Bệnh virus Nipah là gì? Dấu hiệu, cách điều trị và phòng tránh

Virus Nipah là một trong những vi sinh vật nguy hiểm, có tỷ lệ tử vong cao, rất dễ lây lan và bùng phát thành dịch bệnh. Cùng tìm hiểu nguyên nhân, dấu hiệu, cách điều trị và phòng ngừa bệnh do virus Nipah gây ra trong bài viết dưới đây nhé!

1Bệnh virus Nipah là gì?

Virus Nipah là virus lây truyền từ động vật sang người gây nên các triệu chứng trên hầu hết các cơ quan trong cơ thể đặc biệt là não bộ. Theo WHO, tỷ lệ tử vong khi mắc bệnh ước tính khoảng 40% đến 75%.[1]

Bệnh thường hay gặp ở các nước thuộc khu vực châu Á đặc biệt là Ấn Độ và Bangladesh. Ngoài ra, bạn cũng nên cẩn thận khi đi qua các quốc gia lưu hành bệnh này như Campuchia, Indonesia, Madagascar, Philippines và Thái Lan.[2]

Virus Nipah là một trong những nguyên nhân gây tình trạng viêm não

2Nguyên nhân gây bệnh

Virus Nipah là virus thuộc họ Paramyxoviridae, chi Henipavirus, lây truyền từ động vật (đặc biệt là loài dơi ăn quả, chi Pteropus) sang người. Loài vật này không chỉ lây bệnh cho người mà còn có thể lây sang các động vật khác như lợn, dê, ngựa, chó, mèo.[3]

Các nguồn lây truyền chủ yếu của virus có thể kể đến là:

• Tiếp xúc với dịch bao gồm máu, phân, nước tiểu, vết thương của động vật bị bệnh.
• Ăn thực phẩm do các loài vật đã nhiễm bệnh để lại.
• Tiếp xúc gần với người mắc bệnh.[2]

Virus Nipah được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1999 sau khi dịch bệnh bùng phát Malaysia và Singapore. Đợt bùng phát này đã khiến gần 300 người mắc bệnh và hơn 100 người tử vong, đồng thời gây ra tác động đáng kể đến nền kinh tế khi hơn 1 triệu con lợn bị tiêu hủy để giúp kiểm soát dịch bệnh.

3Triệu chứng bệnh virus Nipah

Triệu chứng cấp tính

Biểu hiện nhiễm trùng khác nhau với mỗi đối tượng, có thể từ không có triệu chứng đến nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính và viêm não gây tử vong. Các triệu chứng thường xuất hiện từ 4 - 14 ngày sau khi tiếp xúc với virus gây bệnh. Tuy nhiên, thời gian ủ bệnh cũng có thể kéo dài tới 45 ngày.

• Các triệu chứng ban đầu bao gồm: sốt, ho, đau đầu, đau họng, đau cơ, khó thở, nôn.
• Tiếp theo đó có thể là chóng mặt, ngủ gà, thay đổi ý thức và các dấu hiệu thần kinh cho thấy bệnh viêm não cấp tính.
• Một số người cũng có thể bị viêm phổi không điển hình và các vấn đề nghiêm trọng về hô hấp, bao gồm suy hô hấp.
• Viêm não và co giật xảy ra ở những trường hợp nặng, tiến triển đến hôn mê trong vòng 24 đến 48 giờ.[4]

Triệu chứng hay gặp của bệnh là đau đầu dữ dội

Biến chứng lâu dài

Hầu hết những người sống sót sau viêm não cấp tính đều hồi phục hoàn toàn, nhưng có thể để lại các biến chứng thần kinh lâu dài. Khoảng 20% bệnh nhân có các di chứng như:

• Co giật hoặc động kinh.
• Tái phát viêm não.
• Thay đổi tính cách.[2]

Virus Nipah có thể gây ra thay đổi tính cách

4Chẩn đoán nhiễm virus Nipah

Các dấu hiệu và triệu chứng ban đầu của nhiễm virus Nipah không đặc hiệu. Bác sĩ sẽ khai thác những triệu chứng mà người bệnh gặp phải trong giai đoạn cấp tính và giai đoạn hồi phục của bệnh như sốt, ho, đau đầu,... Đồng thời khai thác những tiền sử tiếp xúc hoặc những khu vực mà người bệnh có thể đi qua.

Sau khi đã khai thác các triệu chứng lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm cận lâm sàng như:

• Dùng RT-PCR hoặc ELISA: để chẩn đoán chính xác nguyên nhân có phải do virus Nipah gây nên hay không. Các mẫu bệnh phẩm dùng trong xét nghiệm có thể là máu, nước tiểu, dịch tỵ hầu.
• Xét nghiệm máu: đánh giá tình trạng giảm các tế bào máu, rối loạn điện giải.
• Xét nghiệm dịch não tủy: để đánh giá xem có mắc viêm não hay không.
• Cộng hưởng từ (MRI): đánh giá những hình ảnh bất thường liên quan đến viêm não.
• Các xét nghiệm khác được sử dụng bao gồm xét nghiệm phản ứng chuỗi polymerase (PCR) và phân lập virus bằng nuôi cấy tế bào. [5]

5Phương pháp điều trị bệnh virus Nipah

Chưa có thuốc đặc hiệu để tiêu diệt virus gây bệnh cho cơ thể. Các phương pháp điều trị chỉ xoay quanh việc cải thiện các triệu chứng cho người bệnh như:

• Cung cấp đủ nước nhằm tránh mất nước cũng như rối loạn điện giải.
• Hạ sốt: bằng cách dùng các thuốc hạ sốt như paracetamol, ibuprofen,...
• Liệu pháp oxy: nhằm cải thiện tình trạng khó thở của người bệnh.
• Sử dụng thuốc chống động kinh: nhằm mục đích giảm những cơn co giật xảy ra.[2]

6Biện pháp phòng tránh virus Nipah

Để giảm nguy cơ nhiễm virus Nipah, mọi người sống trong vùng dịch cần tuân thủ những biện pháp sau:

• Rửa tay bằng xà phòng sau khi tiếp xúc với động vật, trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh.
• Tránh tiếp xúc với các động vật bị bệnh.
• Tránh tiếp xúc với dịch tiết của người bệnh.
• Vệ sinh sạch sẽ các trang trại hoặc khu nuôi nhốt động vật.
• Phát quang bụi rậm.
• Không ăn những trái cây rơi xuống đất đã có dấu hiệu bị gặm, cắn.
• Cách ly động vật bị bệnh với toàn bộ vật nuôi trong trang trại.
• Thực hiện tốt kiểm soát bệnh dịch với động vật hoang dã, đặc biệt là dơi.[2]

Rửa tay để giảm nguy cơ mắc bệnh

Bệnh do virus Nipah là một bệnh lý nguy hiểm. Chính vì vậy nếu phải di chuyển đến những vùng có dịch bạn nên chuẩn bị những biện pháp phòng ngừa hiệu quả, đồng thời tiến hành khai báo y tế đầy đủ. Nếu thấy bài viết hay, hãy chia sẻ cho người thân và bạn bè nhé!