Lao màng não là tình trạng vi khuẩn lao xâm nhập vào não và tủy sống gây ra những triệu chứng như đau đầu, cứng cổ và thậm chí là hôn mê. Cùng tìm hiểu rõ hơn về bệnh lao màng não thông qua bài viết dưới đây.
1Lao màng não là gì?
Bệnh lao là một bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây ra, thường ảnh hưởng đến phổi và một số cơ quan bên ngoài phổi.[1]
Lao màng não xảy ra khi vi khuẩn gây bệnh lao xâm nhập vào não và tủy sống gây ra tình trạng viêm màng não do lao.
Bệnh lao màng não có thể dẫn đến các triệu chứng như đau đầu, các vấn đề về thần kinh và nếu không được điều trị có thể gây hôn mê hoặc tử vong.[1]
Vi khuẩn lao xâm nhập vào não và tủy sống gây bệnh lao màng não
2Nguyên nhân gây lao màng não
Lao màng não do vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây ra, ảnh hưởng đến não và tủy sống của người bệnh. Lao màng não chiếm khoảng 1% trong số các trường hợp mắc bệnh lao ngoài phổi.[1]
Quá trình xâm nhập của vi khuẩn lao đến não diễn ra rất phức tạp. Ban đầu, vi khuẩn di chuyển từ phổi vào hệ tuần hoàn máu hoặc hệ bạch huyết. Tiếp đó, chúng tiếp tục vượt qua hàng rào máu não và hàng rào não tủy để đến não.
Khi đã vào được não, vi khuẩn sinh sôi nhanh chóng, gây tổn thương mô não. Các ổ tổn thương này sau đó bị phá vỡ, khiến vi khuẩn lan rộng đến màng não và dẫn đến bệnh lao màng não.[1]
Lao màng não do vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây ra
3Yếu tố nguy cơ
Bệnh lao màng não có thể xảy ra ở trẻ em và người lớn trong mọi lứa tuổi. Tuy nhiên, có một số yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng mắc bệnh lao màng não, bao gồm:[2]
- Tuổi: Trẻ em trong độ tuổi từ 2–4 tuổi có nguy cơ cao mắc bệnh lao màng não và những bệnh nhiễm trùng dẫn đến lao phổi.
- HIV: Người nhiễm HIV có khả năng mắc lao màng não cao hơn so với những người không nhiễm HIV.
- Suy dinh dưỡng: Có một số bằng chứng cho thấy suy dinh dưỡng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh lao màng não. Nguy cơ này có thể cao hơn đối với những người thiếu vitamin D.
- Chủng vi khuẩn: Một số chủng vi khuẩn lao có nhiều khả năng gây bệnh lao ngoài phổi hơn những chủng khác.
- Suy giảm miễn dịch: Tình trạng suy giảm miễn dịch bẩm sinh hoặc mắc phải hay sử dụng các thuốc ức chế miễn dịch có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh lao màng não.
Người nhiễm HIV có khả năng mắc lao màng não cao
4Dấu hiệu của bệnh lao màng não
Dấu hiệu lao màng não thường rất đa dạng và tùy thuộc vào từng giai đoạn của bệnh.
Các dấu hiệu của bệnh lao màng não trong giai đoạn đầu bao gồm:
Khi bệnh diễn biến nặng hơn, các biểu hiện sẽ trở nên trầm trọng với các triệu chứng đặc trưng như:
- Cứng cổ.
- Đau đầu dữ dội.
- Nhạy cảm với ánh sáng.[2]
Tuy nhiên những triệu chứng điển hình của bệnh không phải lúc nào cũng xuất hiện. Người bệnh lao màng não có thể gặp một số triệu chứng sau:
Lao màng não có thể gây đau đầu dữ dội
5Biến chứng do lao màng não
Lao màng não nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời có thể gây ra một số biến chứng bao gồm:[1]
- Não úng thủy: Tình trạng tích tụ chất lỏng trong não.
- Viêm mạch máu: Tình trạng viêm mạch máu trong não.
- Đột quỵ: Tình trạng gián đoạn hoặc giảm lưu lượng máu đến một phần của não.
- Hạ natri máu: Tình trạng nồng độ natri trong máu thấp bất thường.
Lao màng não có thể làm tăng nguy cơ gây ra đột quỵ
6Chẩn đoán lao màng não
Khám lâm sàng
Để góp phần chẩn đoán bệnh lao màng não, bác sĩ chuyên khoa sẽ khai thác một số thông tin sau:
- Triệu chứng bất thường và diễn tiến.
