Cơn đau thắt ngực là tình trạng ngày càng phổ biến hiện nay, đặc biệt hay gặp ở người cao tuổi và có thể là biểu hiện của tình trạng nhồi máu cơ tim rất nguy hiểm. Cùng tìm hiểu về cơn đau thắt ngực qua bài viết dưới đây nhé!
1Đau thắt ngực là gì?
Đau thắt ngực là triệu chứng thường gặp khi cơ tim không được cung cấp đủ máu. Điều này xảy ra do động mạch vành (động mạch cấp máu nuôi tim) bị hẹp hoặc các mảng xơ vữa. Khi máu chứa oxy và dinh dưỡng không đến được tim, cơ tim sẽ suy yếu và có thể bị tổn thương nghiêm trọng, thậm chí hoại tử.
Đau thắt ngực có thể được chia thành 4 loại chính, tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng:
- Cơn đau thắt ngực ổn định: thường xuất hiện khi gắng sức hoặc xúc động mạch. Cơn đau khá ngắn, kéo dài dưới 5 phút.
- Cơn đau thắt ngực không ổn định: xảy ra bất ngờ và không thể dự phòng. Cơn đau có thể kéo dài nhiều giờ và rất nguy hiểm, cần được cấp cứu ngay lập tức.
- Cơn đau thắt ngực Prinzmetal: đôi khi, cơn đau ngực xảy ra ở những người có động mạch vành hoàn toàn không có mảng xơ vữa như Đau thắt ngực Prinzmetal do động mạch vành bị co thắt đột ngột làm giảm lượng máu cung cấp cho cơ tim.
- Đau thắt ngực kháng trị: cơn đau thường xuyên xảy ra dù đã dùng thuốc và thay đổi lối sống.[1]
Đau thắt ngực là bệnh lý do sự thiếu hụt oxy cho cơ tim
2Biểu hiện của đau thắt ngực
Cơn đau thắt ngực thường có biểu hiện rất đa dạng với tần suất, thời gian và hoàn cảnh xuất hiện khác nhau. Một số triệu chứng điển hình của bệnh gồm:
- Đau nhói sau xương ức, cảm giác như bị bóp nghẹt.
- Đau có thể lan ra vai, cổ, hàm dưới hoặc bụng trên.
- Cơn đau xuất hiện khi gắng sức, có xúc động mạnh kéo dài khoảng 1-5 phút và giảm khi nghỉ ngơi hoặc dùng thuốc nitroglycerin.
- Cường độ đau không thay đổi khi thở, ho hay đổi tư thế.
- Thời gian đau có thể từ 1 - 5 phút hoặc kéo dài trên 20 phút.
- Một số biểu hiện khác: khó thở, mệt mỏi, chóng mặt.[2], [3]
Đau thắt ngực là tình trạng xuất hiện cơn đau nhói sau xương ức
3Nguyên nhân gây đau thắt ngực
Nguyên nhân phổ biến nhất của đau thắt ngực là bệnh mạch vành. Đây là bệnh lý mà các động mạch vành bị xơ vữa, dẫn đến hẹp và làm giảm lượng máu đến nuôi tim.
Một số tình trạng ít phổ biến hơn có thể gây đau thắt ngực như:
- Tăng sức cản động mạch do co thắt mạch vành, đau thắt ngực vi mạch, xơ cứng bì, bệnh lupus ban đỏ.
- Giảm khả năng vận chuyển oxy của máu do thiếu máu nặng.
- Tăng áp lực ngoại mạch, ví dụ như hẹp van động mạch chủ, bệnh cơ tim phì đại.
- Các dị tật động mạch vành bẩm sinh.[2], [1]
Xơ vữa động mạch vành là một trong những nguyên nhân gây đau thắt ngực
4Các yếu tố nguy cơ của đau thắt ngực
Cơn đau thắt ngực là triệu chứng phổ biến thường gặp ở bệnh động mạch vành. Song bạn sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn nếu kèm theo những yếu tố sau:
- Tuổi: tuổi càng cao thì nguy cơ mắc cơn đau thắt ngực càng lớn, nhất là sau 60 tuổi.
