Viêm họng mạn tính là một bệnh lý phổ biến và thường gặp ở trẻ em, người già và những người có hệ miễn dịch yếu. Hãy cùng tìm hiểu về nguyên nhân, cách điều trị và biện pháp phòng ngừa viêm họng mạn tính qua bài viết sau nhé!
1Viêm họng mạn tính là gì?
Viêm họng mạn tính là tình trạng đau họng kéo dài từ 14 ngày trở lên hoặc tình trạng viêm niêm mạc họng thường xuyên tái phát trên 3 tháng. Đây là kết quả của việc điều trị không kịp thời viêm họng cấp tính.[1]
Quá trình viêm nhiễm niêm mạc họng diễn ra khi hệ thống miễn dịch phản ứng để tiêu diệt các tác nhân gây hại. Tuy nhiên, khi tiếp xúc quá nhiều với các chất kích thích, hệ thống miễn dịch có thể yếu đi và không hoạt động hiệu quả, từ đó dẫn đến viêm họng mạn tính.
Bệnh nhân thường gặp các triệu chứng như đau họng, khàn tiếng, ngứa họng, sưng họng, đau khi nuốt và ho. Nếu không được điều trị đúng cách, viêm họng mạn có thể gây ra các biến chứng như viêm amidan, viêm tấy quanh amidan, hội chứng phế quản và viêm phổi.[2]
Viêm họng cấp thường gặp hơn viêm họng mạn tính. Viêm họng cấp là một bệnh đường hô hấp trên, sau vài ngày điều trị triệu chứng sẽ tự khỏi. Trong khi đó, viêm họng mạn tính kéo dài lâu hơn - thường là vài tuần. Có nhiều nguyên nhân khác nhau gây viêm họng mạn và cần điều trị trực tiếp vào vấn đề gây bệnh.
Viêm họng mạn tính gây ho kéo dài - thường là vài tuần
2Nguyên nhân gây viêm họng mạn tính
Khói thuốc lá
Khói thuốc lá chứa nhiều chất độc hại gây ra kích thích làm tổn thương niêm mạc đường hô hấp. Điều này dẫn đến tình trạng ho kéo dài và viêm họng mạn tính.
Ngoài ra, khói thuốc cũng làm tổn thương nhiều mô, niêm mạc và các cơ quan khác trong cơ thể. Khi đó chức năng của nhiều cơ quan bị suy giảm, kéo theo hệ miễn dịch suy yếu, làm bệnh diễn biến trầm trọng hơn và có thể dẫn đến ung thư vòm họng.
Ô nhiễm không khí
Môi trường không khí bị ô nhiễm bởi nhiều chất độc hại như khí thải từ nhà máy, các hóa chất bay hơi, khói bụi từ công trường, giao thông... Khi sống trong môi trường có mức độ ô nhiễm cao, việc hít phải các hạt bụi và tạp chất này có thể dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe liên quan đến hệ hô hấp, bao gồm cả viêm họng mạn tính và các tổn thương phổi.
Dị ứng
Khi tiếp xúc với các tác nhân gây dị ứng cho cơ thể như bụi, phấn hoa, hóa chất mỹ phẩm, lông thú… hệ thống miễn dịch phản ứng lại bằng cách tiết ra một loạt các chất gây viêm như histamine và cytokine. Những chất này có thể khiến cho niêm mạc hoặc các mô mềm trong đường hô hấp bị viêm, gây ra viêm họng mạn.
Dị ứng phấn hoa, khói bụi,... có thể gây viêm họng mạn
Thở qua đường miệng
Một số người có thói quen thở bằng miệng khi ngủ hoặc do bị cảm cúm nghẹt mũi. Điều này khiến cho khí lạnh, vi khuẩn... dễ xâm nhập vào niêm mạc họng và gây viêm họng.
Nhiễm trùng
Có nhiều loại vi khuẩn gây bệnh ở vùng hầu họng, trong đó phổ biến nhất là liên cầu khuẩn Streptococcus. Ngoài việc gây ra các bệnh liên quan đến hệ hô hấp, loại vi khuẩn này còn có thể gây ra các tổn thương nghiêm trọng khác tại tim và các cơ xương khớp nếu không được điều trị kịp thời.
Viêm amidan
Viêm các mô xung quanh họng cũng là nguyên nhân dẫn đến viêm họng mãn tính. Thông thường, amidan là một trong những cấu trúc bị viêm nhiễm nhiều nhất. Bệnh nhân có thể gặp phải nhiều triệu chứng khác nhau như sốt, buồn nôn, sưng hạch vùng lân cận, đau đầu và đau bụng.
Triệu chứng viêm amidan kéo dài gây viêm họng mạn
Bạch cầu đơn nhân
Bệnh bạch cầu đơn nhân do virus Epstein-Barr gây ra (EBV). Bệnh thường kéo dài 2 tháng, có triệu chứng như cúm kèm đau họng, sưng amidan, sốt, đau đầu, mệt mỏi. Đau họng kéo dài, nhiễm trùng, viêm amidan là yếu tố gây viêm họng mạn.
Áp xe quanh amidan
Áp xe quanh amidan là bệnh nhiễm trùng nghiêm trọng ở amidan. Bệnh này gây ra một số triệu chứng như đau họng, ho, khó nuốt, khiến cho họng cảm thấy khó chịu và dễ bị kích thích. Nếu các triệu chứng này kéo dài có thể dẫn đến viêm họng mạn tính.
Bệnh lậu
Lậu là bệnh nhiễm trùng lây qua đường tình dục do vi khuẩn Neisseria gonorrhoeae gây ra. Ngoài ảnh hưởng đến bộ phận sinh dục, lậu còn có thể gây nhiễm trùng cổ họng, đau họng kéo dài, viêm họng mạn khi quan hệ tình dục bằng miệng.
Trào ngược acid dạ dày
Bệnh lý trào ngược dạ dày thực quản là một trong những nguyên nhân dẫn đến viêm họng mãn tính mà ít bệnh nhân nghĩ tới. Sự trào ngược của dịch tiêu hóa có chứa axit từ dạ dày lên họng có thể gây tổn thương niêm mạc họng.
Bệnh nhân sẽ có các triệu chứng như đau rát, cảm giác vướng ở họng, khó nuốt và khàn tiếng kèm theo ợ hơi, ợ chua.
Chảy dịch sau mũi
Khi bạn bị cảm cúm hoặc dị dạng vách ngăn xoang, dịch viêm từ mũi có thể chảy từ trên các xoang xuống họng. Điều này có thể khiến cổ họng bị khô, đau, trầy xước và nhiễm trùng gây viêm họng.
Dịch sau mũi chảy xuống họng gây nhiễm trùng và viêm
Hệ miễn dịch suy yếu
Hệ thống miễn dịch suy yếu khiến cơ thể mất đi khả năng chống lại các nhiễm trùng do vi khuẩn, virus,... Vì thế làm tăng nguy cơ viêm họng mãn tính và nhiều chứng bệnh khác.
Ung thư họng
Đây là một nguyên nhân không phổ biến nhưng rất nghiêm trọng của viêm họng mãn tính. Bệnh nhân thường có các triệu chứng toàn thân như mệt mỏi, sụt cân và chán ăn, kèm theo các triệu chứng tại chỗ như đau họng, khó nuốt, sưng cổ, chảy máu ở vùng họng và mũi. [3] [4]
Khối u ác tính hình thành ở trong cổ họng gây viêm họng mạn tính
3Triệu chứng viêm họng mạn tính
Triệu chứng thường gặp khi bị viêm họng mạn tính là:
- Đau họng kéo dài nhiều tuần, đặc biệt khi nuốt.
- Khô, nóng rát, ngứa ngáy cổ họng.
- Cảm thấy như có dị vật vướng trong họng.
- Sưng họng.
- Khàn tiếng.
- Ho kéo dài, khạc đờm dai dẳng.
Một số triệu chứng khác bao gồm:
- Nhức đầu, đau thái dương, đau tai, đau hàm.
- Sốt, ho, sổ mũi.
- Buồn nôn và nôn. [1] [5]
4Biến chứng của viêm họng mạn tính
Viêm họng mạn tính hiếm khi gây nguy hiểm đến tính mạng, tuy nhiên nếu để bệnh kéo dài không được điều trị, có thể dẫn đến nhiều biến chứng như:
Trong trường hợp xấu nhất, bệnh có thể dẫn đến viêm cầu thận, nhiễm trùng máu hoặc tăng nguy cơ ung thư vòm họng. [2]
5Chẩn đoán viêm họng mạn tính
Để chẩn đoán viêm họng mạn tính, bác sĩ sẽ tiến hành khai thác tiền sử bệnh, triệu chứng lâm sàng và thăm khám vùng hầu họng của bệnh nhân.
Ngoài ra, bệnh nhân sẽ được chỉ định thêm một số xét nghiệm cận lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh để xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh và phân biệt với bệnh lý khác:
- Nuôi cấy dịch họng hoặc test nhanh kháng nguyên để tìm vi khuẩn gây bệnh.