- Tiền sử bệnh lý trước đây.
- Khám thực thể các cơ quan để phát hiện bất thường.
Các xét nghiệm cận lâm sàng
- Sinh thiết màng não: Thủ thuật này thường ít được sử dụng vì xâm lấn cao và có khả năng gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm
- Xét nghiệm máu: Giúp hỗ trợ chẩn đoán lao màng não và những bệnh lý đi kèm.
- X-quang ngực: Nhằm mục đích phát hiện lao phổi kèm theo.
- Chụp CT đầu: Hỗ trợ chẩn đoán lao màng não và có thể phát hiện những tổn thương như não úng thủy, nhồi máu não, u lao và tăng đậm độ nhu mô màng não.
- Xét nghiệm da PPD: Giúp phát hiện và chẩn đoán bệnh lao nói chung và lao màng não nói riêng.
Xét nghiệm da PDD giúp chẩn đoán bệnh lao
7Khi nào cần gặp bác sĩ?
Dấu hiệu cần gặp bác sĩ
Lao màng não là bệnh lý nghiêm trọng, có nguy cơ tử vong cao nếu không được điều trị kịp thời. Bạn cần đến gặp bác sĩ ngay nếu nghi ngờ xuất hiện những triệu chứng sau:
- Đau đầu dữ dội.
- Thay đổi tính cách và tâm trạng.
- Buồn nôn và nôn mửa.
- Cứng cổ.
- Co giật.
- Hôn mê.
Nơi thăm khám bệnh và điều trị
Khi thấy xuất hiện các dấu hiệu trên, bạn cần đến cơ sở y tế gần nhất hoặc chuyên khoa lao thuộc các bệnh viện uy tín để được thăm khám và điều trị kịp thời, bạn có thể tham khảo một số bệnh viện uy tín sau:
- TP. Hồ Chí Minh: bệnh viện Phạm Ngọc Thạch, bệnh viện Chợ Rẫy, bệnh viện Đại học Y Dược Tp.HCM.
- Hà Nội: bệnh viện Phổi Trung Ương, bệnh viện Bạch Mai, bệnh viện Đại học Y Hà Nội.
Khi xuất hiện những triệu chứng nghi ngờ bạn cần đến gặp bác sĩ để được thăm khám kịp thời
8Điều trị lao màng não
Hiện tại, bốn loại thuốc được sử dụng để điều trị bệnh lao bao gồm:[1]
- Isoniazid
- Rifampicin
- Pyrazinamid
- Ethambutol
Trong đó, điều trị bệnh lao màng não sẽ bao gồm những loại thuốc tương tự, ngoại trừ ethambutol vì thuốc không thấm tốt qua màng não. Thay vào đó, nhóm thuốc fluoroquinolone chẳng hạn như moxifloxacin hoặc levofloxacin sẽ được sử dụng thay thế.
Bên cạnh đó, bác sĩ có thể kê thêm corticosteroid cho bệnh nhân để làm giảm sưng và viêm màng não. Tùy vào mức độ nghiêm trọng của bệnh mà quá trình điều trị có thể kéo dài từ 9 đến 12 tháng.
Isoniazid được sử dụng để điều trị lao màng não
9Phòng ngừa
Cách tốt nhất để ngăn ngừa bệnh lao nói chung và lao màng não nói riêng là tiêm phòng vắc xin kháng lao Bacillus Calmette-Guérin (BCG). Vắc xin BCG có hiệu quả trong việc kiểm soát nhiễm trùng lao ở trẻ nhỏ và kiểm soát sự lây lan của bệnh lao.[3]
Bên cạnh đó, điều trị cho những người bị nhiễm lao không hoạt động cũng có thể giúp kiểm soát sự lây lan của bệnh. Tình trạng nhiễm lao không hoạt động là khi người bệnh có kết quả xét nghiệm dương tính với bệnh lao nhưng không có bất kỳ triệu chứng nào của bệnh. Tuy nhiên, những người bệnh này vẫn có khả năng truyền bệnh cho những người xung quanh.[3]
Tiêm phòng vắc xin BCG giúp ngăn ngừa bệnh lao
Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn những kiến thức liên quan đến bệnh lao màng não. Nếu thấy bài viết hay và hữu ích, hãy chia sẻ cho người thân và bạn bè nhé!
Nguồn tham khảo
Xem thêm 
