giun lươn là bệnh nhiễm giun lươn Strongyloides stercoralis, một loại giun ký sinh. Giun xâm nhập vào cơ thể qua da, rồi đi đến phổi, ruột để trưởng thành và sinh sản.

Tình trạng nhiễm trùng có thể kéo dài trong nhiều năm và gây ra các triệu chứng về da hoặc tiêu hóa tái đi tái lại hoặc đôi khi không có triệu chứng nào cả. Nếu hệ thống miễn dịch suy yếu, bệnh giun lươn có thể đe dọa tính mạng.[1]

Giun lươn thường được tìm thấy nhiều hơn ở những vùng có khí hậu ấm như khu vực nhiệt đới, cận nhiệt đới và các vùng nông thôn hoặc vùng kinh tế khó khăn.

Theo tổ chức CDC, tỷ lệ nhiễm giun lươn trên toàn cầu được ước tính có khoảng 30–100 triệu người nhiễm bệnh trên toàn thế giới.

Bệnh giun lươn là bệnh nhiễm giun lươn Strongyloides stercoralis

2 Đối tượng có nguy cơ cao nhiễm giun lươn

Bất cứ ai cũng có thể mắc bệnh giun lươn. Nhưng một số hoạt động và điều kiện sống khiến nguy cơ mắc bệnh ở các nhóm đối tượng sau đây tăng cao hơn gồm:

• Người có hệ thống miễn dịch bị suy yếu, đặc biệt là do điều trị bằng corticosteroid hoặc nhiễm virus lymphotropic tế bào T ở người (HTLV-1).
• Người hay đi chân trần trên đất.
• Người làm công việc hay tiếp xúc với đất có thể bị ô nhiễm như trồng trọt hoặc khai thác than.
• Người sống ở khu vực không đảm bảo vệ sinh như ở gần nguồn nước bẩn, ở gần bãi rác thải.

Người hay đi chân trần trên đất dễ bị nhiễm giun lươn

3 Nguyên nhân gây bệnh giun lươn

Nguyên nhân chủ yếu do tiếp xúc trực tiếp với đất ở những khu vực tương đối ấm áp và ẩm ướt chẳng hạn như ở khu vực nông thôn và những khu vực gắn liền với hoạt động nông nghiệp bón phân nhiều.

Giun ký sinh xâm nhập vào cơ thể qua da, ngay cả khi không có bất kỳ vết rách nào trên đó. Sau đó chúng di chuyển đến máu, phổi và ruột

Trường hợp lây giữa người-người hiếm gặp vì bệnh giun lươn thường không lây truyền. Hầu hết mọi người mắc bệnh này do tiếp xúc với đất bị ô nhiễm.

Trong một số trường hợp hiếm, người có thể bị nhiễm bệnh giun lươn do tiếp xúc với phân của người bệnh chứa ấu trùng hoặc do nhận cấy ghép nội tạng từ người hiến tặng bị nhiễm.[2]

Khi một người tiếp xúc với S. stercoralis, quá trình lây nhiễm sẽ diễn ra theo vòng đời của giun. Vòng đời của giun bao gồm các giai đoạn sau:

• Giun xâm nhập vào da và đi vào máu của bạn.
• Sau đó, giun di chuyển theo dòng máu và đi qua bên phải tim và vào phổi.
• Ký sinh trùng di chuyển từ phổi lên khí quản và vào miệng của bạn.
• Từ miệng, giun trôi xuống và đi vào dạ dày của bạn.
• Giun di chuyển vào ruột non.
• Giun đẻ trứng rồi nở thành ấu trùng.
• Ấu trùng bị trục xuất khỏi cơ thể qua phân và có thể phát triển thành giun trưởng thành để lây nhiễm cho người khác. Một số ít trường hợp, ấu trùng có thể trưởng thành ngay trong cơ thể và xâm nhập vào thành ruột hoặc da vùng hậu môn, đây gọi là hiện tượng tự nhiễm.[3]

Nguyên nhân của bệnh chủ yếu do tiếp xúc trực tiếp với đất ẩm ướt

4 Triệu chứng của nhiễm giun lươn

Các triệu chứng phổ biến nhất của bệnh giun lươn bao gồm:

• Da: phát ban nổi lên dạng sọc, đỏ, ngứa, thường ở giữa mông, trên đùi hoặc trên cổ tay. Triệu chứng này có thể kéo dài từ vài giờ đến vài ngày hoặc lặp đi lặp lại trong suốt thời gian nhiễm trùng.
• Tiêu hóa: tiêu chảy liên tục hoặc tiêu chảy xen kẽ táo bón, đau bụng, buồn nôn và chán ăn.
• Hô hấp: ho, ngứa họng, thở khò khè.

