Hở van động mạch phổi là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Hở van động mạch phổi là một bệnh lý đáng quan ngại hiện nay do có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm, thậm chí là tử vong. Vậy hở van động mạch phổi là gì? Hãy cùng tìm hiểu thông qua bài viết dưới đây nhé!

1Hở van động mạch phổi là gì?

Van động mạch phổi là một trong bốn lá van ở tim, có chức năng dẫn máu từ tâm thất phải lên phổi. Hở van động mạch phổi xảy ra khi van này đóng không kín hoàn toàn trong thì tâm trương, khiến một phần máu lên phổi bị chảy ngược về tim.

Nếu lỗ hở nhỏ và dòng máu chảy ngược không đáng kể thì bệnh nhân có thể không gặp bất thường nào về sức khỏe.

Tuy nhiên, khi tình trạng hở này trở nên nghiêm trọng hơn thì khả năng sẽ gây tổn thương thất phải hay nặng nề hơn là suy tim phải.

Để giải thích cho hiện tượng này, người ta cho rằng việc dòng máu chảy ngược về thất phải khiến vùng tim này bị quá tải về mặt thể tích, từ đó nó phải tăng hiệu suất tống máu bằng cách co bóp mạnh hơn.

Hiện tượng làm việc quá sức trong thời gian dài này để lại những tổn thương lên cơ tim và gây ra nhiều bệnh lý nghiêm trọng về sau. [1]

Suy tim phải là biến chứng nguy hiểm của hở van động mạch phổi

2Nguyên nhân gây hở van động mạch phổi

Có rất nhiều nguyên nhân gây ra hở van động mạch phổi, từ bệnh lý bẩm sinh đến các bệnh lý mắc phải, bao gồm: [1]

• Thấp tim: hay còn gọi là sốt thấp khớp, thường gặp ở các nước đang phát triển chủ yếu do nhiễm khuẩn (đặc biệt liên cầu tan huyết nhóm A) không điều trị triệt để. Đây được xem là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh van tim ở người trẻ.
• Tăng áp phổi: đây là hiện tượng xảy ra khi áp lực trong các mao mạch phổi tăng cao hơn mức bình thường, lâu ngày khiến van tim bị tổn thương và hở van. Một số bệnh lý có thể gây tăng áp phổi như: bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, bệnh phổi kẽ, suy chức năng tâm thu thất trái.
• Rối loạn di truyền: một số hội chứng di truyền có thể gặp hở van động mạch phổi, điển hình nhất là hội chứng Marfan.
• Khối u carcinoid: các khối u này thường có nguồn gốc từ tế bào nội tiết thần kinh trong đường tiêu hóa, phế quản phổi và đôi khi là hệ niệu sinh dục.
• Viêm nội tâm mạc: là một bệnh lý nặng do lớp màng bên trong tim bị viêm và cần được theo dõi điều trị bởi các bác sĩ Tim Mạch
• Chấn thương: đôi khi các chấn thương vùng lồng ngực có thể gây tổn thương van động mạch phổi.
• Các bất thường bẩm sinh: thường gặp nhất là các bệnh nhân tim bẩm sinh, trong đó điển hình phải kể đến là tứ chứng Fallot. Trong bệnh này, người bệnh có thể không có van động mạch phổi hoặc hẹp van động mạch phổi bẩm sinh.
• Can thiệp y tế: Một số thủ thuật hay các phẫu thuật liên quan đến tim mạch có thể gây ra các biến chứng, trong đó có hở van động mạch phổi.
• Nguyên nhân chưa rõ: Hay còn gọi là hở van động mạch chủ vô căn khi đã thực hiện tất cả các xét nghiệm thăm dò và đánh giá cần thiết nhưng vẫn chưa xác định nguyên nhân.

Can thiệp phẫu thuật cũng có thể là nguyên nhân gây hở van động mạch phổi

3Triệu chứng của hở van động mạch phổi

Hầu hết bệnh nhân hở van động mạch phổi với lỗ hở nhỏ đều sống và sinh hoạt bình thường mà không có bất kỳ ảnh hưởng nào về mặt sức khỏe. Các triệu chứng đa số được ghi nhận khi lỗ hở van ở mức độ trung bình hoặc nặng.

Đôi khi người bệnh có biểu hiện các triệu chứng tương tự suy tim như: khó thở, mệt mỏi, chóng mặt choáng váng, tim đập nhanh, đánh trống ngực, phù hay thậm chí là bất tỉnh.

