Co thắt thực quản: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Co thắt thực quản là sự co bóp bất thường của cơ thực quản, dẫn đến khó nuốt và đau ngực. Với chẩn đoán và điều trị kịp thời, co thắt thực quản có thể kiểm soát được. Hãy cùng tìm hiểu nguyên nhân, triệu chứng cũng như cách điều trị co thắt thực quản qua bài viết sau!

1Co thắt thực quản là gì?

Thực quản là một ống cơ thuộc hệ tiêu hóa, giúp đưa thức ăn từ miệng xuống dạ dày. Thực quản bao gồm cả cơ trơn và cơ vân, dài khoảng 25 - 30cm.

Khi cơ trơn thực quản co giãn kém hiệu quả, thức ăn khó di chuyển từ miệng xuống dạ dày, gây ra tình trạng co thắt thực quản. Co thắt thực quản có thể giống như cơn đau ngực dữ dội, đột ngột kéo dài từ vài phút đến vài giờ. Một số người có thể nhầm lẫn với cơn đau tim, còn gọi là đau thắt ngực.[1]

Co thắt thực quản có thể được phân loại theo vị trí hoặc tính chất của cơn co thắt:

• Theo vị trí: co thắt thực quản trên và co thắt thực quản dưới.
• Theo tính chất: co thắt thực quản lan tỏa và co thắt thực quản cục bộ.

Co thắt thực quản xảy ra khi cơ trơn thực quản co giãn kém

2Nguyên nhân gây co thắt thực quản

Co thắt thực quản là một tình trạng hiếm gặp. Dưới đây một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc phải:

• Tuổi tác: người lớn tuổi, đặc biệt là từ 60 đến 80 tuổi, có nguy cơ cao hơn.
• Trào ngược dạ dày thực quản (GERD): tình trạng trào ngược axit dạ dày lên thực quản có thể gây kích ứng và tổn thương, làm tăng khả năng co thắt thực quản.
• Rối loạn tâm lý: lo lắng và trầm cảm có liên quan đến tăng nguy cơ mắc các rối loạn chức năng thực quản, bao gồm cả co thắt thực quản.
• Thói quen ăn uống: uống đồ uống quá nóng hoặc quá lạnh có thể gây kích ứng thực quản và làm tăng nguy cơ co thắt.[2]

Người lớn tuổi có nguy cơ mắc co thắt thực quản

3Triệu chứng co thắt thực quản

Các triệu chứng của co thắt thực quản không điển hình, đôi khi khiến người bệnh nhầm lẫn với các bệnh lý đường tiêu hóa khác. Một số triệu chứng có thể gợi ý:

• Đau ngực: cơn đau thường xuất hiện đột ngột, dữ dội và có thể bị nhầm lẫn với đau tim (đau thắt ngực).
• Khó nuốt: khó khăn khi nuốt cả chất rắn và chất lỏng, thậm chí đôi khi chỉ với một số loại thức ăn hoặc đồ uống cụ thể như rượu vang đỏ, đồ uống quá nóng hoặc quá lạnh...
• Cảm giác nghẹn: cảm thấy như có vật gì đó mắc kẹt trong cổ họng hoặc ngực, gây khó chịu và lo lắng.
• Trào ngược: thức ăn và chất lỏng từ dạ dày trào ngược lên thực quản, gây ợ nóng, ợ chua và cảm giác nóng rát ở ngực.

Các triệu chứng này có thể xuất hiện thường xuyên hoặc không thường xuyên, và mức độ nghiêm trọng cũng có thể khác nhau tùy từng người.[1]

Co thắt thực quản có thể bị nhầm lẫn với đau thắt ngực

4Biến chứng nguy hiểm

Co thắt thực quản thường không gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng, mặc dù các triệu chứng như đau ngực và khó nuốt có thể gây khó chịu và lo lắng.

Các nghiên cứu hiện tại cũng cho thấy co thắt thực quản không làm tăng nguy cơ ung thư thực quản hoặc các bệnh lý nghiêm trọng khác liên quan đến thực quản.[3]. Tuy nhiên một số ít trường hợp có thể chuyển thành co thắt tâm vị (achalasia)

Co thắt thực quản thường không gây nguy hiểm đến tính mạng

5Cách chẩn đoán

Sau khi khai thác thông tin triệu chứng và tiền sử bệnh, bác sĩ có thể chỉ định một số phương pháp sau để chẩn đoán chính xác co thắt thực quản:

• Chụp X quang thực quản: bạn sẽ được yêu cầu uống một dung dịch chứa bari (thuốc cản quang). Sau đó chụp X-quang để quan sát quá trình bari di chuyển xuống thực quản. Hình ảnh này giúp bác sĩ phát hiện các vấn đề về hình dạng và chức năng của thực quản, đồng thời loại trừ các nguyên nhân khác gây ra triệu chứng.
• Đo áp lực thực quản: đây là xét nghiệm tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán co thắt thực quản. Một ống thông nhỏ có gắn cảm biến áp lực sẽ được đưa vào thực quản để đo áp lực co bóp của cơ thực quản khi nuốt. Xét nghiệm này giúp xác định vị trí, cường độ và thời gian của các cơn co thắt, từ đó chẩn đoán chính xác loại co thắt thực quản.
• Nội soi thực quản: bác sĩ sẽ đưa một ống nội soi mềm, có gắn camera vào thực quản để quan sát trực tiếp và tìm kiếm các bất thường về cấu trúc như hẹp thực quản, viêm loét hoặc các khối u.[3]

Nội soi thực quản giúp quan sát trực tiếp và tìm kiếm bất thường về cấu trúc

6Khi nào cần gặp bác sĩ?

Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ

Co thắt thực quản đôi khi có thể gây ra các triệu chứng tương tự như đau tim - một tình trạng đe dọa tính mạng cần được cấp cứu ngay lập tức. Nếu bạn gặp bất kỳ dấu hiệu nào sau đây, hãy gọi ngay cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế gần nhất:

• Cảm giác nặng nề hoặc tức ngực không thuyên giảm sau 5 phút.
• Đau lan ra đến vai, cánh tay, cổ hoặc hàm.
• Cảm thấy khó thở hoặc hụt hơi.
• Tim đập nhanh, không đều hoặc cảm giác hồi hộp.
• Chóng mặt, choáng váng hoặc ngất xỉu.
• Đổ mồ hôi lạnh.
• Buồn nôn hoặc nôn.

Mặc dù ợ nóng và khó nuốt là dấu hiệu của các vấn đề tiêu hóa thông thường, nhưng cũng có thể là triệu chứng của một bệnh lý nghiêm trọng hơn như ung thư thực quản. Do đó, nếu các triệu chứng này kéo dài hơn hai tuần thì hãy đến gặp bác sĩ.[3]

Các triệu chứng kéo dài hơn hai tuần thì hãy đến gặp bác sĩ

Nơi khám chữa co thắt thực quản

Nếu gặp các dấu hiệu như trên, bạn có thể đến ngay các cơ sở y tế gần nhất, các bệnh viện chuyên khoa Nội, Tiêu hoá. Hoặc bất kỳ bệnh viện đa khoa nào tại địa phương để được thăm khám kịp thời.

Ngoài ra, có thể tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín dưới đây để được chẩn đoán và tư vấn điều trị phù hợp, tránh các biến chứng đáng tiếc xảy ra:

• Tại Tp. Hồ Chí Minh: Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Nhân dân 115, Bệnh viện Gia An 115, Bệnh viện Đại học Y dược TP.HCM.
• Tại Hà Nội: Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.

7Các phương pháp chữa bệnh co thắt thực quản

Sử dụng thuốc

• Thuốc giãn cơ trơn: các loại thuốc như thuốc chẹn kênh canxi (thường được dùng trong điều trị bệnh tim) hoặc thuốc chống trầm cảm ba vòng có thể giúp làm giãn cơ thực quản, giảm co thắt và cải thiện triệu chứng khó nuốt.
• Tinh dầu bạc hà: tinh dầu bạc hà có tính chất giãn cơ tự nhiên, có thể giúp giảm nhẹ các cơn co thắt thực quản. Người bệnh có thể sử dụng dưới dạng viên ngậm hoặc viên nang.[4]

Tiêm Botulinum vào thực quản

Botulinum (botox) là một loại protein được sản xuất bởi vi khuẩn Clostridium botulinum. Botox có tác dụng ngăn chặn sự giải phóng acetylcholine, một chất dẫn truyền thần kinh kích thích sự co cơ.

Khi được tiêm vào cơ thực quản, Botox sẽ làm giảm sự co thắt quá mức của các cơ này, giúp cải thiện khả năng nuốt và giảm đau. Tuy nhiên, tác dụng của Botox chỉ là tạm thời, thường kéo dài từ 3 đến 6 tháng và cần được tiêm nhắc lại định kỳ.

Phẫu thuật

Cắt cơ thực quản là phương pháp điều trị triệt để nhất, chỉ được áp dụng trong trường hợp co thắt thực quản nghiêm trọng và không đáp ứng với các phương pháp điều trị khác.

Bác sĩ sẽ tiến hành phẫu thuật cắt bỏ một phần cơ dày ở phần dưới thực quản, giúp giảm co thắt và cải thiện khả năng nuốt.[4]

Tinh dầu bạc hà giãn cơ tự nhiên giúp giảm co thắt thức quản

8Biện pháp phòng ngừa co thắt thực quản

Để giảm nguy cơ mắc co thắt thực quản và duy trì sức khỏe đường tiêu hóa, bạn có thể áp dụng những biện pháp sau:

Chế độ ăn uống

• Ăn chậm, nhai kỹ giúp thức ăn được nghiền nhỏ hơn, dễ nuốt và giảm áp lực lên thực quản.
• Tránh các loại thực phẩm kích thích như đồ ăn cay, nóng, lạnh, chua hoặc các loại gia vị mạnh có thể gây kích ứng thực quản.
• Chia nhỏ bữa ăn, thay vì ăn quá no trong một bữa, hãy chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày.
• Tránh ăn ít nhất 2 - 3 giờ trước khi đi ngủ để giảm nguy cơ trào ngược dạ dày thực quản.

Lối sống

• Duy trì hoạt động thể chất đều đặn giúp tăng cường sức khỏe và giảm căng thẳng.
• Kiểm soát cân nặng cân nặng hợp lý giúp giảm áp lực lên dạ dày và thực quản.
• Bỏ hút thuốc.
• Hạn chế rượu bia.
• Thực hiện phương pháp thư giãn như yoga, thiền hoặc các hoạt động yêu thích để giảm căng thẳng.

Bỏ hút thuốc giúp phòng ngừa bệnh co thắt thực quản

Co thắt thực quản tuy hiếm gặp nhưng có thể gây khó chịu và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Hãy chia sẻ thông tin này để mọi người hiểu rõ hơn về căn bệnh này và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế kịp thời nếu cần thiết.