Phát ban nổi lên, đỏ ở đùi là dấu hiệu của bệnh

5 Biến chứng của bệnh giun lươn

• Viêm phổi tăng bạch cầu ái toan: Khi ấu trùng xâm nhập vào phế nang, chúng kích thích sự tăng sinh của bạch cầu ái toan gây viêm ở phổi.
• Suy dinh dưỡng: Xảy ra nếu ruột không thể hấp thụ các chất dinh dưỡng cần thiết từ thức ăn.
• Hội chứng tăng nhiễm: Đặc trưng bởi sự gia tăng bùng nổ về số lượng ấu trùng lây nhiễm và thường dẫn đến bệnh giun lươn lan tỏa.
• Bệnh giun lươn lan tỏa: Đây là sự phân bố rộng rãi của giun đến các cơ quan khác, gây nhiễm trùng máu, viêm màng não, viêm não. Điều này có thể xảy ra nếu người bệnh đang dùng thuốc ức chế miễn dịch hoặc bị suy giảm miễn dịch do virus gây ra.
• Hội chứng tăng nhiễm và giun lươn lan tỏa là các biến chứng nguy hiểm vì tỷ lệ tử vong lên đến 80%.

Hội chứng tăng nhiễm và giun lươn lan tỏa là các biến chứng nguy hiểm

6 Cách chẩn đoán nhiễm giun lươn

Bên cạnh việc tìm kiếm các vết phát ban trên cơ thể bao gồm cả ở cổ tay, đùi hoặc giữa mông của bạn, để chẩn đoán bệnh giun lươn, bác sĩ sẽ cần xét nghiệm một hoặc nhiều chất dịch cơ thể để tìm kiếm sự hiện diện của giun lươn. Một số loại xét nghiệm đó bao gồm:

• Hút dịch tá tràng và kiểm tra dưới kính hiển vi để tìm ấu trùng giun lươn.
• Cấy đờm sẽ tương tự phương pháp trên nhưng sử dụng dịch tiết từ đường hô hấp.
• Mẫu phân để tìm trứng hoặc ấu trùng giun.
• Tìm kháng nguyên trong máu được tiến hành khi bác sĩ nghi ngờ bạn bị nhiễm giun lươn nhưng không tìm thấy ẩu trùng trong dịch tá tràng hoặc phân.
• Xét nghiệm công thức máu toàn phần để phát hiện dấu hiệu nhiễm trùng.

Xét nghiệm công thức máu toàn phần để tìm ra giun lươn trong máu

7 Khi nào gặp bác sĩ?

Dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Một số trường hợp cần đến gặp bác sĩ để thăm khám bao gồm:

• Có các triệu chứng nghi ngờ mắc giun lươn như phát ban, mẫn ngứa, tiêu chảy kéo dài.
• Sống trong khu vực có tỉ lệ nhiễm giun lươn cao và bị suy giảm miễn dịch hoặc dùng thuốc làm suy yếu hệ thống miễn dịch như corticosteroid.

Nơi khám chữa bệnh uy tín

Nếu gặp các dấu hiệu như trên, bạn có thể đến ngay các cơ sở y tế gần nhất, các bệnh viện chuyên khoa Truyền nhiễm, Nội. Hoặc bất kỳ bệnh viện đa khoa nào tại địa phương để được thăm khám kịp thời.

Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:

• Tại Tp. Hồ Chí Minh: Viện Pasteur Tp HCM, Viện Sốt rét ký sinh trùng, Bệnh viện Nhiệt Đới, Bệnh viện Nhân dân 115.
• Tại Hà Nội: Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

8Điều trị bệnh giun lươn

Albendazole và ivermectin là 2 loại thuốc phổ biến được dùng để điều trị bệnh giun lươn. Trong đó ivermectin có hiệu quả cao hơn và thường sử dụng trong khoảng 2 đến 14 ngày tùy tình trạng bệnh.

Nếu người bệnh đang điều trị bệnh khác bằng thuốc ức chế miễn dịch, bác sĩ sẽ cân nhắc giảm liều lượng thuốc ức chế miễn dịch để hỗ trợ việc điều trị bệnh giun trước.

Ivermectin

9 Phòng ngừa bệnh giun lươn

Bạn có thể thực hiện một số biện pháp sau để phòng tránh nhiễm giun lươn cũng như một số loài ký sinh trùng khác có con đường lây nhiễm tương tự:

• Mang giày, găng tay khi tiếp xúc trực tiếp với đất, đặc biệt ở các khu vực có điều kiện vệ sinh kém, tỷ lệ lây nhiễm cao.
• Giữ vệ sinh cá nhân như rửa tay bằng xà phòng sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã.
• Thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải sinh hoạt và phân một cách an toàn. [4]

Mang giày, găng tay khi tiếp xúc trực tiếp với đất

Hy vọng bài viết đã cung cấp thêm cho bạn các thông tin quan trọng về bệnh giun lươn cũng như nguyên nhân và cách điều trị bệnh. Nếu thấy bài viết hay và hữu ích, hãy chia sẻ cho người thân và bạn bè nhé!