- Xét nghiệm máu.
- X-quang.
- Nội soi dạ dày - thực quản.
Các xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh sẽ làm rõ ràng hơn nguyên nhân gây viêm họng mạn
6Khi nào cần gặp bác sĩ
Các dấu hiệu cần gặp bác sĩ
Nếu đau họng kéo dài từ 5 - 10 ngày, bạn cần đến gặp bác sĩ ngay. Ngoài ra, khi gặp bất cứ triệu chứng nào sau đây, bạn cũng nên thăm khám bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị đúng cách:
- Sốt cao.
- Khó cử động quay khớp cổ.
- Sưng họng, sưng hạch quanh cổ.
- Cảm thấy có dị vật trong cổ họng, khó thở, khó nuốt.
- Đau tai.
- Phát ban. [1] [3]
Nơi khám chữa bệnh tai mũi họng uy tín
Nếu gặp các dấu hiệu như trên bạn có thể đến các cơ sở y tế gần nhất hoặc bất kỳ bệnh viện đa khoa nào để được thăm khám và tư vấn điều trị.
Tham khảo một số bệnh viện lớn, uy tín và nổi tiếng dưới đây:
- Tp. Hồ Chí Minh: Bệnh viện Tai Mũi Họng TPHCM, Viện Tai Mũi Họng Trung ương, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM,...
- Hà Nội: Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương, Viện Tai Mũi Họng Hà Nội, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội,...
7Điều trị viêm họng mạn tính
Điều trị giảm triệu chứng
Một số biện pháp giúp khắc phục triệu chứng đau họng của viêm họng mạn bao gồm:
- Uống nhiều nước.
- Dùng thuốc giảm đau không kê đơn, chẳng hạn như paracetamol, naproxen hoặc ibuprofen.
- Súc miệng bằng nước muối ấm vài lần một ngày.
Điều trị theo nguyên nhân
Viêm họng mạn tính cần được điều trị tận gốc các nguyên nhân gây bệnh:
- Viêm amidan: Thường điều trị bằng cách dùng kháng sinh theo đơn của bác sĩ. Nếu bệnh không đáp ứng với thuốc có thể cân nhắc phẫu thuật cắt amidan.
- Viêm mũi dị ứng: Điều trị bằng thuốc xịt mũi và thuốc dị ứng không kê đơn.
- Hội chứng trào ngược dạ dày thực quản: Thay đổi lối sống để loại bỏ các yếu tố kích thích làm tăng tiết acid dạ dày chẳng hạn như stress, căng thẳng, lo âu.... Sử dụng các thuốc ức chế bơm proton như esomeprazole hoặc omeprazole theo đúng chỉ định của bác sĩ.
- Viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan thường được điều trị bằng cách điều chỉnh chế độ ăn, loại bỏ tác nhân gây bệnh. Ngoài ra, các triệu chứng có thể được điều trị bằng corticosteroid và thuốc ức chế bơm proton.
- Ung thư vòm họng sẽ được điều trị bằng phẫu thuật, hóa trị, xạ trị.
- Loại bỏ các yếu tố nguy cơ khác: Không nên hút thuốc, hạn chế tiếp xúc với môi trường không khí ô nhiễm nhiều chất độc.
Lưu ý: Các loại thuốc được sử dụng để điều trị cần có sự tư vấn của bác sĩ có chuyên môn.
8Biện pháp phòng ngừa viêm họng mạn tính
Để phòng ngừa viêm họng mạn tính bạn có thể thực hiện các biện pháp sau:
- Duy trì môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng.
- Tránh những khu vực ô nhiễm, khói bụi, đeo khẩu trang thường xuyên và giữ ấm cơ thể.
- Vệ sinh răng miệng thường xuyên, sử dụng nước muối sinh lý để súc họng và giữ mũi sạch sẽ.
- Thực hiện chế độ ăn uống khoa học, đảm bảo đầy đủ dinh dưỡng, tránh uống rượu bia, các chất kích thích và không hút thuốc lá.
Duy trì lối sống lành mạnh giúp bạn phòng ngừa nhiều loại bệnh
Hy vọng bài viết đã cung cấp thêm thông tin về nguyên nhân, cách điều trị và biện pháp phòng ngừa viêm họng cho bạn. Nếu bạn thấy bài viết này hữu ích thì hãy chia sẻ đến người thân của mình nhé.
Nguồn tham khảo
Xem thêm 
