Hẹp hậu môn: Triệu chứng nhận biết và cách điều trị hiệu quả

Hẹp hậu môn là tình trạng hậu môn không mở hết được để tống phân ra ngoài. Bệnh có thể dẫn đến những những biến chứng nghiêm trọng nếu không được điều trị. Hãy cùng tìm hiểu nguyên nhân, biến chứng nguy hiểm và các cách điều trị hẹp hậu môn qua bài viết dưới đây nhé!

1Hẹp hậu môn là gì?

Hẹp hậu môn là một triệu chứng rất khái quát, có thể là sự cản trở từ dị vật bất kì (khối u, sẹo mỗ cũ, trĩ…) hoặc tình trạng di tật hậu môn khiến cho hậu môn bị hẹp. Nặng nề hơn trong một số trường hợp dị tật bẩm sinh teo hậu môn có thể gây ra không lỗ hậu môn.[1]

Hẹp hậu môn khiến việc đi tiêu sẽ trở nên khó khăn khiến phân đọng lại trong đường ruột gây hàng loạt các biến chứng khác nhau. Thậm chí trong nhiều trường hợp bẩm sinh sẽ tạo thành lỗ rò hậu môn (là một đường nứt từ lòng trực tràng, ruột già thông qua da và đi vào cơ quan khác hoặc đi ra ngoài).

Các biến chứng này đều làm giảm khả năng tiêu hóa của người bệnh đồng thời gia tăng các yếu tố nhiễm trùng khiến cho sức khỏe người bệnh bị đe dọa liên tục.

2Nguyên nhân

Nguyên nhân

Trong khoảng tuần 7 - 10 của thai kỳ, ruột và đường tiết niệu của trẻ không tách nhau ra dẫn đến dị dạng về hậu môn và trực tràng.[2]

Do di truyền, trong một số trường hợp hiếm gặp, bệnh hẹp hậu môn có thể do di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường khi cả cha mẹ đều mang gen bệnh và truyền cho con.

Đối tượng có nguy cơ cao mắc hẹp hậu môn

Trẻ em có nguy cơ cao mắc chứng hẹp hậu môn nếu:

• Dị dạng hệ tiêu hóa.
• Dị dạng cột sống.
• Dị dạng hệ tiết niệu.
• Hội chứng VACTERL (hội chứng gồm các dị dạng về cột sống, hậu môn, tim, khí quản, thực quản, thận và chi).

Bên cạnh đó, người lớn vẫn có thể bị hẹp hậu môn trong một số trường hợp như thói quen đi tiêu bất thường, đi quá lâu, xơ gan, hậu phẫu hậu môn trực tràng, nam giới mắc nhiều hơn nữ giới, người ngồi nhiều…

Trẻ em dị dạng hệ tiêu hóa thường có nguy cơ cao mắc hẹp hậu môn.

3Triệu chứng

Bệnh hẹp hậu môn có thể gây ra các triệu chứng như:[3]

• Táo bón.
• Đau khi đại tiện.
• Phân có hình dạng từng viên nhỏ.
• Máu đi kèm theo phân.

Ngoài ra, hẹp hậu môn còn có thể gây ra các triệu chứng khác như:

• Rò hậu môn: là tình trạng có một lỗ nhỏ ở da quanh hậu môn, thường có chất lỏng nhầy, máu hoặc mủ.
• Nhiễm trùng hậu môn: là tình trạng có viêm nhiễm ở khu vực hậu môn, thường do vi khuẩn hoặc nấm gây ra.
• Trong một số dị tật bẩm sinh, hẹp hậu môn sẽ có những triệu chứng khác kèm theo như không có lỗ hậu môn, lỗ hậu môn nằm sai vị trí, hoặc có liên kết bất thường giữa lỗ hậu môn và các cơ quan khác (phân rỉ ra từ âm đạo hoặc có thể nhìn thấy trong nước tiểu, nước tiểu chảy ra từ hậu môn).

Triệu chứng bao gồm đau khi tiểu tiện, xuất hiện máu tươi trong bồn cầu sau khi đại tiện

4Hẹp hậu môn có nguy hiểm không?

Bệnh hẹp hậu môn là một bệnh lý bẩm sinh, ảnh hưởng đến khả năng đại tiện của trẻ. Bệnh có thể gây ra các vấn đề khác nhau như:[2]

• Trẻ có thể khó đại tiện, dễ bị táo bón và cảm thấy khó chịu bởi lỗ hậu môn hẹp.
• Khi trực tràng không nối với hậu môn và có lỗ rò hậu môn, phân sẽ thoát ra khỏi cơ thể của trẻ qua lỗ rò thay vì qua hậu môn và có thể dẫn đến nhiễm trùng.
• Khi trực tràng không nối với hậu môn và không có lỗ rò hậu môn, phân sẽ bị ứ lại trong ruột và trẻ không thể đại tiện được, dễ dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm.

Khi hậu môn bị co lại, trẻ có thể gặp khó khăn khi thực hiện hành vi tiểu tiện và tạo phân

5Cách chẩn đoán

Bác sĩ sẽ tiến hành khám lâm sàng, đôi khi kết hợp thêm các cận lâm sàng để chẩn đoán chính xác nhất tình trạng hẹp hậu môn:

• Khám lâm sàng: Bác sĩ thường sẽ hỏi về tính chất phân và tình trạng đi cầu của trẻ, kế đến là khám bằng tay hậu môn trực tràng của trẻ, đối với trẻ em có thể cần thêm siêu âm và X-quang.
• Chụp X-quang: Bác sĩ sẽ dùng tia X để chụp ảnh các mô, xương và cơ quan bên trong bụng của trẻ. Chụp X-quang có thể giúp bác sĩ xác định vị trí và hình dạng của trực tràng, có tắc nghẽn hay không và có biến dạng nào khác không.
• Siêu âm: Siêu âm có thể giúp bác sĩ xem các cơ quan bên trong hoạt động như thế nào và đánh giá lưu lượng máu qua các mạch máu.