Tùy vào mức độ nghiêm trọng của bệnh mà biểu hiện trên mỗi cá thể là khác nhau, chính vì vậy nếu phát hiện bất thường ở van động mach phổi của mình, người bệnh cần tìm đến ngay một cơ sở y tế uy tín để được tư vấn và điều trị thích hợp. [1]

Triệu chứng của bệnh phụ thuộc vào mức độ nặng của hở van động mạch phổi

4Biến chứng của hở van động mạch phổi

Hở van động mạch phổi lâu ngày mà không được điều trị thích hợp có thể để lại nhiều biến chứng nguy hiểm, thậm chí là làm suy giảm tuổi thọ đáng kể và đe dọa tính mạng của người bệnh.

Một vài hệ quả có thể kể đến là rối loạn nhịp thất, suy tim phải, gan to sung huyết, rối loạn chức năng tâm thu thất trái và đột tử do tim.

Hở van động mạch phổi có thể được điều trị bằng phẫu thuật thay van. Tuy nhiên bản thân phương pháp trị liệu này cũng để lại nhiều biến chứng không mong muốn.

Cụ thể là tình trạng suy van nhân tạo khiến bệnh nhân có khả năng phải thực hiện phẫu thuật nhiều lần, huyết khối do van cơ học, viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn.

Chính vì vậy, ngay cả sau khi đã can thiệp điều trị thành công, người bệnh vẫn cần được theo dõi và đánh giá sức khỏe thường xuyên bởi một chuyên gia tim mạch. [2]

Suy tim phải là một biến chứng nặng nề của bệnh hở van động mạch phổi

5Cách chẩn đoán hở van động mạch phổi

Thăm khám lâm sàng

Thăm khám lâm sàng là bước đầu tiên và cơ bản trong chẩn đoán bệnh và hở van động mạch phổi cũng không phải là một ngoại lệ.

Người bệnh hở van động mạch phổi có thể được phát hiện các triệu chứng như phù chân (phù mềm, trắng, ấn lõm, không đau, đối xứng hai bên chi, thường theo chiều trọng lực, giảm khi nằm kê cao chân).

Ở những người bệnh nghiêm trọng hơn, có thể phát hiện tràn dịch màng bụng, màng phổi. Ngoài ra, một số triệu chứng khác cũng có thể được ghi nhận như tĩnh mạch cổ nổi, phản hồi gan - tĩnh mạch cảnh dương tính, gan to đàn xếp.[1]

Hở van động mạch phổi có thể phát hiện được thông qua việc khám lâm sàng

Xét nghiệm

Bên cạnh việc thăm khám lâm sàng, một số xét nghiệm và phương pháp thăm dò chức năng tim mạch có thể được chỉ định nhằm giúp bác sĩ lâm sàng có một đánh giá toàn diện và chính xác hơn về tình trạng của người bệnh. Một vài xét nghiệm thường gặp như:

• Điện tâm đồ: hầu hết bệnh nhân đều có nhịp xoang mặc dù có thể có rối loạn nhịp nhĩ. Ngoài ra một số bất thường khác có thể được phát hiện như tăng gánh thất phải, block nhánh phải với các thay đổi về trục, PR và phức bộ QRS.
• X - quang ngực: một số bất thường có thể được ghi nhận như cung động mạch phổi phồng, sự lấp đầy khoảng trống phía sau xương ức trên phim nghiêng do dãn thất phải.
• Siêu âm tim: đây là cận lâm sàng thường được chỉ định và đóng vai trò quan trọng trong chẩn đoán hở van động mạch phổi. Sự hiện diện của dòng phụt ngược khi quan sát dưới chế độ doppler giúp xác định hở van, đồng thời mức độ hở van cũng được đánh giá tương đối chính xác thông qua phương pháp này.
• Test gắng sức: đây là một công cụ hỗ trợ hữu ích để đánh giá mức độ nghiêm trọng của hở van động mạch phổi và mức độ rối loạn chức năng thất phải.
• Thông tim: phương pháp này được dành riêng cho các bệnh nhân có các tình trạng huyết động không thể đánh giá chính xác được bằng các phương pháp kể trên. Tuy nhiên vì đây là một thủ thuật xâm lấn nên việc chỉ định thực hiện trên lâm sàng vẫn còn rất hạn chế.

Điện tâm đồ là một xét nghiệm quan trọng trong việc theo dõi và chẩn đoán bệnh

6Khi nào cần gặp bác sĩ?

Dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Lời khuyên tốt nhất trong quản lý sức khỏe tim mạch là mọi người nên thực hiện kiểm tra sức khỏe định kỳ dù có hay không triệu chứng.

