Trĩ ngoại: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị hiệu quả

Trĩ ngoại thường gây ra tình trạng đau rát, ngứa ngáy và xuất hiện búi trĩ ở vùng rìa hậu môn. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu và lựa chọn cách điều trị phù hợp sẽ giúp bạn cải thiện sức khỏe và ngăn ngừa biến chứng. Hãy cùng tìm hiểu về bệnh trĩ ngoại qua bài viết dưới đây nhé!

1Trĩ ngoại là gì?

Trĩ ngoại là tình trạng các búi trĩ xuất hiện bên ngoài hậu môn, do tĩnh mạch ở vùng này bị giãn quá mức, gây sưng viêm và đau. Khác với trĩ nội nằm bên trong ống hậu môn, trĩ ngoại có thể dễ dàng quan sát thấy và thường gây đau đớn hơn do vùng da quanh hậu môn có nhiều dây thần kinh cảm giác. [1]

Theo Viện Quốc gia về bệnh tiểu đường, tiêu hóa và thận (NIDDK), bệnh trĩ ảnh hưởng tới khoảng 1/20 người dân Hoa Kỳ và lên đến gần một nửa số người trên 50 tuổi. Bệnh này cũng có xu hướng xuất hiện nhiều hơn ở một số nhóm đối tượng đặc biệt, chẳng hạn như phụ nữ mang thai và những người thường xuyên phải rặn mạnh khi đi đại tiện.

Trĩ ngoại dễ dàng quan sát bằng mắt thường

2Cách phân biệt trĩ ngoại và trĩ nội

Bạn có thể dựa vào các đặc điểm bên dưới để phân biệt rõ hơn về trĩ ngoại và trĩ nội: [2]

3Các cấp độ của bệnh trĩ ngoại

Do vị trí nằm ngoài và dễ nhìn thấy, trĩ ngoại thường không được phân loại theo các cấp độ sa như trĩ nội. Tuy nhiên, bạn có thể dựa vào mức độ viêm và kích thước búi trĩ để phân chia cấp độ trĩ ngoại như sau:

• Trĩ ngoại nhẹ: Búi trĩ nhỏ, mới xuất hiện, có thể hơi cộm và gây ngứa, đau nhẹ khi đại tiện.
• Trĩ ngoại nặng hay trĩ ngoại huyết khối: Búi trĩ to, sưng, căng tức dữ dội do có cục máu đông (huyết khối) bên trong. Tình trạng này gây đau đớn dữ dội và cần can thiệp y tế khẩn cấp.

4Nguyên nhân chính gây ra bệnh trĩ ngoại

Do tăng áp lực ổ bụng kéo dài

Tình trạng táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài khiến người bệnh phải liên tục căng rặn khi đi đại tiện, việc làm này tạo ra áp lực lớn lên các tĩnh mạch quanh hậu môn. Đặc biệt, phụ nữ mang thai và sinh con có nguy cơ cao do sự phát triển của thai nhi tạo áp lực lớn lên tĩnh mạch vùng chậu, cộng với việc rặn đẻ khiến áp lực ổ bụng tăng lên đáng kể. [1]

Phụ nữ mang thai có nguy cơ mắc trĩ ngoại cao hơn bình thường

Do thói quen sinh hoạt và ăn uống không khoa học

Chế độ ăn thiếu chất xơ cùng với việc uống không đủ nước sẽ khiến phân trở nên cứng, gây khó khăn khi đi đại tiện và buộc phải rặn mạnh hơn, từ đó tạo áp lực lớn lên các tĩnh mạch vùng hậu môn.

Bên cạnh đó, thói quen sinh hoạt ít vận động, đặc biệt là việc đứng hoặc ngồi lâu suốt ngày như ở những người làm công việc văn phòng, tài xế, thợ may hay giáo viên, cũng góp phần làm giảm lưu thông máu tại vùng chậu. Việc thường xuyên nhịn đại tiện hoặc rặn mạnh cũng khiến tổn thương búi trĩ ngày càng nghiêm trọng hơn.

5Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh

Một số yếu tố làm tăng khả năng mắc trĩ ngoại bao gồm: [3]

• Tuổi cao (thành tĩnh mạch yếu dần theo thời gian).
• Mang thai và sinh con nhiều lần.
• Thừa cân, béo phì.
• Bệnh lý mãn tính gây táo bón hoặc tiêu chảy.
• Nghề nghiệp phải ngồi lâu hoặc đứng lâu (nhân viên văn phòng, tài xế, giáo viên).
• Thói quen nhịn đi tiêu hoặc ngồi nhà vệ sinh quá lâu.

Thói quen đi vệ sinh quá lâu cũng làm tăng nguy cơ trĩ ngoại

6Dấu hiệu của trĩ ngoại

Đau và khó chịu ở vùng hậu môn

Người bệnh thường cảm thấy đau nhói hoặc rát bỏng tại vùng hậu môn, đặc biệt khi ngồi xuống, đi đại tiện hoặc thậm chí khi đi lại. Cảm giác đau sẽ càng tăng lên khi búi trĩ bị viêm hoặc hình thành huyết khối, gây khó chịu và ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hàng ngày.

Ngứa hoặc kích ứng quanh hậu môn

Vùng da xung quanh rìa hậu môn dễ bị ẩm ướt do tiết dịch hoặc mồ hôi, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây kích ứng. Từ đó, người bệnh thường xuyên cảm thấy ngứa ngáy, khó chịu và có xu hướng gãi, khiến tình trạng viêm loét trở nên nặng thêm.

Bạn thường cảm thấy ngứa và kích ứng quanh hậu môn

Sưng và xuất hiện búi trĩ ngoại ở rìa hậu môn

Bạn có thể quan sát thấy một hoặc nhiều búi trĩ sưng phồng, mềm hoặc cứng với màu tím đỏ ở vùng rìa hậu môn. Những búi trĩ này thường gây khó chịu, có thể chảy dịch hoặc đau khi chịu áp lực. [1]

Chảy máu khi đi đại tiện

Máu tươi có thể nhỏ giọt hoặc dính trên giấy vệ sinh sau khi đi đại tiện. Nếu tình trạng chảy máu xảy ra thường xuyên hoặc lượng máu nhiều, bạn cần chủ động đi khám để loại trừ các bệnh lý nghiêm trọng hơn như polyp đại tràng hoặc ung thư đại tràng.

Đại tiện ra máu là dấu hiệu thường gặp của trĩ ngoại

7Khi nào bạn cần đến gặp bác sĩ?

Dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Bạn cần đến gặp bác sĩ ngay lập tức khi bắt gặp các triệu chứng bất thường sau đây: [2]

• Đau hoặc chảy máu hậu môn kéo dài trên 1 tuần.
• Búi trĩ sưng to, có màu xanh tím, không co lại.
• Rối loạn đại tiện (đại tiện không tự chủ, bí đại tiện).
• Có kèm triệu chứng mệt mỏi, chóng mặt, thiếu máu.

Bạn nên đến gặp bác sĩ nếu cảm thấy mệt mỏi, choáng váng đi kèm

Nơi khám chữa bệnh

Bạn nên đến khám tại chuyên khoa Tiêu hóa hoặc Hậu môn – Trực tràng của các bệnh viện lớn để được chẩn đoán chính xác:

• Tại TP.HCM: Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, bệnh viện Nhân dân 115, bệnh viện Chợ Rẫy.
• Tại Hà Nội: Bệnh viện Bạch Mai, bệnh viện Việt Đức, bệnh viện Đại học Y Hà Nội.

8Chẩn đoán bệnh trĩ ngoại

Để chẩn đoán chính xác bệnh trĩ ngoại, bác sĩ sẽ thăm hỏi về triệu chứng, tiền sử bệnh và có thể tiến hành các thủ thuật đi kèm như:

• Khám lâm sàng vùng hậu môn để quan sát trực tiếp búi trĩ ngoại vì búi trĩ thường nổi rõ ở ngoài hậu môn.
• Thực hiện khám trực tràng bằng ngón tay, giúp phát hiện các bất thường bên trong ống hậu môn và trực tràng một cách nhanh chóng.
• Sử dụng nội soi hậu môn bằng ống nội soi để quan sát kỹ hơn các tổn thương bên trong, đồng thời kiểm tra tình trạng trĩ nội nếu có.
• Trong trường hợp có hiện tượng chảy máu trực tràng kéo dài, bác sĩ sẽ chỉ định nội soi đại tràng sigma hoặc nội soi đại tràng toàn bộ để loại trừ nguy cơ ung thư đại trực tràng và phát hiện các búi trĩ nội tiềm ẩn.

Bác sĩ sẽ thăm hỏi triệu chứng, tiền sử bệnh để đánh giá chính xác tình trạng trĩ ngoại

9Các phương pháp điều trị trĩ ngoại

Điều trị tại nhà và thay đổi lối sống

Để cải thiện tình trạng trĩ ngoại, bạn nên áp dụng các biện pháp chăm sóc sau đây:

• Ăn nhiều chất xơ, rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, trái cây tươi.
• Uống đủ 2 lít nước mỗi ngày.
• Tắm nước ấm mỗi ngày để giảm tình trạng đau, sưng.
• Tránh ngồi quá lâu, tập thể dục nhẹ nhàng.
• Dùng giấy vệ sinh mềm, không mùi hoặc tốt nhất là rửa bằng nước sau khi đại tiện, sau đó lau khô bằng khăn mềm.

Chế độ ăn nhiều chất xơ tốt cho người bệnh trĩ

Sử dụng thuốc bôi và thuốc uống

Bác sĩ có thể chỉ định các loại thuốc bôi chứa hydrocortisone hoặc lidocain nhằm cải thiện cảm giác ngứa rát và sưng tấy tại vùng hậu môn. Đồng thời, thuốc uống chứa diosmin và hesperidin cũng được dùng để tăng cường sức bền cho tĩnh mạch, giúp giảm phù nề và cải thiện tuần hoàn máu một cách hiệu quả. [2]

Phẫu thuật cắt búi trĩ ngoại

Phẫu thuật cắt búi trĩ ngoại là phương pháp điều trị hiệu quả cho các trường hợp trĩ ngoại có kích thước lớn hoặc gây đau, chảy máu nhiều, không đáp ứng tốt với các phương pháp nội khoa.

Quy trình phẫu thuật thường kết hợp với gây tê tại chỗ, gây tê tủy sống hoặc gây mê toàn thân tùy tình trạng bệnh và sức khỏe người bệnh. Bác sĩ sẽ dùng dụng cụ chuyên dụng để bóc tách và cắt bỏ búi trĩ từ lớp da niêm mạc cho đến gốc búi trĩ.

Phẫu thuật cắt búi trĩ giúp loại bỏ hoàn toàn mô trĩ, giảm đau và các triệu chứng khó chịu nhanh chóng, nhưng thường gây đau nhiều hơn so với các phương pháp khác và cần thời gian hồi phục lâu hơn. Do đó, bệnh nhân cần được chăm sóc vệ sinh cẩn thận để tránh nhiễm trùng vết mổ và tuân thủ chế độ ăn uống, sinh hoạt hợp lý nhằm hỗ trợ quá trình lành bệnh.

