Kiệt sức do nhiệt có thể khiến bạn cảm thấy chóng mặt, nhức đầu, buồn nôn, chuột rút cơ bắp và nhiều triệu chứng khác. Tình trạng kiệt sức do nhiệt nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến say nắng và thậm chí đe dọa tính mạng. Cùng tìm hiểu rõ hơn về bệnh kiệt sức do nhiệt thông qua bài viết dưới đây.
1Kiệt sức do nhiệt là gì?
Kiệt sức do nhiệt là tình trạng sẽ xảy ra khi cơ thể bạn quá nóng và không thể tự hạ nhiệt. Bạn có thể bị kiệt sức do nhiệt khi tập thể dục hoặc hoạt động thể chất, đặc biệt khi thời tiết quá nóng ẩm.
Trong quá trình hoạt động thể chất, cơ thể sẽ mất nước qua mồ hôi. Nếu bạn không cung cấp đủ nước cho cơ thể thì cơ thể sẽ bị mất nước, làm tăng nguy cơ khiến bạn bị kiệt sức vì nóng.[1]
Kiệt sức do nhiệt xảy ra khi cơ thể bạn quá nóng
2Phân biệt kiệt sức và đột quỵ do nhiệt
Đột quỵ do nhiệt là hình thái nặng nề nhất của các tai biến do nhiệt, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và có thể đe dọa tính mạng người bệnh.
Chúng ta sẽ phân biệt kiệt sức và đột quỵ do nhiệt dựa vào triệu chứng tiết mồ hôi của hai bệnh lý này.
Tình trạng đột quỵ do nhiệt sẽ khiến hệ thống điều hòa thân nhiệt bị hư hại khiến cơ thể bệnh nhân không thể tiếp tục tiết mồ hôi nên da người bệnh bị nóng và khô.
Trong khi đó, đối với kiệt sức do nhiệt thì bệnh nhân vẫn tiết được mồ hôi với khối lượng lớn nên da sẽ lạnh và ẩm ướt.[2]
Người bệnh kiệt sức do nhiệt da sẽ lạnh và ẩm ướt
3Các yếu tố nguy cơ dẫn đến kiệt sức do nhiệt
Bất kỳ ai cũng có thể gặp phải tình trạng kiệt sức do nhiệt khi hoạt động trong môi trường nắng nóng kéo dài. Tuy nhiên, có một số yếu tố nguy cơ góp phần là tăng khả năng dẫn đến kiệt sức do nhiệt, bao gồm:[3]
- Trẻ em và người cao tuổi: Trẻ sơ sinh, trẻ em dưới 4 tuổi và người lớn trên 65 tuổi có nguy cơ kiệt sức vì nhiệt cao hơn. Nguyên nhân là do khả năng điều chỉnh nhiệt độ của cơ thể chưa được phát triển đầy đủ ở trẻ em. Trong khi, ở người lớn tuổi thì bệnh tật, thuốc men hoặc các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát nhiệt độ của cơ thể.
- Một số loại thuốc: Một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến khả năng giữ nước và sự phản ứng thích hợp với nhiệt độ của cơ thể. Những loại thuốc được chứng minh có thể làm tăng nguy cơ gây kiệt sức do nhiệt bao gồm thuốc dùng để điều trị huyết áp cao, thuốc chẹn beta, thuốc lợi tiểu, thuốc kháng histamin, thuốc an thần hoặc thuốc chống loạn thần. Một số loại thuốc bất hợp pháp, chẳng hạn như cocaine và amphetamine cũng có thể làm tăng nhiệt độ cơ thể của bạn.
- Béo phì: Béo phì có thể ảnh hưởng đến khả năng điều chỉnh nhiệt độ của cơ thể và khiến cơ thể bạn giữ nhiệt nhiều hơn.
- Thay đổi nhiệt độ đột ngột: Cơ thể sẽ cần thời gian để làm quen với nhiệt độ cao. Do đó, khi thay đổi nhiệt độ đột ngột như đi từ nơi có khí hậu lạnh giá đến nơi có khí hậu nắng nóng sẽ khiến bạn có nguy cơ bị kiệt sức do nhiệt.
