Bong võng mạc: Nguyên nhân, triệu chứng và cách chữa trị hiệu quả

Bong võng mạc là một bệnh lý về mắt xảy ra khi võng mạc đột ngột rời khỏi vị trí bình thường. Điều này ảnh hưởng rất lớn đến người bệnh. Cùng tìm hiểu nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị và phòng ngừa bong võng mạc qua bài viết dưới đây nhé!

1Bong võng mạc là gì?

Bong võng mạc là tình trạng võng mạc bị lệch đột ngột ra khỏi vị trí bình thường. Lúc này, võng mạc sẽ bị tách rời khỏi nguồn cung cấp oxy và chất dinh dưỡng cần thiết cho hoạt động của mắt.

Chính vì vậy, việc cấp cứu bong võng mạc là hết sức cần thiết. Thời gian bong võng mạc càng lâu thì nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn càng lớn.[2]

Bong võng mạc là tình trạng võng mạc rời khỏi vị trí ban đầu

2Nguyên nhân gây bong võng mạc

Vết rách võng mạc

Khi võng mạc xuất hiện vết rách sẽ dễ bị tổn thương và co kéo hơn. Đây là nguyên nhân hay gặp nhất gây nên tình trạng bong võng mạc. Một trong những nguyên nhân gây vết rách võng mạc là:

• Thoái hóa võng mạc.
• Cận thị.
• Đã thực hiện phẫu thuật tại mắt.
• Bệnh lý làm tổn thương võng mạc.
• Đã xảy ra bong võng mạc ở mắt bên kia.[3]

Cận thị có thể dẫn tới rách võng mạc

Co kéo dịch kính

Một số nguyên nhân khác gây nên tình trạng co kéo màng xơ phía trước võng mạc khiến cho võng mạc bị bong ra là:

• Tiểu đường.
• Bệnh hồng cầu hình liềm.
• Tắc tĩnh mạch võng mạc.
• Bệnh võng mạc trẻ sinh non.

Đái tháo đường gây viêm và tổn thương võng mạc

Bong thanh dịch

Khi dịch ở khoang sau võng mạc bị thoát ra ngoài sẽ tạo nên áp lực đẩy võng mạc khỏi vị trí bình thường. Một số nguyên nhân có thể kể đến như:

• Xuất hiện khối u tại mắt.
• Bệnh sarcoidosis.
• Bệnh giang mai.
• Bệnh tăng sinh mạch máu tại màng đệm.
• Sử dụng corticoid liều cao, dài ngày.
• Hội chứng Vogt-Koyanagi-Harada.
• Hoại tử võng mạc cấp tính.

3Yếu tố nguy cơ

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ bong võng mạc là:

• Tuổi cao.
• Bệnh sản giật, tiền sản giật.
• Suy giảm miễn dịch.
• Mắc các bệnh lý như tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể.
• Gia đình có người bị bong võng mạc trước đó.
• Có những vùng yếu tại giác mạc.
• Người dùng thuốc tăng nhãn áp.[4]

Người tăng nhãn áp rất dễ dẫn tới bong võng mạc

4Triệu chứng bong võng mạc

Nếu chỉ có một phần nhỏ võng mạc bị lệch khỏi vị trí, người bệnh có thể không xuất hiện triệu chứng nào. Tuy nhiên, khi võng mạc bị bong nhiều hơn có thể dẫn đến những dấu hiệu đột ngột như:

• Xuất hiện những đốm đen như ruồi bay quanh tầm nhìn.
• Xuất hiện chớp sáng ở một hoặc hai mắt.
• Xuất hiện vùng tối ở hai bên mắt hoặc ở trung tâm.[5]

Xuất hiện đốm đen trong tầm nhìn là một trong những triệu chứng của bong võng mạc

5Biến chứng nguy hiểm

Bong võng mạc là tình trạng nguy hiểm, nếu không được cấp cứu kịp thời có thể dẫn tới giảm thị lực hoặc mù vĩnh viễn.

Ngoài ra, bong võng mạc cũng có thể gây ra một số biến chứng khác như:

• Tăng áp lực của các thành phần trong mắt.
• Đẩy nhanh quá trình đục thủy tinh thể.
• Xuất huyết vùng mắt.
• Tăng nguy cơ nhiễm trùng.[6]

Bong võng mạc đẩy nhanh quá trình đục thủy tinh thể

6Cách chẩn đoán bong võng mạc

Để chẩn đoán tình trạng bong võng mạc, bác sĩ có thể thực hiện các phương pháp lâm sàng và cận lâm sàng như:

• Khám võng mạc: sử dụng thuốc làm giãn đồng tử để quan sát toàn bộ võng mạc xem mức độ lệch ra sao, nguyên nhân gây lệch võng mạc là gì.
• Siêu âm mắt: bôi gel lên mắt và dùng đầu dò để quan sát các cấu trúc của mắt.
• Chẩn đoán hình ảnh (OCT, CT): giúp quan sát hình ảnh võng mạc và các cấu trúc xung quanh mắt.

Khám mắt để xác định võng mạc có bị lệch hay không

7Khi nào cần gặp bác sĩ?

Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Khi xuất hiện tình trạng thị lực giảm sút đột ngột, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu, tránh tình trạng mất thị lực vĩnh viễn.

Ngoài ra, khi xuất hiện những dấu hiệu sau, người bệnh cũng nên đến các cơ sở y tế ngay:

• Đau dữ dội vùng mắt.
• Sốt cao, sưng đỏ mắt.
• Xuất hiện dịch tiết bất thường tại mắt.