- Hút thuốc lá: các chất độc hại trong thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu gây ra các bệnh lý về tim mạch, bao gồm cả tăng huyết áp và bệnh mạch vành.
- Tăng huyết áp: huyết áp cao kéo dài có thể gây tổn thương thành mạch vành, thúc đẩy quá trình xơ cứng.
- Rối loạn mỡ máu: nồng độ LDL-c quá cao kèm theo nồng độ HDL-c thấp có thể hình thành các mảng xơ vữa làm bít tắc thành mạch vành.
- Tiểu đường, béo phì: các rối loạn chuyển hóa ở bệnh nhân tiểu đường, béo phì có thể làm tăng tốc độ xơ vữa động mạch và dẫn đến đau thắt ngực.
- Tiền sử gia đình: bạn sẽ có nhiều nguy cơ bị đau thắt ngực hơn nếu có bố mẹ hoặc anh chị em ruột đã từng mắc bệnh tim mạch.
- Thuốc: sử dụng thuốc gây co thắt động mạch như một số thuốc trị đau nửa đầu.
- Mắc các bệnh lý khác: bệnh thận mãn tính, bệnh động mạch ngoại biên, hội chứng chuyển hóa hoặc có tiền sử đột quỵ.
- Căng thẳng: hormone được sản xuất khi căng thẳng có thể gây co thắt và làm hẹp các động mạch.[1]
Béo phì là yếu tố nguy cơ của xơ vữa động mạch
5Biến chứng của đau thắt ngực
Cơn đau thắt ngực nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể gây nguy hiểm nếu trong bệnh cảnh nhồi máu cơ tim cấp. Một số dấu hiệu cảnh báo nhồi máu cơ tim mà bạn cần chú ý gồm:
- Đau nhói như bóp nghẹn vùng ngực lan lên cổ, vai, ngón áp út và ngón út bên trái.
- Cơn đau ngực kéo dài trên 20 - 30 phút.
- Nghỉ ngơi hoặc dùng nitroglycerin không thấy đỡ.
- Có thể kèm theo triệu chứng nôn, buồn nôn, khó thở hoặc mệt mỏi.[1]
Đau thắt ngực là triệu chứng thường gặp nhất của nhồi máu cơ tim
6Chẩn đoán đau thắt ngực
Để chẩn đoán và phân độ cơn đau thắt ngực cũng như tìm kiếm nguyên nhân gây bệnh, các bác sĩ sẽ tiến hành thăm khám và làm các xét nghiệm sau:
- Khám lâm sàng: bác sĩ sẽ đánh giá toàn trạng sức khỏe của người bệnh, đo huyết áp, bắt mạch, nghe nhịp tim và khám những bất thường tại phổi.
- Xét nghiệm máu: phát hiện tổn thương cơ tim nhờ các enzym đặc trưng.
- Điện tâm đồ: giúp phát hiện các sóng chuyển động bất thường tại từng vùng của tim và phát hiện sớm nhồi máu cơ tim.
- X - quang ngực thẳng: Giúp quan sát hình thái sơ bộ của tim. Đồng thời phát hiện hoặc loại trừ một số nguyên nhân khác gây đau thắt ngực.
- Siêu âm tim: nhằm giúp bác sĩ quan sát được những vùng không hoặc giảm vận động của tim, phát hiện những tổn thương van tim, đo độ dày và áp lực buồng tâm thất.
- Chụp CT: quan sát kích thước tim và phát hiện các động mạch bị hẹp.
- Chụp mạch vành: đây là phương pháp xâm lấn vừa có giá trị trong chẩn đoán đồng thời có thể giúp bác sĩ can thiệp tái thông động mạch vành tức thì.[4]
7Khi nào cần gặp bác sĩ?
Dấu hiệu cần gặp bác sĩ
Người chưa được chẩn đoán cơn đau thắt ngực trước đây:
- Xuất hiện cơn đau nhói sau xương ức.
- Cơ thể mệt mỏi, khó thở.
Người đã được chẩn đoán cơn đau thắt ngực:
- Cơn đau dữ dội hơn trước.
