Viêm đa khớp là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Viêm đa khớp là một bệnh lý xương khớp phổ biến có thể ảnh hưởng đến nhiều vị trí trên cơ thể cùng lúc, gây đau nhức, cứng khớp và suy giảm khả năng vận động. Hãy cùng tìm hiểu viêm đa khớp là gì và cách điều trị hiệu quả qua bài viết dưới đây nhé!

1Viêm đa khớp là gì?

Viêm đa khớp là tình trạng viêm xảy ra cùng lúc từ 5 khớp trở lên, thường ảnh hưởng đến khớp tay, cổ tay, đầu gối, cổ chân, vai hoặc cột sống. Không giống tình trạng viêm đơn lẻ ở một khớp, bệnh viêm đa khớp thường diễn tiến phức tạp hơn do liên quan đến nhiều cơ quan vận động cùng lúc.

Tình trạng này có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến hơn ở người trung niên, cao tuổi hoặc người mắc bệnh tự miễn như viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ hệ thống hay viêm khớp vảy nến. Người bệnh thường bị đau nhức đối xứng hai bên cơ thể, cứng khớp vào buổi sáng hoặc sau thời gian ít vận động. [1]

Viêm đa khớp là tình trạng viêm xảy ra cùng lúc từ 5 khớp trở lên

2Triệu chứng viêm đa khớp

Các triệu chứng viêm đa khớp có thể xuất hiện đột ngột hoặc tiến triển từ từ tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Dưới đây là những dấu hiệu điển hình nhất: [2]

• Đau nhiều khớp cùng lúc: Người bệnh thường bị đau tại từ 5 khớp trở lên, phổ biến ở khớp bàn tay, cổ tay, đầu gối, cổ chân hoặc vai. Cơn đau có thể âm ỉ kéo dài hoặc đau nhói từng đợt, đặc biệt tăng lên khi vận động nhiều hoặc thay đổi thời tiết.
• Sưng đỏ và nóng tại khớp: Các khớp bị viêm thường có dấu hiệu sưng to, đỏ nhẹ và nóng hơn vùng da xung quanh do phản ứng viêm xảy ra bên trong khớp. Tình trạng này có thể khiến người bệnh đau nhiều khi chạm vào hoặc cử động.
• Cứng khớp vào buổi sáng: Đây là dấu hiệu điển hình của bệnh viêm đa khớp, đặc biệt ở các bệnh lý tự miễn như viêm khớp dạng thấp. Sau khi ngủ dậy, người bệnh cảm thấy khớp bị cứng, khó co duỗi và cần một khoảng thời gian mới có thể vận động bình thường.
• Giảm khả năng vận động: Khi viêm kéo dài, khớp sẽ mất dần độ linh hoạt, khiến người bệnh gặp khó khăn trong các hoạt động như cầm nắm đồ vật, đi lại, leo cầu thang hoặc đứng lên ngồi xuống.
• Mệt mỏi và suy nhược cơ thể: Không chỉ ảnh hưởng tại khớp, phản ứng viêm kéo dài còn khiến cơ thể thường xuyên mệt mỏi, uể oải và thiếu năng lượng. Một số người còn xuất hiện tình trạng chán ăn hoặc sụt cân nhẹ.
• Đau đối xứng hai bên cơ thể: Viêm đa khớp thường xuất hiện đối xứng, nghĩa là cả hai bên cơ thể cùng bị ảnh hưởng, ví dụ đau cả hai cổ tay hoặc hai đầu gối cùng lúc. Đây là đặc điểm giúp phân biệt với nhiều bệnh lý xương khớp khác.

3Nguyên nhân gây viêm đa khớp

Một số nguyên nhân gây viêm đa khớp thường gặp gồm: [3]