Khi giảm hoặc mất thị lực đột ngột nên đến ngay các cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị

Nơi khám chữa bong võng mạc

Nếu gặp các dấu hiệu như trên, bạn có thể đến ngay các cơ sở y tế gần nhất, các phòng khám hay bệnh viện chuyên khoa Nhãn khoa. Hoặc bất kỳ bệnh viện đa khoa nào tại địa phương để được thăm khám kịp thời.

Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:

• Tại Thành phố Hồ Chí Minh: Bệnh viện Mắt TP.HCM, Bệnh viện Gia An 115, Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Đại học Y dược TP.HCM.
• Tại Hà Nội: Bệnh viện Mắt Trung Ương, Bệnh viện Mắt Hà Nội 2, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.

8Cách chữa trị hiệu quả

Phẫu thuật Laser

Phương pháp này thường được sử dụng trong trường hợp bong võng mạc do rách. Năng lượng từ Laser sẽ sinh nhiệt tác động lên vùng xung quanh vết rách.

Từ đó tạo thành sẹo nối liền võng mạc. Cơ chế này có thể được tưởng tượng như một "mối hàn" giúp khắc phục hiệu quả tình trạng bong rách võng mạc.

Laser có thể giúp hàn lại vùng võng mạc bị rách

Đóng băng võng mạc

Bác sĩ tiến hành gây tê cục bộ vùng mắt, sau đó dùng một đầu dò lạnh tiếp cận vùng vết rách. Lúc này đầu dò này sẽ đóng băng vùng tổn thương, tạo thành sẹo cố định võng mạc vào các cấu trúc khác của mắt.

Bệnh nhân phẫu thuật bằng Laser hay áp lạnh võng mạc có thể theo dõi tại nhà sau khi phẫu thuật mà không cần nhập viện. Người bệnh cần lưu ý tránh những hoạt động làm tổn thương đến mắt như ánh sáng quá chói.

Bơm hơi hoặc khí

Sử dụng bong bóng khí chứa khí nén như SF6 hoặc C3F8 tiêm vào vùng phía sau của mắt. Bong bóng này sẽ hỗ trợ việc tái hấp thu chất lỏng và sự kết hợp của màng đệm xung quanh.

Sau khi võng mạc về đúng vị trí, bác sĩ sẽ thực hiện cắt võng mạc để võng mạc phù hợp với kích thước của hốc mắt sau. Lưu ý, người bệnh có thể phải giữ đầu không di chuyển trong vài ngày.

Bơm hơi giúp tái hấp thu chất lỏng ở võng mạc

Ấn độn củng mạc

Bác sĩ tiến hành khâu vật liệu silicone vào lòng trắng của mắt khiến thành mắt bị lõm, qua đó làm giảm áp lực của thể thủy tinh lên võng mạc.

Điều này cũng giúp cho võng mạc trở về đúng vị trí ban đầu và các vết rách có thể lành lại theo thời gian.

Ấn độn củng mạc để giảm áp lực lên thủy tinh thể

Phẫu thuật cắt bỏ dịch kính

Trong phẫu thuật này, bác sĩ sẽ loại bỏ thể thủy tinh và một số mô làm tăng nhãn áp. Sau đó, sử dụng dầu silicone bơm vào khoang thủy tinh nhằm mục đích giúp thể thủy tinh phẳng lại để làm giảm áp lực.

Điều này giúp dịch kính được hấp thu ở khoang thủy tinh, làm giảm áp lực lên mắt, giải quyết tình trạng tăng nhãn áp. Phương pháp này có thể giúp thị lực hồi phục sau vài tháng.

Phẫu thuật cắt bỏ dịch kính để giảm áp lực của mắt

Biến chứng sau phẫu thuật

Khi thực hiện những can thiệp vào vùng mắt sẽ xảy ra một số biến chứng như:

• Nhiễm trùng tại chỗ.
• Xuất huyết trong mắt.
• Tăng nhãn áp mắt.
• Võng mạc không liền lại.

9Biện pháp phòng ngừa

Để làm giảm tình trạng bong võng mạc, bạn nên thực hiện những biện pháp sau:

• Chăm sóc mắt thường xuyên: không tiếp xúc với các thiết bị điện tử trong thời gian dài, thực hiện các bài tập massage giúp mắt khỏe mạnh.
• Đeo kính bảo hộ: người làm công việc tác động trực tiếp đến mắt như thợ hàn, cơ khí hoặc tiếp xúc nhiều với tia tử ngoại nên đeo kính bảo vệ mắt.
• Điều trị bệnh lý nguyên nhân: điều trị tốt các bệnh lý nền gây nên tình trạng bong võng mạc.
• Tăng cường thể chất: luyện tập thể dục thể thao hàng ngày để nâng cao sức khỏe, bổ sung đầy đủ và cân đối các chất dinh dưỡng, đặc biệt là các loại vitamin và khoáng chất tốt cho mắt như vitamin A, omega-3.
• Khám mắt định kỳ: theo hướng dẫn của bác sĩ để phát hiện sớm những bệnh lý nguy hiểm.

Đeo kính râm khi ra khỏi nhà để bảo vệ mắt

Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn các kiến thức về tình trạng bong võng mạc, cách phát hiện, điều trị và phòng ngừa bệnh này. Nếu thấy bài viết hay, hãy chia sẻ cho người thân và bạn bè nhé!