- Thời gian đau kéo dài trên 20 phút.
- Không đỡ dù đã dùng nitroglycerin đặt dưới lưỡi.
- Đau ngực kèm theo những triệu chứng mới.[1]
Đau nhói ở ngực là dấu hiệu cần gặp bác sĩ sớm
Một số địa chỉ khám chữa bệnh
Nếu gặp các dấu hiệu như trên, bạn có thể đến ngay các cơ sở y tế gần nhất, các bệnh viện chuyên khoa Nội. Hoặc bất kỳ bệnh viện đa khoa nào tại địa phương để được thăm khám kịp thời.
Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:
- Tại Tp. Hồ Chí Minh: Viện Tim mạch Tp. Hồ Chí Minh, Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Đại học Y dược Tp. Hồ Chí Minh.
- Tại Hà Nội: Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Tim Hà Nội, Bệnh viện Quân đội Trung ương 108.
8Điều trị đau thắt ngực
Điều trị đau thắt ngực nhằm mục đích kiểm soát triệu chứng và phát hiện các bệnh lý tim mạch nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim.
Ngoài việc điều chỉnh lối sống lành mạnh, hạn chế các tác nhân có hại như thuốc lá, béo phì, người bệnh cũng có thể được chỉ định sử dụng thuốc hoặc phẫu thuật tùy theo tình trạng bệnh như:[4][5]
Dùng thuốc
Việc sử dụng thuốc có vai trò làm giảm đau thắt ngực cũng như làm chậm tiến triển của bệnh thông qua điều trị nguyên nhân và phát hiện các bệnh lý tim mạch nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim:
Bác sĩ có thể dùng một số thuốc điều trị đau thắt ngực
Liệu pháp EECP
EECP hay còn được gọi là đối xung động ngoại biên tăng cường có thể áp dụng nhằm làm giảm cơn đau thắt ngực.
Đây là phương pháp sử dụng hệ thống máy đo huyết áp ở vùng bắp chân, đùi và xương chậu nhằm điều chỉnh và cải thiện khả năng hoạt động của tim.
EECP có thể giúp giảm các triệu chứng ở những người bị đau thắt ngực thường xuyên, đau thắt ngực kháng trị (không kiểm soát được cơn đau).
Liệu pháp EECP có thể điều trị cơn đau thắt ngực
Thủ thuật và phẫu thuật
Nếu cơn đau thắt ngực nặng, do nhồi máu cơ tim thì các bác sĩ có thể tiến hành một số can thiệp vào mạch vành như:
- Đặt stent mạch vành.
- Phẫu thuật bắt cầu động mạch vành.
Bác sĩ có thể đặt stent mạch vành cho bệnh nhân đau thắt ngực
9Các biện pháp phòng ngừa đau thắt ngực
Mặc dù là triệu chứng của các bệnh nguy hiểm, tuy nhiên bạn có thể ngăn ngừa và cải thiện tình trạng đau thắt ngực nếu thực hiện các biện pháp để thay đổi lối sống lành mạnh như:
- Không hút thuốc lá, uống rượu bia.
- Tập thể dục thường xuyên, kiểm soát cân nặng phù hợp với BMI dưới 25kg/m2.
- Ăn thực phẩm sạch, tươi sống và tốt cho sức khỏe. Tăng cường ăn rau củ, trái cây, hạn chế đồ chiên rán dầu mỡ.
- Kiểm soát tốt bệnh nền như tiểu đường, cao huyết áp, rối loạn lipid máu.
- Khám sức khỏe định kỳ mỗi 6 tháng/lần để kịp thời chẩn đoán và điều trị bệnh.[4]
Không hút thuốc lá có thể giúp ngăn ngừa đau thắt ngực hiệu quả
Hy vọng bài viết trên đã đem đến cho bạn những kiến thức bổ ích liên quan đến cơn đau thắt ngực. Hãy chia sẻ bài viết này đến với tất cả người thân và bạn bè xung quanh để mọi người cùng biết và phòng tránh bệnh nhé!
Nguồn tham khảo
Xem thêm 