• Bệnh tự miễn: Khi mắc bệnh tự miễn, hệ miễn dịch của cơ thể hoạt động bất thường và tấn công nhầm vào màng hoạt dịch của khớp, gây viêm và tổn thương kéo dài. Một số bệnh lý tự miễn thường liên quan đến viêm đa khớp gồm viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ hệ thống và viêm khớp vảy nến.
• Nhiễm virus hoặc vi khuẩn: Một số tác nhân nhiễm trùng có thể kích hoạt phản ứng viêm tại nhiều khớp cùng lúc. Người bệnh có thể xuất hiện triệu chứng sau khi mắc cúm, viêm gan virus, nhiễm parvovirus hoặc các bệnh nhiễm khuẩn khác. Trong trường hợp này, viêm đa khớp thường khởi phát đột ngột và có thể đi kèm sốt hoặc mệt mỏi toàn thân.
• Thoái hóa khớp theo tuổi tác: Khi tuổi càng cao, sụn khớp dần bị bào mòn khiến khớp dễ tổn thương và xuất hiện phản ứng viêm. Tình trạng này có thể xảy ra đồng thời ở nhiều vị trí như đầu gối, cột sống hoặc khớp bàn tay, gây đau nhức và hạn chế vận động kéo dài.
• Rối loạn chuyển hóa: Một số bệnh lý chuyển hóa như gout có thể làm tích tụ tinh thể axit uric trong khớp, từ đó gây viêm và đau tại nhiều khớp khác nhau. Nếu không kiểm soát tốt, các đợt viêm có thể tái phát nhiều lần và gây tổn thương khớp lâu dài.
• Chấn thương hoặc vận động quá mức: Việc lao động nặng, chơi thể thao cường độ cao hoặc chấn thương lặp đi lặp lại có thể khiến các khớp bị tổn thương và kích hoạt phản ứng viêm. Theo thời gian, nhiều khớp trên cơ thể có thể cùng bị ảnh hưởng.
• Yếu tố di truyền: Người có người thân trong gia đình mắc bệnh khớp tự miễn hoặc các bệnh viêm khớp mạn tính thường có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Di truyền có thể ảnh hưởng đến cách hệ miễn dịch phản ứng và làm tăng nguy cơ viêm đa khớp.
• Thừa cân, béo phì: Trọng lượng cơ thể quá lớn sẽ làm tăng áp lực lên các khớp, đặc biệt là khớp gối và khớp háng. Điều này không chỉ thúc đẩy quá trình thoái hóa mà còn làm tăng nguy cơ viêm tại nhiều khớp cùng lúc.
• Hút thuốc lá và lối sống thiếu lành mạnh: Thuốc lá, căng thẳng kéo dài, chế độ ăn uống thiếu khoa học hoặc ít vận động đều có thể làm tăng phản ứng viêm trong cơ thể và góp phần thúc đẩy bệnh viêm đa khớp tiến triển nặng hơn.

Vận động quá mức cũng là nguyên nhân gây viêm đa khớp

4Những ai có nguy cơ mắc viêm đa khớp?

Bất kỳ ai cũng có thể bị viêm đa khớp, tuy nhiên nhóm đối tượng có nguy cơ cao hơn bao gồm:

• Người trên 40 tuổi.
• Phụ nữ, đặc biệt trong độ tuổi trung niên.
• Người có tiền sử gia đình mắc bệnh khớp tự miễn.
• Người béo phì hoặc ít vận động.
• Người hút thuốc lá thường xuyên.
• Người lao động nặng hoặc làm việc sai tư thế kéo dài.

5Viêm đa khớp có nguy hiểm không?

Bệnh viêm đa khớp không chỉ gây đau nhức kéo dài mà còn tiềm ẩn nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được điều trị đúng cách:

• Biến dạng khớp: Viêm mạn tính phá hủy sụn và xương dưới sụn, làm lệch trục khớp, dính khớp dẫn đến teo cơ và tàn phế.
• Tổn thương cơ quan nội tạng: Phản ứng tự miễn có thể tấn công sang tim, phổi, mắt, da và các mạch máu.
• Giảm chất lượng sống: Gây mất ngủ, trầm cảm, hạn chế khả năng làm việc và sinh hoạt tự lập.

6Cách chẩn đoán viêm đa khớp

Để chẩn đoán bệnh viêm đa khớp, bác sĩ sẽ kết hợp đánh giá triệu chứng lâm sàng với các xét nghiệm chuyên sâu nhằm xác định nguyên nhân gây viêm: [4]

• Khám lâm sàng: Kiểm tra số lượng khớp bị đau, mức độ sưng, biên độ vận động và các dấu hiệu toàn thân.
• Xét nghiệm máu: Tìm các chỉ số viêm (CRP, tốc độ lắng máu ESR) và các yếu tố tự miễn đặc hiệu (RF, Anti-CCP, ANA).
• Chẩn đoán hình ảnh: Chụp X-quang, siêu âm khớp hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI) để đánh giá mức độ tổn thương sụn khớp và dịch khớp.