- Chỉ số nhiệt cao: Chỉ số nhiệt là một giá trị nhiệt độ duy nhất xem xét cả nhiệt độ và độ ẩm ngoài trời khiến bạn cảm thấy thế nào. Khi độ ẩm cao, mồ hôi của bạn không thể bay hơi dễ dàng và cơ thể bạn khó tự làm mát hơn. Điều này khiến bạn dễ bị kiệt sức vì nóng và say nắng.
-800x450.jpg "Người già có nguy cơ kiệt sức do nhiệt cao hơn")
Người già có nguy cơ kiệt sức do nhiệt cao hơn
4Dấu hiệu
Những dấu hiệu của kiệt sức do nhiệt có thể bắt đầu đột ngột hoặc tiến triển dần theo thời gian, đặc biệt là khi tập luyện kéo dài.
Một số dấu hiệu của tình trạng kiệt sức do nhiệt, bao gồm:[3]
Kiệt sức do nhiệt có thể khiến bạn chóng mặt
5Biến chứng nguy hiểm
Biến chứng nguy hiểm nhất của tình trạng kiệt sức do nhiệt là đột quỵ do nhiệt, xảy ra khi thân nhiệt cơ thể lên đến 40 độ hoặc cao hơn.
Nguyên nhân dẫn đến đột quỵ do nhiệt được cho là do khi bạn hoạt động thể lực ở nơi có nhiệt độ cao trong thời gian dài sẽ khiến cơ thể bị mất nước và muối, đi kèm với hoạt động quá tải của trung tâm điều nhiệt.
Đột quỵ do nhiệt được chứng minh có tỷ lệ tử vong tương đương với đột quỵ do tim hay đột quỵ do não. Người bệnh đột quỵ do nhiệt có thể gặp những triệu chứng như chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, rối loạn tri giác, co giật và thậm chí là hôn mê.
Người cao tuổi và người mắc các bệnh lý mãn tính như tim mạch hoặc huyết áp sẽ có nguy cơ bị đột quỵ do nhiệt cao hơn.[2]
Đột quỵ do nhiệt có tỷ lệ tử vong tương đương đột quỵ do tim và não
6Cách chẩn đoán
Khi bạn hoạt động trong thời tiết nắng nóng kéo dài và cơ thể bạn bắt đầu xuất hiện những triệu chứng bất thường đã nêu ở trên thì có thể bạn đang gặp vấn đề kiệt sức do nhiệt.
Nhân viên y tế có thể chẩn đoán xác định tình trạng kiệt sức do nhiệt thông qua việc đo nhiệt độ trực tràng của bạn.
Nếu tình trạng kiệt sức do nhiệt của bạn có nguy cơ tiến triển nặng hơn thì bạn có thể cần làm thêm một số xét nghiệm khác, bao gồm:
- Xét nghiệm máu: Kiểm tra lượng natri hoặc kali trong máu và hàm lượng khí trong máu.
- Xét nghiệm nước tiểu: Kiểm tra nồng độ và thành phần nước tiểu của bạn.
- Kiểm tra chức năng cơ: Kiểm tra tình trạng tiêu cơ vân, là một tổn thương nghiêm trọng đối với mô cơ của bạn.
- Chụp X-quang và các chẩn đoán hình ảnh khác: Kiểm tra tổn thương ở những cơ quan khác.
Đo nhiệt độ trực tràng giúp chẩn đoán tình trạng kiệt sức do nhiệt
7Khi nào cần gặp bác sĩ?
Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ
Khi bạn nghi ngờ mình bị kiệt sức do nhiệt, bạn nên:
- Dừng mọi hoạt động và nghỉ ngơi.
- Di chuyển đến nơi mát mẻ hơn.
- Uống nước mát.
Sau khi thực hiện những biện pháp trên, bạn cần liên hệ với bác sĩ nếu các triệu chứng của bạn không cải thiện hoặc trở nên nặng hơn trong vòng 1 giờ.
Bên cạnh đó, nếu bạn gặp một người bị kiệt sức do nhiệt đang bất tỉnh hoặc không thể uống được thì bạn cần tìm sự trợ giúp y tế càng sớm càng tốt.