10Chăm sóc sau khi phẫu thuật cắt trĩ ngoại

Việc chăm sóc đúng cách giúp vết mổ hồi phục nhanh chóng và tránh các biến chứng như nhiễm trùng hay chảy máu. Dưới đây là các bước cần lưu ý trong chăm sóc sau mổ:

• Giữ vệ sinh vùng hậu môn sạch sẽ, ngâm rửa nhẹ nhàng bằng nước ấm pha dung dịch sát khuẩn theo hướng dẫn bác sĩ.
• Tránh dùng giấy vệ sinh thô ráp, ưu tiên lau bằng khăn mềm hoặc rửa trực tiếp để tránh tổn thương vết mổ.
• Duy trì thói quen đại tiện đều đặn, tránh rặn mạnh để hạn chế áp lực lên vùng phẫu thuật.
• Ăn uống hợp lý, tăng cường chất xơ và nước để phòng ngừa táo bón, giúp dễ đi tiêu.
• Hạn chế vận động mạnh, tránh ngồi lâu và không mang vác vật nặng trong những ngày đầu sau mổ.
• Sử dụng thuốc giảm đau, thuốc làm mềm phân theo chỉ định để giảm khó chịu và hỗ trợ hồi phục.
• Theo dõi cẩn thận các dấu hiệu bất thường như cảm giác đau tăng, chảy máu kéo dài hoặc sưng tấy để kịp thời liên hệ bác sĩ.

11Cách phòng ngừa bệnh trĩ ngoại hiệu quả

Xây dựng chế độ ăn giàu chất xơ

Chế độ ăn giàu chất xơ không chỉ giúp cải thiện chức năng tiêu hóa mà còn hỗ trợ làm giảm các triệu chứng khó chịu của trĩ ngoại, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị lâu dài. Các thực phẩm nên ưu tiên bổ sung bao gồm rau xanh đậm như bông cải xanh, cải bó xôi; trái cây tươi như chuối, táo, lê; cùng với các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, gạo lứt.

Uống đủ nước và tập thể dục đều đặn

Người bệnh nên ưu tiên đi bộ hay thực hiện các bài tập nhẹ nhàng để thúc đẩy tuần hoàn máu, giảm áp lực lên vùng hậu môn và ngăn ngừa tình trạng ứ trệ máu ở búi trĩ. Ngoài ra, bạn cũng cần duy trì thói quen uống đủ 2 lít nước mỗi ngày để làm mềm phân, giúp đại tiện dễ dàng, từ đó hỗ trợ cải thiện triệu chứng trĩ ngoại một cách hiệu quả.

Uống đủ nước mỗi ngày để cải thiện tình trạng đi tiêu

Cải thiện thói quen đi đại tiện

Bạn nên tránh rặn quá mạnh hoặc kéo dài khi đi đại tiện vì điều này gây áp lực lớn lên tĩnh mạch hậu môn và dễ làm búi trĩ bị tổn thương. Ngoài ra, hãy đi đại tiện ngay khi có nhu cầu, không nên nhịn lâu và không ngồi qúa 10 phút trong nhà vệ sinh. [4]

12Các câu hỏi thường gặp

Trĩ ngoại có nguy hiểm không?

Trĩ ngoại ít khi gây nguy hiểm đến tính mạng. Tuy nhiên, nếu không điều trị, trĩ ngoại có thể dẫn đến các biến chứng như viêm nhiễm, loét da quanh hậu môn, thiếu máu do mất máu mạn tính và đặc biệt là trĩ tắc mạch gây đau đớn dữ dội.

Trĩ ngoại có tự hết không?

Trĩ ngoại nhẹ hoặc mới khởi phát có thể cải thiện nếu thay đổi thói quen ăn uống và sinh hoạt. Tuy nhiên, với các trường hợp búi trĩ có kích thước lớn hoặc kèm theo triệu chứng nặng, bệnh thường khó tự khỏi mà cần can thiệp y tế bằng thuốc hoặc phẫu thuật để tránh biến chứng. [3]

Trĩ ngoại là bệnh lý phổ biến, có thể gặp ở mọi lứa tuổi, đặc biệt người ngồi nhiều, táo bón hoặc phụ nữ sau sinh. Việc phát hiện sớm, thay đổi lối sống và điều trị đúng cách sẽ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả, tránh biến chứng. Nếu thấy bài viết hay, hãy chia sẻ cho bạn bè và người thân cùng đọc nhé!