Tuy nhiên, nếu chưa thể kiểm tra sức khỏe định kỳ, sau đây là các dấu hiệu gợi ý nhiều về bệnh tim mạch mà người bệnh cần đến khám bác sĩ: thường xuyên thấy mệt mỏi, nặng ngực, khó thở (đặc biệt khi nằm hoặc khi gắng sức), phù chân, tim đập nhanh, đánh trống ngực, nhịp tim không đều.

Khi bạn cảm thấy mệt mỏi, nặng ngực, mờ mắt thì bạn nên đi khám bác sĩ ngay

Nơi khám và điều trị hở van động mạch phổi uy tín

Trong những năm gần đây, tỉ lệ bệnh nhân tử vong vì bệnh tim mạch ngày một tăng lên với các con số đáng báo động.

Chính vì vậy việc tìm cho mình một cơ sở y tế uy tín để quản lý và theo dõi sức khỏe là vô cùng cần thiết.

Nếu gặp các dấu hiệu như trên, bạn có thể đến các cơ sở y tế gần nhất, các bện viện hay phòng khám chuyên khoa Nội. Hoặc bất kỳ bệnh viện đa khoa nào tại địa phương để được thăm khám kịp thời.

Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:

• Tại TP. Hồ Chí Minh: Trung tâm tim mạch - Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh, Viện tim thành phố Hồ Chí Minh, Bệnh viện Tim Tâm Đức.
• Tại Hà Nội: Viện Tim mạch quốc gia - Bệnh viện Bạch Mai, Trung tâm Y khoa số 1 - Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Tim Hà Nội.

7Phương pháp điều trị hở van động mạch phổi

Nếu hở van động mạch phổi là thứ phát do một bệnh lý khác trong cơ thể, thông thường điều trị nguyên nhân sẽ được đặt ra như mục tiêu đầu tiên và quan trọng nhất nhằm cải thiện tình trạng này và làm giảm triệu chứng cho bệnh nhân.

Tuy nhiên, một vài bệnh nhân có van động mạch phổi hở ở mức nghiêm trọng hơn, thì lúc này biện pháp thay van sẽ được cân nhắc.

Để thay van động mạch phổi các bác sĩ có thể sử dụng phẫu thuật trực tiếp, sau đó thay van tim đã tổn thương của bạn bằng một lá van khác từ người hiến tạng hoặc van tổng hợp sinh học.

Phương pháp thứ hai có thể sử dụng là thay van động mạch phổi qua ống thông tim. Các bác sĩ có thể tiếp cận và sửa van tim thông qua một catheter từ động mạch đùi và van tim được thay trong trường hợp này thường là van tổng hợp sinh học với tuổi thọ lên đến 15 năm.

Ngoài thay van, biện pháp dùng thuốc trong điều trị hở van động mạch phổi cũng đóng một vai trò quan trọng.

Các thuốc có thể giúp kiểm soát tình trạng phù, rối loạn nhịp hoặc cải thiện tuần hoàn máu. Ngoài ra, với những bệnh nhân sau phẫu thuật thay van cơ học, việc sử dụng thuốc chống đông là cần thiết và thường được duy trì suốt đời. [3]

Sử dụng thuốc cũng là một phương pháp điều trị hở van động mạch phổi

8Biện pháp phòng ngừa hở van động mạch phổi

Hở van động mạch phổi là bênh lý thường khó biết trước đặc biệt là các bệnh van tim bẩm sinh nên dự phòng trực tiếp trở nên khó khăn.

Thay vào đó, chúng ta có thể tập trung vào việc cải thiện và làm giảm các yếu tố nguy cơ bằng một số biện pháp như sau: [3]

• Ngăn ngừa và điều trị triệt để các bệnh nhiễm trùng, đặc biệt là do tác nhân liên cầu.
• Tăng cường luyện tập thể dục nhằm nâng cao sức khỏe tim mạch nói chung.
• Xây dựng lối sống lành mạnh bao gồm tránh hút thuốc lá, hạn chế bia rượu và các chất kích thích.
• Bổ sung vitamin và khoáng chất từ rau quả, trái cây.
• Thường xuyên kiểm tra sức khỏe định kỳ nhằm phát hiện và điều trị sớm các bất thường tim mạch.

Hạn chế rượu bia để giúp tăng cường sức khoẻ tim mạch

Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn đọc những thông tin bổ ích xoay quanh bệnh lý hở van động mạch phổi. Nếu bạn cảm thấy bài viết hay hãy chia sẻ cho bạn bè và gia đình cùng tham khảo nhé!