Suy đa tạng: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị hiệu quả

Suy đa tạng là một tình trạng nghiêm trọng, gây rối loạn chức năng ở các cơ quan trong cơ thể, thường xuất hiện ở bệnh nhân đang hồi sức cấp cứu. Cùng tìm hiểu rõ hơn về tình trạng suy đa tạng thông qua bài viết dưới đây.

1Suy đa tạng là gì?

Suy đa tạng là một bệnh lý cấp tính nghiêm trọng, trong đó hai hoặc nhiều cơ quan trong cơ thể không hoạt động bình thường. Suy đa tạng có thể ảnh hưởng đến bất cứ cơ quan nào trong cơ thể như phổi, tim, não, thận và gan.[1]

Do đó, sức khỏe người bệnh sẽ bị suy giảm nghiêm trọng và thậm chí là đe dọa tính mạng.[2]

Suy đa tạng có thể ảnh hưởng đến bất cứ cơ quan nào trong cơ thể

2Nguyên nhân gây suy đa tạng

Bất kỳ tình trạng bệnh nặng, chấn thương hoặc nhiễm trùng nào cũng có thể dẫn đến suy đa tạng. Suy đa tạng là tình trạng nguy hiểm ảnh hưởng đến sức khoẻ người bệnh, trong đó hai hoặc nhiều hệ thống cơ quan của cơ thể không hoạt động bình thường. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến suy đa tạng, thường bắt đầu từ một chấn thương hoặc bệnh lý ban đầu gây ra phản ứng viêm toàn thân. Dưới đây là một số nguyên nhân chính: [2]

• Nhiễm trùng huyết hoặc sốc nhiễm trùng: Tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng do vi khuẩn hoặc virus dẫn đến tình trạng viêm lan rộng.
• Chấn thương: Do một vụ tai nạn xe, bỏng nặng, vết thương do bị đâm hoặc bị bắn.
• Viêm tụy: Viêm tụy là tình trạng viêm tuyến tụy, nguyên nhân có thể do sỏi mật, nghiện rượu, một số loại thuốc và các yếu tố khác.
• Suy gan: Nguyên nhân gây suy gan có thể bao gồm viêm gan B, viêm gan C, bệnh gan nhiễm mỡ, nghiện rượu và xơ gan.
• Ngộ độc: Ngộ độc do tiếp xúc với các chất độc hại như ma túy, rượu hoặc thuốc trừ sâu.

Nhiễm trùng huyết có thể gây suy đa tạng

3Các dấu hiệu ban đầu của bệnh suy đa tạng

Suy đa tạng có thể ảnh hưởng đến mọi cơ quan trong cơ thể. Vì vậy, dấu hiệu suy đa tạng sẽ tùy thuộc vào cơ quan bị ảnh hưởng.

Một số dấu hiệu suy đa tạng bao gồm:[2]

Tổng quát

• Cơ thể mệt mỏi, suy nhược nghiêm trọng
• Sốt, ớn lạnh
• Chán ăn

Hệ thần kinh

• Lú lẫn, khó tập trung
• Mất ý thức

Hệ tiêu hoá

• Nôn và buồn nôn
• Đau bụng kéo dài

Hệ tuần hoàn - hô hấp

• Khó thở
• Nhịp tim nhanh hoặc không đều
• Đau ngực
• Tay chân lạnh, tím tái

Da và niêm mạc

• Vàng da
• Phù nề tay, chân
• Da, môi, lưỡi, nướu và móng tay tím tái

Người bệnh suy đa tạng có thể mất ý thức

4Suy đa tạng ảnh hưởng đến hệ thống cơ quan

Tình trạng suy đa tạng có thể ảnh hưởng đến bất kỳ cơ quan nào trong cơ thể bao gồm:[3]

Hệ hô hấp

Sự bất thường đặc trưng của hệ hô hấp trong suy đa tạng là sự trao đổi khí không bình thường, phản ảnh ở tình trạng thiếu oxy động mạch.

Những yếu tố góp phần làm suy giảm quá trình trao đổi khí trong phổi như tổn thương xẹp phổi, huyết khối nội mạch, mất cân bằng thông khí và tưới máu hoặc tăng tính thấm mao mạch dẫn đến ngập phế nang.

Tổn thương tại phổi khiến bệnh nhân bị khó thở và cần thở máy để hỗ trợ quá trình hô hấp.

Suy đa tạng ảnh hưởng đến sự trao đổi khí của phổi

Hệ tim mạch

Những rối loạn của hệ tim mạch trong suy đa tạng bao gồm các đặc điểm sau:

• Giảm trương lực mạch máu ngoại biên.
• Tăng tính thấm mao mạch.
• Thay đổi lưu lượng máu khu vực đến các cơ quan.
• Tắc nghẽn và ứ đọng vi mạch.
• Suy nhược cơ tim.

Những bất thường này dẫn đến việc cung cấp oxy cho các cơ quan bị suy giảm và góp phần gây tổn thương các hệ cơ quan.

Suy đa tạng làm suy nhược cơ tim

Hệ thống huyết học

Suy đa tạng có thể gây ra sự mất cân bằng một số thành phần trong máu. Tình trạng này có thể dẫn đến chảy máu và rối loạn đông máu. Người bệnh có thể bị bầm tím da hoặc xuất huyết dạ dày.

Vấn đề nghiêm trọng nhất của hệ thống huyết học là đông máu nội mạch lan tỏa, có thể khiến máu rỉ ra từ những vị trí bạn đặt ống thông hoặc ống dẫn trên da.

Hệ thần kinh

Bộ não là cơ quan quan trọng giúp kiểm soát các hoạt động trong cơ thể. Biểu hiện dễ nhận biết nhất của rối loạn chức năng thần kinh trong suy đa tạng là mức độ ý thức bị thay đổi.

Bên cạnh đó, tình trạng viêm, rối loạn đông máu và lưu lượng máu thấp có thể làm giảm lưu lượng máu đến não của bạn, dẫn đến tổn thương não và mê sảng.

Suy đa tạng làm lưu lượng đến não giảm

Hệ thống thận

Rối loạn chức năng thận trong suy đa tạng được phản ánh qua sự suy giảm chức năng bài tiết của thận, khiến thận không thể tạo ra nước tiểu và loại bỏ chất lỏng dư thừa ra khỏi cơ thể.

Rối loạn ban đầu là tình trạng thiểu niệu mặc dù thể tích nội mạch đầy đủ, sau đó là mức độ creatinin tăng cao, các rối loạn về chất lỏng và điện giải khiến người bệnh cần phải lọc máu.

Suy đa tạng làm suy giảm chức năng bài tiết của thận

Hệ thống gan

Suy đa tạng có thể dẫn đến suy gan do tình trạng viêm và giảm lưu lượng máu đến gan, khiến gan của bạn không còn khả năng thực hiện một số chức năng như làm sạch chất độc trong máu, lọc các tế bào hồng cầu cũ và tạo ra mật.

5Chẩn đoán suy đa tạng

Bác sĩ chuyên khoa có thể sử dụng nhiều xét nghiệm khác nhau để chẩn đoán tình trạng suy đa tạng bao gồm:[2]

• Xét nghiệm máu: Giúp bác sĩ đánh giá tình trạng nhiễm trùng và rối loạn đông máu.
• Khí máu động mạch: Đánh giá tình trạng suy hô hấp và cân bằng kiềm toan của bệnh nhân.
• Xét nghiệm chức năng gan: Kiểm tra và theo dõi những tổn thương gan.
• Xét nghiệm chức năng thận: Kiểm tra và theo dõi những bất thường chức năng thận.
• Cấy máu: Định danh vi khuẩn gây bệnh.
• Siêu âm tim: Đánh giá những bất thường cấu trúc và chức năng tim.
• Xét nghiệm hình ảnh bao gồm siêu âm, chụp cắt lớp vi tính CT: Hỗ trợ phát hiện những bất thường khác.

Xét nghiệm máu giúp hỗ trợ chẩn đoán suy đa tạng

6Điều trị suy đa tạng

Quá trình điều trị suy đa tạng sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân và hệ thống cơ quan bị ảnh hưởng. Một số phương pháp điều trị có thể được sử dụng bao gồm:[2]

Dịch truyền

• Truyền dịch tĩnh mạch: Điều trị lưu lượng máu thấp.
• Truyền máu: Thay thế lượng máu bị mất do chấn thương hoặc phẫu thuật.
• Dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch: Cung cấp các chất dinh dưỡng cho cơ thể thông qua truyền tĩnh mạch hoặc dinh dưỡng qua đường ruột khi người bệnh không thể ăn bằng đường miệng.

Thuốc

• Thuốc vận mạch: Mục đích làm tăng lưu lượng máu qua mạch máu và mô cơ quan.
• Thuốc kháng sinh: Điều trị tình trạng nhiễm trùng hoặc nhiễm trùng huyết.

Một số phương pháp hỗ trợ

• Liệu pháp oxy: Cung cấp thêm oxy cho người bệnh.
• Thông khí cơ học: Hỗ trợ bệnh nhân thở khi bệnh nhân không thể tự thở.
• Lọc máu: Giúp cơ thể loại bỏ những chất thải và chất lỏng dư thừa ra khỏi máu.
• Phương pháp oxy hóa màng ngoài cơ thể (ECMO): Phương pháp giúp bổ sung oxy vào máu và loại bỏ CO2.

Phẫu thuật

• Trường hợp bệnh nhân bị chấn thương nặng.
• Phẫu thuật cấy ghép để thay thế các cơ quan bị bệnh hoặc suy yếu bằng cơ quan khỏe mạnh từ người hiến tặng.

Truyền dịch tĩnh mạch giúp tăng lưu lượng máu cho người bệnh

7Phòng ngừa suy đa tạng

Bạn không thể ngăn ngừa một số nguyên nhân gây suy đa tạng và hiện tại không có loại thuốc cụ thể nào giúp ngăn ngừa tình trạng này. Tuy nhiên, bạn có thể bảo vệ hệ thống cơ quan trong cơ thể bằng một số cách sau:[2]

• Thăm khám sức khỏe định kỳ.
• Tiêm vắc xin ngăn ngừa tình trạng nhiễm trùng.
• Tránh tự ý sử dụng thuốc không được bác sĩ kê đơn.
• Điều trị tốt các bệnh lý nền kèm theo như tăng huyết áp, suy tim và bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính.

Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn những kiến thức liên quan đến triệu chứng suy đa tạng. Nếu thấy bài viết hay và hữu ích, hãy chia sẻ cho người thân và bạn bè nhé!