Sỏi tuyến nước bọt: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Sỏi tuyến nước bọt là một bệnh dễ xuất hiện ở người trưởng thành. Đây không phải bệnh lý nguy hiểm nhưng gây ra một vài triệu chứng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Cùng tìm hiểu nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị và phòng ngừa bệnh qua bài viết dưới đây nhé!

1Sỏi tuyến nước bọt là gì?

Sỏi tuyến nước bọt là tình trạng xuất hiện sỏi trong tuyến nước bọt hoặc ống (ống dẫn) tuyến nước bọt. Chính những điều này làm cản trở sự di chuyển của nước bọt trong tuyến.

Sỏi tuyến nước bọt thường xuất hiện ở tuyến dưới hàm. Trong một số ít trường hợp, nó có thể xuất hiện ở nhiều tuyến nước bọt khác nhau.

Trong cơ thể người có thể kể đến 3 tuyến nước bọt chính là:

• Tuyến mang tai: là tuyến lớn nhất trong ba tuyến nước bọt chính, nằm ở phía trước mỗi tai.
• Tuyến dưới lưỡi: nằm bên dưới lưỡi (giữa cơ hàm dưới và cơ dưới lưỡi), ở gần các cấu trúc như ống tuyến dưới hàm và dây thần kinh dưới lưỡi.
• Tuyến dưới hàm: bên dưới hàm về phía sau khoang miệng. Mặc dù không phải tuyến lớn nhất nhưng lại sản xuất ra 70% nước bọt của cơ thể. Đây cũng là vị trí hình thành sỏi tuyến nước bọt nhiều nhất, chiếm khoảng 80% trường hợp.[1]

Sỏi tuyến nước bọt là những chất tích tụ và lắng đọng trong tuyến nước bọt

2Nguyên nhân

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng sỏi tuyến nước bọt là sự hình thành và lắng đọng của các chất hữu cơ và vô cơ như canxi photphat và hydroxyapatite trong nước bọt tạo nên những viên sỏi.

Một số nguyên nhân làm tăng tích tụ nước bọt như:

• Mất nước làm cho nước bọt tích tụ tại các tuyến để bổ sung khi cơ thể cần.
• Các bệnh tự miễn có thể làm tích tụ nước bọt như lupus ban đỏ hệ thống, hội chứng Sjögren.
• Sử dụng một số loại thuốc ảnh hưởng đến tuyến nước bọt như thuốc lợi tiểu, thuốc an thần, thuốc dị ứng, huyết áp.
• Nghiện thuốc lá khiến cho nước bọt giảm tiết, luôn trong tình trạng khô miệng.
• Đã từng có tiền sử chấn thương ở vùng miệng.
• Đã từng xạ trị ở vùng đầu, mặt, cổ, đặc biệt là vùng miệng như ung thư lưỡi, ung thư miệng.

Nghiện thuốc lá là một trong những nguyên nhân gây nên sỏi tuyến nước bọt

3Triệu chứng

Người mắc bệnh thường xuất hiện triệu chứng rõ ràng khi ăn và giảm dần sau đó. Vì khi nhai, tuyến được thức ăn kích thích sản xuất nước bọt, nhưng do có sỏi tồn tại nên sẽ ngăn cản sự lưu thông nước bọt gây nên các triệu chứng như:

• Sưng đau tuyến nước bọt, biểu hiện qua triệu chứng sưng, đau vùng dưới hàm hoặc quanh tai.
• Xuất hiện tình trạng khó nuốt, miệng khó mở ra.
• Do nước bọt không được tiết nên sẽ dẫn tới khô miệng và hôi miệng.
• Khối u gây đau ở dưới lưỡi, bệnh nhân sẽ cảm giác lưỡi bị đẩy phồng lên.

Sưng đau má là một trong những triệu chứng của sỏi tuyến nước bọt

4Biến chứng nguy hiểm

Mặc dù sưng tuyến nước bọt không phải là bệnh lý nguy hiểm nhưng nếu không được điều trị sẽ gây nên một số biến chứng như:

• Nhiễm trùng vùng khoang miệng.
• Áp xe tuyến nước bọt, áp xe lưỡi, áp xe vùng hầu họng.
• Sưng mặt diễn ra trong thời gian dài.

5Cách chẩn đoán

Bác sĩ có thể thực hiện thăm khám lâm sàng và các chỉ định cận lâm sàng cần thiết để chẩn đoán bệnh như:

• Khám lâm sàng: bác sĩ tiến hành thăm khám vùng tuyến nước bọt bị sưng, đánh giá vùng niêm mạc lưỡi, hầu họng xem đã xuất hiện tổn thương hay chưa.
• Chụp X-quang: sử dụng phim chụp đầu - mặt - cổ để đánh giá sự bất thường về các xoang quanh tuyến nước bọt, có thể nhìn rõ sỏi cản quang trên phim chụp.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT - scanner): sử dụng những lát cắt quanh sọ để đánh giá tốt hơn cấu trúc sỏi bất thường ở vùng tuyến nước bọt.
• Siêu âm tuyến nước bọt: dùng máy siêu âm các tuyến để tìm vị trí cản âm của sỏi nhằm phát hiện ra tắc nghẽn.

6Khi nào cần gặp bác sĩ?

Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Khi xuất hiện sưng đau mặt, đặc biệt là vùng tuyến nước bọt gây ra khô miệng hoặc hôi miệng không đỡ trong hai tuần hoặc xuất hiện đau dữ dội vùng hai má hoặc dưới hàm kèm sưng hoặc tấy đỏ thì bạn nên đến các cơ sở y tế để được điều trị kịp thời.

Nơi khám chữa sỏi tuyến nước bọt

Nếu gặp các dấu hiệu như trên, bạn có thể đến ngay các cơ sở y tế gần nhất, các phòng khám hay bệnh viện chuyên khoa Tai mũi họng. Hoặc bất kỳ bệnh viện đa khoa nào tại địa phương để được thăm khám kịp thời.

Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:

• Tại Thành phố Hồ Chí Minh: Bệnh viện Răng hàm mặt TP.HCM, Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Nhân dân 115, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM.
• Tại Hà Nội: Bệnh viện Răng hàm mặt Trung Ương, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Lão khoa Trung Ương, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.

7Các phương pháp chữa sỏi tuyến nước bọt

Điều trị bảo tồn

Hầu hết sỏi tuyến nước bọt đều được điều trị bảo tồn. Các phương pháp thường được áp dụng là:

• Chườm ấm và xoa bóp để đẩy sỏi khỏi tuyến nước bọt
• Kích thích tiết nước bọt bằng cách ngậm chanh hoặc các loại kẹo có vị chua.
• Sử dụng các thuốc giảm đau chống viêm như paracetamol, ibuprofen.
• Khi xuất hiện tình trạng nhiễm trùng bác sĩ có thể kê thêm kháng sinh phù hợp.[2]

Chườm ấm giúp giảm sưng đau và đẩy sỏi ra tuyến nước bọt

Phẫu thuật

Khi điều trị nội khoa không có tác dụng, bác sĩ có thể can thiệp ngoại khoa để loại bỏ tình trạng này. Thông thường phẫu thuật nội soi được chỉ định để lấy sỏi ra khỏi tuyến nước bọt.

Trong trường hợp sỏi quá lớn, bác sĩ sẽ cân nhắc đến việc mổ trực tiếp để loại bỏ toàn bộ sỏi. Tuy nhiên phương pháp này có thể gây ra vấn đề về thẩm mỹ về sau.

8Biện pháp phòng ngừa sỏi tuyến nước bọt

Mặc dù không thể ngăn cản việc hình thành sỏi tuyến nước bọt nhưng bạn có thể làm giảm khả năng hình thành sỏi bằng các biện pháp như:

• Uống đủ nước, đặc biệt là khi hoạt động thể lực mạnh gây tiết nhiều mồ hôi.
• Tránh hút thuốc lá.
• Vệ sinh tốt răng miệng: đánh răng ít nhất 2 lần/ngày, sử dụng chỉ nha khoa sau khi ăn.
• Xoa bóp quanh mặt khi xuất hiện tình trạng đau quanh má.

Tránh hút thuốc lá giúp hạn chế tình trạng mất nước và ngăn ngừa sỏi tuyến nước bọt

Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn các kiến thức về bệnh sỏi tuyến nước bọt, đặc biệt là các biện pháp khắc phục và phòng ngừa hiệu quả. Nếu thấy bài viết hay, hãy chia sẻ cho người thân và bạn bè nhé!