6Khi nào cần gặp bác sĩ

Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Nếu bạn bị bệnh hẹp hậu môn bạn cần chú ý đến các dấu hiệu sau để gặp bác sĩ kịp thời:

• Cảm thấy đau nhức hoặc đau dữ dội khi đi tiêu.
• Táo bón trên 2 tuần không thuyên giảm dù đã uống nhiều nước và ăn nhiều chất xơ.
• Xuất hiện các triệu chứng khác như sốt cao, mệt mỏi, chán ăn hoặc giảm cân không rõ nguyên nhân.
• Xuất hiện máu trong phân hoặc trong bồn cầu sau khi đi tiêu.

Nơi khám chữa hẹp hậu môn

Nếu gặp các dấu hiệu như trên, bạn có thể đến các cơ sở y tế gần nhất hoặc các bệnh viện đa khoa tại địa phương để được thăm khám kịp thời.

Ngoài, ra có thể tham khảo các bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:

• Tp. Hồ Chí minh: Bệnh viện Đại học Y Dược, Bệnh viện Nhi Đồng, Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch.
• Hà Nội: Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Việt Đức, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.

7Các cách điều trị hẹp hậu môn

Thay đổi lối sống và sử dụng thuốc

Nên chia nhỏ bữa ăn và ăn nhiều bữa ăn trong ngày, bổ sung nhiều rau xanh, trái cây và chất xơ để giúp phân mềm và dễ đi tiêu.

Uống nhiều nước và vận động thường xuyên để kích thích ruột hoạt động. Ngoài ra, bạn có thể dùng các loại thuốc làm mềm phân, chống táo bón hoặc thuốc giảm đau theo chỉ định của bác sĩ.

Thay đổi thói quen ăn uống và sử dụng thuốc giúp cải thiện tình trạng hậu môn co lại và làm dịu triệu chứng

Phẫu thuật mở lỗ hậu môn

Đây là cách điều trị chủ yếu cho các trường hợp bệnh nặng hoặc không thể khắc phục bằng thuốc. Tùy thuộc vào mức độ hẹp của hậu môn, bác sĩ phẫu thuật sẽ chọn một trong số các phương pháp điều trị thích hợp sau đây:

• Phẫu thuật nối hậu môn với ruột: Đây là phương pháp dùng cho các trường hợp ruột không nối liền với hậu môn. Bác sĩ sẽ cắt bỏ phần ruột không có lối ra và nối lại với phần ruột có lối ra để tạo thành một đường thông suốt cho phân.
• Tạo hình hậu môn: Đây là phương pháp dùng cho các trường hợp đường ruột và đường tiểu thông nối với nhau. Bác sĩ sẽ cắt bỏ cơ vòng và tái tạo mô cơ vòng, đặt hậu môn nhân tạo tạm thời hoặc vĩnh viễn, hoặc cắt tạo vạt để chuyển hậu môn đến đúng vị trí.
• Tạo hậu môn giả: Đây là phương pháp dùng cho các trường hợp không thể tạo được lỗ hậu môn thật. Bác sĩ sẽ tạo ra một lỗ nhỏ trên thành bụng để cho phân thải ra một túi bên ngoài cơ thể. Bạn sẽ phải chăm sóc túi này và thay đổi thường xuyên.

Nong hậu môn

Đây là một trong những bước tiếp theo sau phẫu thuật, hoặc là phương pháp điều trị chính cho người bệnh bị hẹp nhẹ lỗ hậu môn do sinh lý hoặc hẹp cơ vòng.

Nong hậu môn là việc dùng một ống nhỏ để giãn rộng lỗ hậu môn, giúp cho phân dễ đi qua và ngăn ngừa sự co lại của cơ vòng.

Thời gian nong: Sau phẫu thuật 7-14 ngày

Tần suất nong:

Độ sâu: Khoảng 4-5 cm.

Trong khoảng thời gian từ 6 - 12 tháng, trẻ sẽ phải nong lỗ hậu môn nhiều lần để tránh hẹp hậu môn sau mổ.

Điều trị các biến chứng do lỗ rò

Để điều trị các biến chứng do lỗ rò, bạn có thể áp dụng các cách sau:

• Dùng thuốc kháng sinh để ngăn ngừa và điều trị nhiễm trùng
• Dùng thuốc giảm đau và chống viêm để giảm cảm giác đau và sưng
• Vệ sinh sạch sẽ vùng hậu môn và lỗ rò sau khi đi tiêu
• Phẫu thuật vá lỗ rò: Đây là cách điều trị cuối cùng khi các cách khác không hiệu quả. Bác sĩ sẽ cắt bỏ phần ruột có lỗ rò và khâu lại để ngăn chặn sự thoát ra của phân.

Dùng kháng sinh để chữa trị các vấn đề phát sinh sau phẫu thuật mở lỗ hậu môn để đảm bảo quá trình hồi phục tốt

Đừng bỏ qua bất kỳ triệu chứng nào có thể liên quan đến vấn đề hẹp hậu môn để sớm nhận biết và gặp bác sĩ giúp bạn có cơ hội tiếp cận điều trị hiệu quả. Hãy chia sẻ thông tin này để lan tỏa nhận thức về vấn đề quan trọng này đến bạn bè và người thân nhé!