Nơi khám chữa kiệt sức do nhiệt
Nếu gặp các dấu hiệu như trên, bạn có thể đến ngay các cơ sở y tế gần nhất, các bệnh viện chuyên khoa Nội. Hoặc bất kỳ bệnh viện đa khoa nào tại địa phương để được thăm khám kịp thời.
Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:
- Tp. Hồ Chí Minh: bệnh viện Chợ Rẫy, bệnh viện Đại học Y Dược Tp. Hồ Chí Minh, bệnh viện Thống Nhất,...
- Hà Nội: bệnh viện Bạch Mai, bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108,...
Bạn cần đến gặp bác sĩ nếu các triệu chứng không cải thiện sau 1 giờ
8Các phương pháp chữa kiệt sức do nhiệt
Nếu bạn hoặc bất kỳ ai gặp tình trạng kiệt sức do nhiệt thì điều cần thiết đầu tiên là cần ra khỏi môi trường nắng nóng và nghỉ ngơi, tốt nhất là trong phòng có điều hòa nhiệt độ hoặc một nơi mát mẻ và râm mát gần nhất.
Bên cạnh đó, bạn nên thực hiện một số biện pháp sau:
- Uống nhiều nước, nên ưu tiên nước uống thể thao để bù trừ lượng muối đã mất cho cơ thể.
- Nới lỏng và loại bỏ quần áo chật hoặc không cần thiết.
- Tắm nước mát.
- Thực hiện một số biện pháp làm mát khác như khăn lạnh hoặc quạt.
Nếu các triệu chứng không cải thiện hoặc trở nên nặng hơn thì bạn cần tìm kiếm sự giúp đỡ y tế ngay lập tức để tránh những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.
Sau khi phục hồi cơ thể bạn sẽ trở nên nhạy cảm hơn với nhiệt độ cao trong tuần tiếp theo. Vì vậy, bạn cần tránh ở lâu trong môi trường nắng nóng hoặc tập thể dục cường độ cao cho đến khi bác sĩ cho phép bạn có thể hoạt động bình thường.
Khi bị kiệt sức do nhiệt bạn cần ra khỏi môi trường nắng nóng ngay lập tức
9Bổ sung dinh dưỡng khi thời tiết nắng nóng
Khi thời tiết nắng nóng bạn nên bổ sung dinh dưỡng cho cơ thể để hạn chế tình trạng kiệt sức do nóng. Các gia đình cần thay đổi cách chế biến món ăn hàng ngày bằng việc tăng cường món canh để bổ sung nước.
Đối với trẻ nhỏ và người lớn tuổi nên bổ sung những món ăn dễ tiêu hóa như cháo loãng và súp vào chế độ ăn hàng ngày. Bạn cũng cần chú ý bảo quản thực phẩm trong mùa nắng nóng để tránh vi khuẩn xâm nhập và gây các bệnh về đường tiêu hóa.
Bên cạnh đó, bạn cần bổ sung đầy đủ nước cho cơ thể bằng nước lọc, trà xanh, nước trái cây hoặc các loại nước uống bổ sung khoáng chất cho cơ thể điển hình như nước uống Pocari.
Đồng thời, bạn cũng cần hạn chế các loại nước có cồn vì chúng có thể làm tăng tình trạng mất nước.[4]
Bổ sung đầy đủ nước cho cơ thể khi thời tiết nắng nóng
10Phòng ngừa kiệt sức do nhiệt
Một số cách giúp phòng ngừa tình trạng kiệt sức do nhiệt, bao gồm:[5]
- Mặc quần áo sáng màu, rộng rãi và đội mũ rộng vành khi đi ra ngoài.
- Sử dụng kem chống nắng hàng ngày.
- Bổ sung nước cho cơ thể để ngăn ngừa tình trạng mất nước.
- Tránh tập thể dục quá sức trong môi trường nắng nóng.
Mặc quần áo rộng rãi và sáng màu để ngăn ngừa kiệt sức do nhiệt
Mong rằng bài viết đã giúp bạn hiểu thêm về nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị tình trạng kiệt sức do nhiệt. Hãy chia sẻ thông tin hữu ích này đến người thân và mọi người xung quanh nhé!
Nguồn tham khảo
Xem thêm 