7Cách điều trị viêm đa khớp

Sử dụng thuốc giảm đau và kháng viêm

Người bệnh có thể được chỉ định thuốc giảm đau thông thường Paracetamol hoặc thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) như Ibuprofen, Meloxicam nhằm giảm phản ứng viêm và hỗ trợ vận động dễ dàng hơn.

Trong trường hợp viêm nặng hoặc đau nhiều, bác sĩ có thể sử dụng corticosteroid để kiểm soát tình trạng viêm trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, nhóm thuốc này cần được dùng đúng liều và theo dõi chặt chẽ vì có thể gây tác dụng phụ nếu lạm dụng kéo dài như loãng xương, tăng huyết áp hoặc ảnh hưởng dạ dày. [5]

Thuốc điều trị bệnh tự miễn

Đối với các trường hợp viêm đa khớp liên quan đến bệnh tự miễn như viêm khớp dạng thấp hoặc lupus ban đỏ, bác sĩ có thể chỉ định thuốc điều hòa miễn dịch hoặc thuốc sinh học để kiểm soát hoạt động bất thường của hệ miễn dịch.

Những loại thuốc này có tác dụng làm chậm quá trình phá hủy khớp, giảm nguy cơ biến dạng và giúp duy trì khả năng vận động lâu dài. Tuy nhiên, vì ảnh hưởng trực tiếp đến hệ miễn dịch nên người bệnh cần tái khám định kỳ để theo dõi chức năng gan, thận và nguy cơ nhiễm trùng.

Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng

Vật lý trị liệu đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện độ linh hoạt của khớp và hạn chế cứng khớp do viêm kéo dài. Người bệnh có thể được hướng dẫn thực hiện các bài tập kéo giãn cơ, tăng sức mạnh cơ quanh khớp hoặc các phương pháp hỗ trợ như chườm nóng, siêu âm trị liệu và điện xung giảm đau.

Vật lý trị liệu giúp cải thiện độ linh hoạt của khớp

Điều chỉnh chế độ sinh hoạt

Chế độ ăn uống cũng cần được chú trọng với việc tăng cường rau xanh, trái cây, cá béo giàu omega-3 và các thực phẩm có đặc tính chống viêm. Đồng thời, nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhiều dầu mỡ, rượu bia và thuốc lá vì đây là những yếu tố có thể làm phản ứng viêm trở nên nghiêm trọng hơn.

Ngoài ra, người bệnh cần ngủ đủ giấc, tránh căng thẳng kéo dài và duy trì thói quen vận động nhẹ nhàng mỗi ngày để hỗ trợ sức khỏe xương khớp toàn diện.

Phẫu thuật trong trường hợp nặng

Khi khớp đã bị tổn thương nghiêm trọng, biến dạng hoặc mất chức năng vận động, phẫu thuật có thể được cân nhắc nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Các phương pháp phẫu thuật thường bao gồm nội soi khớp, chỉnh trục khớp hoặc thay khớp nhân tạo đối với những trường hợp tổn thương nặng ở khớp gối hoặc khớp háng. Sau phẫu thuật, người bệnh cần kết hợp phục hồi chức năng để lấy lại khả năng vận động và hạn chế biến chứng hậu phẫu.

8Cách phòng ngừa viêm đa khớp

Việc duy trì lối sống khoa học có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế tiến triển nặng.

• Duy trì cân nặng hợp lý: Giảm cân nếu béo phì để giảm bớt áp lực cơ học lên hệ thống xương khớp.
• Tập thể dục đều đặn: Lựa chọn các bộ môn nhẹ nhàng, thân thiện với khớp như bơi lội, đạp xe, đi bộ hoặc yoga ít nhất 30 phút mỗi ngày.
• Không hút thuốc lá: Thuốc lá là yếu tố kích hoạt mạnh mẽ các phản ứng tự miễn gây viêm khớp dạng thấp.
• Khám sức khỏe định kỳ: Đi khám ngay khi có dấu hiệu đau nhức nhiều khớp kéo dài quá 2 tuần để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Bạn cần duy trì cân nặng hợp lý để phòng ngừa viêm đa khớp

Bên cạnh việc tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ, duy trì lối sống lành mạnh, chế độ dinh dưỡng hợp lý và tập luyện khoa học cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát bệnh. Khi xuất hiện tình trạng đau nhiều khớp kéo dài, người bệnh nên thăm khám sớm để hạn chế biến chứng nguy hiểm và bảo vệ chức năng vận động lâu dài. Nếu thấy bài viết hay, hãy cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé!