Ebola là dịch bệnh nguy hiểm do virus Ebola gây nên. Bệnh rất dễ lây truyền và nếu không được phát hiện sớm có thể gây tử vong. Cùng tìm hiểu dấu hiệu và cách phòng ngừa bệnh Ebola qua bài viết dưới đây nhé!
Tình hình dịch Ebola hiện nay
Hiện nay, Ebola vẫn chưa biến mất hoàn toàn mà vẫn xuất hiện rải rác, chủ yếu tại khu vực Trung và Tây Phi, đặc biệt ở Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda - những quốc gia từng ghi nhận nhiều đợt bùng phát lớn. Đợt dịch Ebola tại Tây Phi giai đoạn 2014 - 2016 được xem là nghiêm trọng nhất trong lịch sử, với hơn 11.000 trường hợp tử vong.
Theo WHO, dịch Ebola do chủng Bundibugyo đang bùng phát tại Congo và Uganda và được xếp vào tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế (PHEIC). Từ ngày 5/5 - 20/5, hai quốc gia này đã ghi nhận khoảng 600 ca nghi ngờ mắc Ebola, trong đó có 139 trường hợp tử vong và hơn 50 ca được xác định nhiễm Bundibugyo - một trong 6 chủng của virus Ebola. Chủng này có tỷ lệ tử vong khoảng 30 - 50%, đồng thời nguy cơ lây lan được WHO đánh giá ở mức cao.
Tại Việt Nam, hiện chưa ghi nhận ca mắc Ebola trong cộng đồng và nguy cơ bùng phát được đánh giá ở mức thấp. Tuy nhiên, ngành y tế vẫn duy trì giám sát tại cửa khẩu và theo dõi người đến từ vùng dịch nhằm chủ động phát hiện, ngăn chặn nguy cơ xuất hiện ca bệnh xâm nhập.
1Bệnh Ebola là gì?
Bệnh Ebola hay sốt xuất huyết Ebola là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus Ebola gây ra. Virus này thuộc họ Filoviridae và có nhiều chủng khác nhau, trong đó bốn chủng có khả năng gây bệnh ở người gồm Bundibugyo, Zaire, Sudan và Tai Forest. Bệnh được ghi nhận lần đầu vào năm 1976 và đến nay vẫn được xem là một trong những bệnh truyền nhiễm có mức độ nguy hiểm cao trên thế giới.
Khi virus Ebola xâm nhập vào cơ thể, chúng có thể tấn công hệ miễn dịch và nhiều cơ quan quan trọng, làm tổn thương mạch máu và ảnh hưởng đến cơ chế đông máu. Điều này có thể dẫn đến tình trạng xuất huyết nghiêm trọng, suy đa cơ quan và các biến chứng nặng nếu không được điều trị kịp thời. [1]
Dịch bệnh Ebola là dịch do virus Ebola gây nên
2Ebola lây qua đường nào?
Virus Ebola không lây lan dễ dàng qua không khí như cúm hay COVID-19 mà chủ yếu truyền qua việc tiếp xúc trực tiếp với nguồn chứa virus: [2]
- Lây từ động vật sang người: Virus có thể truyền sang người khi tiếp xúc với máu, dịch tiết hoặc mô của động vật nhiễm bệnh như dơi ăn quả, khỉ, tinh tinh hoặc linh trưởng hoang dã.
- Tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc dịch cơ thể của người bệnh: Bao gồm máu, nước bọt, mồ hôi, nước tiểu, phân, chất nôn, tinh dịch hoặc dịch tiết khác của người nhiễm Ebola.
- Tiếp xúc với đồ vật hoặc bề mặt nhiễm virus: Quần áo, chăn màn, kim tiêm, dụng cụ y tế hoặc các vật dụng có dính máu và dịch cơ thể của người bệnh có thể trở thành nguồn lây.
- Tiếp xúc với người tử vong do Ebola: Thi thể của người mất vì Ebola vẫn có thể chứa lượng virus cao, vì vậy việc chăm sóc hoặc mai táng không an toàn làm tăng nguy cơ lây nhiễm.
- Lây truyền qua đường tình dục: Virus Ebola có thể tồn tại trong tinh dịch của người đã hồi phục trong nhiều tháng, do đó nguy cơ lây truyền vẫn có thể xảy ra sau khi các triệu chứng đã biến mất.
3Triệu chứng của bệnh ebola
Sau khi tiếp xúc với virus Ebola từ 2 - 21 ngày (trung bình từ 8 - 10 ngày), người bệnh sẽ xuất hiện một số triệu chứng như: [3]
Người bệnh mắc Ebola thường xuất hiện sốt sau 2 - 21 ngày
4Các chẩn đoán phát hiện bệnh ebola
Việc chẩn đoán phát hiện bệnh Ebola cần dựa trên triệu chứng lâm sàng, tiền sử tiếp xúc nguy cơ và các xét nghiệm chuyên biệt để xác định sự hiện diện của virus. Theo WHO và CDC, các phương pháp chẩn đoán thường được sử dụng gồm: [4]
- Đánh giá lâm sàng và yếu tố dịch tễ: Khai thác triệu chứng nghi ngờ và tiền sử tiếp xúc với người bệnh hoặc khu vực có dịch Ebola.
- Xét nghiệm RT-PCR: Phát hiện vật liệu di truyền (RNA) của virus Ebola, là phương pháp ưu tiên để xác nhận ca bệnh.
- Xét nghiệm phát hiện kháng nguyên: Tìm kiếm protein đặc hiệu của virus, hỗ trợ sàng lọc nhanh trong một số trường hợp.
- Xét nghiệm ELISA: Phát hiện kháng nguyên hoặc kháng thể (IgM, IgG) nhằm hỗ trợ chẩn đoán và theo dõi đáp ứng miễn dịch.
- Nuôi cấy virus: Phân lập virus từ bệnh phẩm, chủ yếu áp dụng trong nghiên cứu hoặc phòng xét nghiệm chuyên biệt.
- Xét nghiệm hỗ trợ khác: Bao gồm công thức máu, chức năng gan thận và đông máu để đánh giá mức độ ảnh hưởng của bệnh và loại trừ bệnh lý khác.
Xét nghiệm PCR giúp chẩn đoán người bệnh có mắc Ebola hay không
5Khi nào cần gặp bác sĩ
Các dấu hiệu cần đến gặp bác sĩ
Mặc dù, bệnh Ebola hiếm gặp tại Việt Nam nhưng nếu bạn có di chuyển đến châu Phi mà xuất hiện các dấu hiệu sau, bạn nên đến cơ sở y tế gần nhất để khai báo và cách lý kịp thời:
- Sốt.
- Nôn.
- Mệt mỏi.
- Chán ăn.
- Tiêu chảy.
Nơi khám chữa bệnh uy tín
Nếu gặp các dấu hiệu như trên, bạn có thể đến ngay các cơ sở y tế gần nhất, các bệnh viện chuyên khoa Nội, Truyền nhiễm, Tiêu hoá. Hoặc bất kỳ bệnh viện đa khoa nào tại địa phương để được thăm khám kịp thời.
Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:
- Tại TP HCM: Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM, Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, Bệnh viện Hùng Vương.
- Tại Hà Nội: Bệnh viện Nhiệt đới Trung Ương, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện Đại học Y dược Hà Nội.
6Phương pháp điều trị bệnh ebola
Điều trị bệnh Ebola hiện chủ yếu tập trung vào chăm sóc hỗ trợ tích cực kết hợp với các phương pháp điều trị đặc hiệu nhằm cải thiện tỷ lệ sống và hạn chế biến chứng:
- Bù nước và điện giải: Cung cấp dịch bằng đường uống hoặc truyền tĩnh mạch để tránh tình trạng mất nước và rối loạn điện giải do sốt, nôn hoặc tiêu chảy gây ra.
- Duy trì nồng độ oxy và huyết áp: Theo dõi và hỗ trợ tuần hoàn nhằm bảo đảm các cơ quan trong cơ thể hoạt động ổn định.
- Kiểm soát triệu chứng: Dùng thuốc để giảm đau, hạ sốt, giảm nôn mửa cũng như tiêu chảy.
- Điều trị các biến chứng: Xử trí tình trạng rối loạn đông máu, suy gan, suy thận hoặc nhiễm trùng thứ phát nếu xuất hiện.
- Sử dụng thuốc kháng thể đơn dòng đặc hiệu: Một số thuốc có thể giúp tăng khả năng sống sót ở bệnh nhân nhiễm chủng Ebola Zaire khi được dùng sớm.
- Theo dõi và chăm sóc tích cực: Người bệnh cần được theo dõi sát các dấu hiệu sinh tồn và điều trị trong cơ sở y tế có điều kiện kiểm soát nhiễm khuẩn phù hợp.
Các phương pháp điều trị bệnh ebola bạn nên biết
7Cách phòng ngừa và kiểm soát dịch bệnh ebola
Phòng ngừa và kiểm soát dịch bệnh Ebola tập trung vào việc hạn chế tiếp xúc với nguồn lây, tăng cường kiểm soát nhiễm khuẩn và phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ. Theo các tổ chức y tế quốc tế, những biện pháp quan trọng gồm: [5]
- Tránh tiếp xúc với người hoặc động vật nghi nhiễm bệnh: Hạn chế tiếp xúc với máu, dịch cơ thể hoặc động vật hoang dã có nguy cơ mang virus.
- Rửa tay và giữ vệ sinh cá nhân: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn để giảm nguy cơ lây nhiễm.
- Sử dụng phương tiện bảo hộ cá nhân: Nhân viên y tế và người chăm sóc cần mang găng tay, khẩu trang, áo choàng và thiết bị bảo hộ phù hợp.
- Phát hiện và cách ly sớm ca nghi ngờ: Người có triệu chứng hoặc có yếu tố dịch tễ cần được theo dõi và cách ly kịp thời.
- Truy vết người tiếp xúc: Theo dõi những người từng tiếp xúc gần với ca bệnh nhằm phát hiện sớm nguy cơ lây lan.
- Thực hiện mai táng an toàn: Quy trình xử lý và mai táng người tử vong cần tuân thủ hướng dẫn kiểm soát nhiễm khuẩn.
- Tiêm vaccine phòng Ebola ở đối tượng phù hợp: Vaccine có thể được sử dụng trong các khu vực có nguy cơ cao hoặc khi xuất hiện ổ dịch.
- Tăng cường truyền thông cộng đồng: Nâng cao nhận thức về đường lây truyền, dấu hiệu nhận biết và biện pháp phòng bệnh giúp hạn chế dịch lan rộng.
Hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn các kiến thức về bệnh Ebola. Mặc dù đây là bệnh khó gặp ở Việt Nam nhưng nếu trở về từ các quốc gia có bệnh lý này lây truyền, bạn nên đến ngay các cơ sở y tế để khai báo và được hướng dẫn theo dõi nhé!
Nguồn tham khảo
Xem thêm 
